២០. សដ្ឋិនិបាតោ

១. មហាមោគ្គល្លានត្ថេរគាថា

១១៤៩. ‘‘អារញ្ញិកា បិណ្ឌបាតិកា, ឧញ្ឆាបត្តាគតេ រតា;

ទាលេមុ មច្ចុនោ សេនំ, អជ្ឈត្តំ សុសមាហិតា.

១១៥០. ‘‘អារញ្ញិកា បិណ្ឌបាតិកា, ឧញ្ឆាបត្តាគតេ រតា;

ធុនាម មច្ចុនោ សេនំ, នឡាគារំវ កុញ្ជរោ.

១១៥១. ‘‘រុក្ខមូលិកា សាតតិកា, ឧញ្ឆាបត្តាគតេ រតា;

ទាលេមុ មច្ចុនោ សេនំ, អជ្ឈត្តំ សុសមាហិតា.

១១៥២. ‘‘រុក្ខមូលិកា សាតតិកា, ឧញ្ឆាបត្តាគតេ រតា;

ធុនាម មច្ចុនោ សេនំ, នឡាគារំវ កុញ្ជរោ.

១១៥៣. ‘‘អដ្ឋិកង្កលកុដិកេ, មំសន្ហារុបសិព្ពិតេ;

ធិរត្ថុ បុរេ ទុគ្គន្ធេ, បរគត្តេ មមាយសេ.

១១៥៤. ‘‘គូថភស្តេ តចោនទ្ធេ, ឧរគណ្ឌិបិសាចិនិ;

នវ សោតានិ តេ កាយេ, យានិ សន្ទន្តិ សព្ពទា.

១១៥៥. ‘‘តវ សរីរំ នវសោតំ, ទុគ្គន្ធករំ បរិពន្ធំ;

ភិក្ខុ បរិវជ្ជយតេ តំ, មីឡ្ហំ ច យថា សុចិកាមោ.

១១៥៦. ‘‘ឯវញ្ចេ តំ ជនោ ជញ្ញា, យថា ជានាមិ តំ អហំ;

អារកា បរិវជ្ជេយ្យ, គូថដ្ឋានំវ បាវុសេ’’.

១១៥៧. ‘‘ឯវមេតំ មហាវីរ, យថា សមណ ភាសសិ;

ឯត្ថ ចេកេ វិសីទន្តិ, បង្កម្ហិវ ជរគ្គវោ.

១១៥៨. ‘‘អាកាសម្ហិ ហលិទ្ទិយា, យោ មញ្ញេថ រជេតវេ;

អញ្ញេន វាបិ រង្គេន, វិឃាតុទយមេវ តំ.

១១៥៩. ‘‘តទាកាសសមំ ចិត្តំ, អជ្ឈត្តំ សុសមាហិតំ;

មា បាបចិត្តេ អាសាទិ, អគ្គិខន្ធំវ បក្ខិមា.

១១៦០. ‘‘បស្ស ចិត្តកតំ ពិម្ពំ, អរុកាយំ សមុស្សិតំ;

អាតុរំ ពហុសង្កប្បំ, យស្ស នត្ថិ ធុវំ ឋិតិ.

១១៦១. ‘‘បស្ស ចិត្តកតំ រូបំ, មណិនា កុណ្ឌលេន ច;

អដ្ឋិំ តចេន ឱនទ្ធំ, សហ វត្ថេហិ សោភតិ.

១១៦២. ‘‘អលត្តកកតា បាទា, មុខំ ចុណ្ណកមក្ខិតំ;

អលំ ពាលស្ស មោហាយ, នោ ច បារគវេសិនោ.

១១៦៣. ‘‘អដ្ឋបទកតា កេសា, នេត្តា អញ្ជនមក្ខិតា;

អលំ ពាលស្ស មោហាយ, នោ ច បារគវេសិនោ.

១១៦៤. ‘‘អញ្ជនីវ នវា ចិត្តា, បូតិកាយោ អលង្កតោ;

អលំ ពាលស្ស មោហាយ, នោ ច បារគវេសិនោ.

១១៦៥. ‘‘ឱទហិ មិគវោ បាសំ, នាសទា វាគុរំ មិគោ;

ភុត្វា និវាបំ គច្ឆាម, កទ្ទន្តេ មិគពន្ធកេ.

១១៦៦. ‘‘ឆិន្នោ បាសោ មិគវស្ស, នាសទា វាគុរំ មិគោ;

ភុត្វា និវាបំ គច្ឆាម, សោចន្តេ មិគលុទ្ទកេ.

១១៦៧. ‘‘តទាសិ យំ ភិំសនកំ, តទាសិ លោមហំសនំ;

អនេកាការសម្បន្នេ, សារិបុត្តម្ហិ និព្ពុតេ.

