២. ទុកនិបាតោ

១. បឋមវគ្គោ

១. ឧត្តរត្ថេរគាថា

១២១. ‘‘នត្ថិ កោចិ ភវោ និច្ចោ, សង្ខារា វាបិ សស្សតា;

ឧប្បជ្ជន្តិ ច តេ ខន្ធា, ចវន្តិ អបរាបរំ.

១២២. ‘‘ឯតមាទីនំ ញត្វា, ភវេនម្ហិ អនត្ថិកោ;

និស្សដោ សព្ពកាមេហិ, បត្តោ មេ អាសវក្ខយោ’’តិ.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា ឧត្តរោ ថេរោ គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

២. បិណ្ឌោលភារទ្វាជត្ថេរគាថា

១២៣. ‘‘នយិទំ អនយេន ជីវិតំ, នាហារោ ហទយស្ស សន្តិកោ;

អាហារដ្ឋិតិកោ សមុស្សយោ, ឥតិ ទិស្វាន ចរាមិ ឯសនំ.

១២៤. ‘‘បង្កោតិ ហិ នំ បវេទយុំ, យាយំ វន្ទនបូជនា កុលេសុ;

សុខុមំ សល្លំ ទុរុព្ពហំ, សក្ការោ កាបុរិសេន ទុជ្ជហោ’’តិ.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា បិណ្ឌោលភារទ្វាជោ ថេរោ គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

៣. វល្លិយត្ថេរគាថា

១២៥. ‘‘មក្កដោ បញ្ចទ្វារាយំ, កុដិកាយំ បសក្កិយ;

ទ្វារេន អនុបរិយេតិ, ឃដ្ដយន្តោ មុហុំ មុហុំ.

១២៦. ‘‘តិដ្ឋ មក្កដ មា ធាវិ, ន ហិ តេ តំ យថា បុរេ;

និគ្គហីតោសិ បញ្ញាយ, នេវ ទូរំ គមិស្សតី’’តិ.

… វល្លិយោ ថេរោ….

៤. គង្គាតីរិយត្ថេរគាថា

១២៧. ‘‘តិណ្ណំ មេ តាលបត្តានំ, គង្គាតីរេ កុដី កតា;

ឆវសិត្តោវ មេ បត្តោ, បំសុកូលញ្ច ចីវរំ.

១២៨. ‘‘ទ្វិន្នំ អន្តរវស្សានំ, ឯកា វាចា មេ ភាសិតា;

តតិយេ អន្តរវស្សម្ហិ, តមោខន្ធោ [តមោក្ខន្ធោ (សី. ស្យា.)] បទាលិតោ’’តិ.

… គង្គាតីរិយោ ថេរោ….

៥. អជិនត្ថេរគាថា

១២៩. ‘‘អបិ ចេ ហោតិ តេវិជ្ជោ, មច្ចុហាយី អនាសវោ;

អប្បញ្ញាតោតិ នំ ពាលា, អវជានន្តិ អជានតា.

១៣០. ‘‘យោ ច ខោ អន្នបានស្ស, លាភី ហោតីធ បុគ្គលោ;

បាបធម្មោបិ ចេ ហោតិ, សោ នេសំ ហោតិ សក្កតោ’’តិ.

… អជិនោ ថេរោ….

៦. មេឡជិនត្ថេរគាថា

១៣១. ‘‘យទាហំ ធម្មមស្សោសិំ, ភាសមានស្ស សត្ថុនោ;

ន កង្ខមភិជានាមិ, សព្ពញ្ញូអបរាជិតេ.

១៣២. ‘‘សត្ថវាហេ មហាវីរេ, សារថីនំ វរុត្តមេ;

មគ្គេ បដិបទាយំ វា, កង្ខា មយ្ហំ ន វិជ្ជតី’’តិ.

… មេឡជិនោ ថេរោ….

៧. រាធត្ថេរគាថា

១៣៣. [ធ. ប. ១៣ ធម្មបទេ] ‘‘យថា អគារំ ទុច្ឆន្នំ, វុដ្ឋី សមតិវិជ្ឈតិ;

ឯវំ អភាវិតំ ចិត្តំ, រាគោ សមតិវិជ្ឈតិ.

១៣៤. [ធ. ប. ១៤ ធម្មបទេ] ‘‘យថា អគារំ សុច្ឆន្នំ, វុឌ្ឍី ន សមតិវិជ្ឈតិ;

ឯវំ សុភាវិតំ ចិត្តំ, រាគោ ន សមតិវិជ្ឈតី’’តិ.

… រាធោ ថេរោ….