១១៦៨. [ទី. និ. ២.២២១, ២៧២; សំ. និ. ១.១៨៦; ២.១៤៣; អប. ថេរ ១.២.១១៥; ជា. ១.១.៩៥] ‘‘អនិច្ចា វត សង្ខារា ឧប្បាទវយ ធម្មិនោ.

ឧបជ្ជិត្វា និរុជ្ឈន្តិ, តេសំ វូបសមោ សុខោ.

១១៦៩. ‘‘សុខុមំ តេ បដិវិជ្ឈន្តិ, វាលគ្គំ ឧសុនា យថា;

យេ បញ្ចក្ខន្ធេ បស្សន្តិ, បរតោ នោ ច អត្តតោ.

១១៧០. ‘‘យេ ច បស្សន្តិ សង្ខារេ, បរតោ នោ ច អត្តតោ;

បច្ចព្យាធិំសុ និបុណំ, វាលគ្គំ ឧសុនា យថា.

១១៧១. [សំ. និ. ១.២១, ៩៧] ‘‘សត្តិយា វិយ ឱមដ្ឋោ, ឌយ្ហមានោវ មត្ថកេ;

កាមរាគប្បហានាយ, សតោ ភិក្ខុ បរិព្ពជេ.

១១៧២. [សំ. និ. ១.២១, ៩៧]‘‘សត្តិយា វិយ ឱមដ្ឋោ, ឌយ្ហមានោវ មត្ថកេ;

ភវរាគប្បហានាយ, សតោ ភិក្ខុ បរិព្ពជេ’’.

១១៧៣. ‘‘ចោទិតោ ភាវិតត្តេន, សរីរន្តិមធារិនា;

មិគារមាតុបាសាទំ, បាទង្គុដ្ឋេន កម្បយិំ.

១១៧៤. ‘‘នយិទំ សិថិលមារព្ភ, នយិទំ អប្បេន ថាមសា;

និព្ពានមធិគន្តព្ពំ, សព្ពគន្ថ-បមោចនំ.

១១៧៥. ‘‘អយញ្ច ទហរោ ភិក្ខុ, អយមុត្តមបោរិសោ;

ធារេតិ អន្តិមំ ទេហំ, ជេត្វា មារំ សវាហិនិំ [សវាហនំ (ក.)].

១១៧៦. ‘‘វិវរមនុបភន្តិ វិជ្ជុតា, វេភារស្ស ច បណ្ឌវស្ស ច;

នគវិវរគតោ ឈាយតិ, បុត្តោ អប្បដិមស្ស តាទិនោ.

១១៧៧. ‘‘ឧបសន្តោ ឧបរតោ, បន្តសេនាសនោ មុនិ;

ទាយាទោ ពុទ្ធសេដ្ឋស្ស, ព្រហ្មុនា អភិវន្ទិតោ.

១១៧៨. ‘‘ឧបសន្តំ ឧបរតំ, បន្តសេនាសនំ មុនិំ;

ទាយាទំ ពុទ្ធសេដ្ឋស្ស, វន្ទ ព្រាហ្មណ កស្សបំ.

១១៧៩. ‘‘យោ ច ជាតិសតំ គច្ឆេ, សព្ពា ព្រាហ្មណជាតិយោ;

សោត្តិយោ វេទសម្បន្នោ, មនុស្សេសុ បុនប្បុនំ.

១១៨០. ‘‘អជ្ឈាយកោបិ ចេ អស្ស, តិណ្ណំ វេទាន បារគូ;

ឯតស្ស វន្ទនាយេតំ, កលំ នាគ្ឃតិ សោឡសិំ.

១១៨១. ‘‘យោ សោ អដ្ឋ វិមោក្ខានិ, បុរេភត្តំ អផស្សយិ [អបស្សយិ (សី. ក.), អផុស្សយិ (ស្យា.)];

អនុលោមំ បដិលោមំ, តតោ បិណ្ឌាយ គច្ឆតិ.

១១៨២. ‘‘តាទិសំ ភិក្ខុំ មាសាទិ [មា ហនិ (សី.)], មាត្តានំ ខណិ ព្រាហ្មណ;

អភិប្បសាទេហិ មនំ, អរហន្តម្ហិ តាទិនេ;

ខិប្បំ បញ្ជលិកោ វន្ទ, មា តេ វិជដិ មត្ថកំ.

១១៨៣. ‘‘នេសោ បស្សតិ សទ្ធម្មំ, សំសារេន បុរក្ខតោ;

អធោគមំ ជិម្ហបថំ, កុម្មគ្គមនុធាវតិ.

១១៨៤. ‘‘កិមីវ មីឡ្ហសល្លិត្តោ, សង្ខារេ អធិមុច្ឆិតោ;

បគាឡ្ហោ លាភសក្ការេ, តុច្ឆោ គច្ឆតិ បោដ្ឋិលោ.

១១៨៥. ‘‘ឥមញ្ច បស្ស អាយន្តំ, សារិបុត្តំ សុទស្សនំ;

វិមុត្តំ ឧភតោភាគេ, អជ្ឈត្តំ សុសមាហិតំ.

១១៨៦. ‘‘វិសល្លំ ខីណសំយោគំ, តេវិជ្ជំ មច្ចុហាយិនំ;

ទក្ខិណេយ្យំ មនុស្សានំ, បុញ្ញក្ខេត្តំ អនុត្តរំ.

១១៨៧. ‘‘ឯតេ សម្ពហុលា ទេវា, ឥទ្ធិមន្តោ យសស្សិនោ;

ទស ទេវសហស្សានិ, សព្ពេ ព្រហ្មបុរោហិតា;

មោគ្គល្លានំ នមស្សន្តា, តិដ្ឋន្តិ បញ្ជលីកតា.

១១៨៨. ‘‘‘នមោ តេ បុរិសាជញ្ញ, នមោ តេ បុរិសុត្តម;

យស្ស តេ អាសវា ខីណា, ទក្ខិណេយ្យោសិ មារិស’.

១១៨៩. ‘‘បូជិតោ នរទេវេន, ឧប្បន្នោ មរណាភិភូ;

បុណ្ឌរីកំវ តោយេន, សង្ខារេនុបលិប្បតិ.

១១៩០. ‘‘យស្ស មុហុត្តេន សហស្សធា លោកោ, សំវិទិតោ សព្រហ្មកប្បោ វសិ;

ឥទ្ធិគុណេ ចុតុបបាតេ កាលេ, បស្សតិ ទេវតា ស ភិក្ខុ.

១១៩១. ‘‘សារិបុត្តោវ បញ្ញាយ, សីលេន ឧបសមេន ច;

យោបិ បារង្គតោ ភិក្ខុ, ឯតាវបរមោ សិយា.

១១៩២. ‘‘កោដិសតសហស្សស្ស, អត្តភាវំ ខណេន និម្មិនេ;

អហំ វិកុព្ពនាសុ កុសលោ, វសីភូតោម្ហិ ឥទ្ធិយា.

១១៩៣. ‘‘សមាធិវិជ្ជាវសិបារមីគតោ, មោគ្គល្លានគោត្តោ អសិតស្ស សាសនេ;

ធីរោ សមុច្ឆិន្ទិ សមាហិតិន្ទ្រិយោ, នាគោ យថា បូតិលតំវ ពន្ធនំ.

១១៩៤. ‘‘បរិចិណ្ណោ មយា សត្ថា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ;

ឱហិតោ គរុកោ ភារោ, ភវនេត្តិ សមូហតា.

១១៩៥. ‘‘យស្ស ចត្ថាយ បព្ពជិតោ, អគារស្មានគារិយំ;

សោ មេ អត្ថោ អនុប្បត្តោ, សព្ពសំយោជនក្ខយោ.

១១៩៦. [ម. និ. ១.៥១៣] ‘‘កីទិសោ និរយោ អាសិ, យត្ថ ទុស្សី អបច្ចថ;

វិធុរំ សាវកមាសជ្ជ, កកុសន្ធញ្ច ព្រាហ្មណំ.

១១៩៧. ‘‘សតំ អាសិ អយោសង្កូ, សព្ពេ បច្ចត្តវេទនា;

ឦទិសោ និរយោ អាសិ, យត្ថ ទុស្សី អបច្ចថ;

វិធុរំ សាវកមាសជ្ជ, កកុសន្ធញ្ច ព្រាហ្មណំ.

១១៩៨. ‘‘យោ ឯតមភិជានាតិ, ភិក្ខុ ពុទ្ធស្ស សាវកោ;

តាទិសំ ភិក្ខុមាសជ្ជ, កណ្ហ ទុក្ខំ និគច្ឆសិ.

១១៩៩. ‘‘មជ្ឈេសរស្មិំ [សរស្ស (សី.), សាគរស្មិំ (ក.)] តិដ្ឋន្តិ, វិមានា កប្បឋាយិនោ;

វេឡុរិយវណ្ណា រុចិរា, អច្ចិមន្តោ បភស្សរា;

អច្ឆរា តត្ថ នច្ចន្តិ, បុថុ នានត្តវណ្ណិយោ.

១២០០. ‘‘យោ ឯតមភិជានាតិ…បេ… កណ្ហ ទុក្ខំ និគច្ឆសិ.

១២០១. ‘‘យោ វេ ពុទ្ធេន ចោទិតោ, ភិក្ខុសង្ឃស្ស បេក្ខតោ;

មិគារមាតុបាសាទំ, បាទង្គុដ្ឋេន កម្បយិ.

១២០២. ‘‘យោ ឯតមភិជានាតិ…បេ… កណ្ហ ទុក្ខំ និគច្ឆសិ.

១២០៣. ‘‘យោ វេជយន្តបាសាទំ, បាទង្គុដ្ឋេន កម្បយិ;

ឥទ្ធិពលេនុបត្ថទ្ធោ, សំវេជេសិ ច ទេវតា.

១២០៤. ‘‘យោ ឯតមភិជានាតិ…បេ… កណ្ហ ទុក្ខំ និគច្ឆសិ.

១២០៥. ‘‘យោ វេជយន្តបាសាទេ, សក្កំ សោ បរិបុច្ឆតិ;

អបិ អាវុសោ ជានាសិ, តណ្ហក្ខយវិមុត្តិយោ;

តស្ស សក្កោ វិយាកាសិ, បញ្ហំ បុដ្ឋោ យថាតថំ.

១២០៦. ‘‘យោ ឯតមភិជានាតិ…បេ… កណ្ហ ទុក្ខំ និគច្ឆសិ.

១២០៧. ‘‘យោ ព្រហ្មានំ បរិបុច្ឆតិ, សុធម្មាយំ ឋិតោ [សុធម្មាយា’ភិតោ (ស្យា.)] សភំ;

អជ្ជាបិ ត្យាវុសោ សា ទិដ្ឋិ, យា តេ ទិដ្ឋិ បុរេ អហុ;

បស្សសិ វីតិវត្តន្តំ, ព្រហ្មលោកេ បភស្សរំ.

១២០៨. ‘‘តស្ស ព្រហ្មា វិយាកាសិ, បញ្ហំ បុដ្ឋោ យថាតថំ;

ន មេ មារិស សា ទិដ្ឋិ, យា មេ ទិដ្ឋិ បុរេ អហុ.

១២០៩. ‘‘បស្សាមិ វីតិវត្តន្តំ, ព្រហ្មលោកេ បភស្សរំ;

សោហំ អជ្ជ កថំ វជ្ជំ, អហំ និច្ចោម្ហិ សស្សតោ.

១២១០. ‘‘យោ ឯតមភិជានាតិ…បេ… កណ្ហ ទុក្ខំ និគច្ឆសិ.

១២១១. ‘‘យោ មហានេរុនោ កូដំ, វិមោក្ខេន អផស្សយិ [អបស្សយិ (សី. ក.)];

វនំ បុព្ពវិទេហានំ, យេ ច ភូមិសយា នរា.

១២១២. ‘‘យោ ឯតមភិជានាតិ, ភិក្ខុ ពុទ្ធស្ស សាវកោ;

តាទិសំ ភិក្ខុមាសជ្ជ, កណ្ហ ទុក្ខំ និគច្ឆសិ.

១២១៣. ‘‘ន វេ អគ្គិ ចេតយតិ, អហំ ពាលំ ឌហាមីតិ;

ពាលោវ ជលិតំ អគ្គិំ, អាសជ្ជ នំ បឌយ្ហតិ.

១២១៤. ‘‘ឯវមេវ តុវំ មារ, អាសជ្ជ នំ តថាគតំ;

សយំ ឌហិស្សសិ អត្តានំ, ពាលោ អគ្គិំវ សម្ផុសំ.

១២១៥. ‘‘អបុញ្ញំ បសវី មារោ, អាសជ្ជ នំ តថាគតំ;

កិំ នុ មញ្ញសិ បាបិម, ន មេ បាបំ វិបច្ចតិ.

១២១៦. ‘‘ករតោ តេ ចីយតេ [មិយ្យតេ (សព្ពត្ថ) ម. និ. ១.៥១៣ បស្សិតព្ពំ] បាបំ, ចិររត្តាយ អន្តក;

មារ និព្ពិន្ទ ពុទ្ធម្ហា, អាសំ មាកាសិ ភិក្ខុសុ.

១២១៧. ‘‘ឥតិ មារំ អតជ្ជេសិ, ភិក្ខុ ភេសកឡាវនេ;

តតោ សោ ទុម្មនោ យក្ខោ, តត្ថេវន្តរធាយថា’’តិ.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ [មហាមោគ្គលានោ (ក.)] ថេរោ គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

សដ្ឋិនិបាតោ និដ្ឋិតោ.