៨. សុរាធត្ថេរគាថា

១៣៥. ‘‘ខីណា ហិ មយ្ហំ ជាតិ, វុសិតំ ជិនសាសនំ;

បហីនោ ជាលសង្ខាតោ, ភវនេត្តិ សមូហតា.

១៣៦. ‘‘យស្សត្ថាយ បព្ពជិតោ, អគារស្មានគារិយំ;

សោ មេ អត្ថោ អនុប្បត្តោ, សព្ពសំយោជនក្ខយោ’’តិ.

… សុរាធោ ថេរោ….

៩. គោតមត្ថេរគាថា

១៣៧. ‘‘សុខំ សុបន្តិ មុនយោ, យេ ឥត្ថីសុ ន ពជ្ឈរេ;

សទា វេ រក្ខិតព្ពាសុ, យាសុ សច្ចំ សុទុល្លភំ.

១៣៨. ‘‘វធំ ចរិម្ហ តេ កាម, អនណា ទានិ តេ មយំ;

គច្ឆាម ទានិ និព្ពានំ, យត្ថ គន្ត្វា ន សោចតី’’តិ.

… គោតមោ ថេរោ….

១០. វសភត្ថេរគាថា

១៣៩. ‘‘បុព្ពេ ហនតិ អត្តានំ, បច្ឆា ហនតិ សោ បរេ;

សុហតំ ហន្តិ អត្តានំ, វីតំសេនេវ បក្ខិមា.

១៤០. ‘‘ន ព្រាហ្មណោ ពហិវណ្ណោ, អន្តោ វណ្ណោ ហិ ព្រាហ្មណោ;

យស្មិំ បាបានិ កម្មានិ, ស វេ កណ្ហោ សុជម្បតី’’តិ.

… វសភោ ថេរោ….

វគ្គោ បឋមោ និដ្ឋិតោ.

តស្សុទ្ទានំ –

ឧត្តរោ ចេវ បិណ្ឌោលោ, វល្លិយោ តីរិយោ ឥសិ;

អជិនោ ច មេឡជិនោ, រាធោ សុរាធោ គោតមោ;

វសភេន ឥមេ ហោន្តិ, ទស ថេរា មហិទ្ធិកាតិ.

២. ទុតិយវគ្គោ

១. មហាចុន្ទត្ថេរគាថា

១៤១. ‘‘សុស្សូសា សុតវទ្ធនី, សុតំ បញ្ញាយ វទ្ធនំ;

បញ្ញាយ អត្ថំ ជានាតិ, ញាតោ អត្ថោ សុខាវហោ.

១៤២. ‘‘សេវេថ បន្តានិ សេនាសនានិ, ចរេយ្យ សំយោជនវិប្បមោក្ខំ;

សចេ រតិំ នាធិគច្ឆេយ្យ តត្ថ, សង្ឃេ វសេ រក្ខិតត្តោ សតិមា’’តិ.

… មហាចុន្ទោ ថេរោ….

២. ជោតិទាសត្ថេរគាថា

១៤៣. ‘‘យេ ខោ តេ វេឋមិស្សេន [វេឃមិស្សេន (សី. ស្យា.), វេ គមិស្សេន, វេខមិស្សេន (ក.)], នានត្តេន ច កម្មុនា;

មនុស្សេ ឧបរុន្ធន្តិ, ផរុសូបក្កមា ជនា;

តេបិ តត្ថេវ កីរន្តិ, ន ហិ កម្មំ បនស្សតិ.

១៤៤. ‘‘យំ ករោតិ នរោ កម្មំ, កល្យាណំ យទិ បាបកំ;

តស្ស តស្សេវ ទាយាទោ, យំ យំ កម្មំ បកុព្ពតី’’តិ.

… ជោតិទាសោ ថេរោ….

៣. ហេរញ្ញកានិត្ថេរគាថា

១៤៥. ‘‘អច្ចយន្តិ អហោរត្តា, ជីវិតំ ឧបរុជ្ឈតិ;

អាយុ ខីយតិ មច្ចានំ, កុន្នទីនំវ ឱទកំ.

១៤៦. ‘‘អថ បាបានិ កម្មានិ, ករំ ពាលោ ន ពុជ្ឈតិ;

បច្ឆាស្ស កដុកំ ហោតិ, វិបាកោ ហិស្ស បាបកោ’’តិ.

… ហេរញ្ញកានិត្ថេរោ….

៤. សោមមិត្តត្ថេរគាថា

១៤៧. ‘‘បរិត្តំ ទារុមារុយ្ហ, យថា សីទេ មហណ្ណវេ;

ឯវំ កុសីតមាគម្ម, សាធុជីវីបិ សីទតិ;

តស្មា តំ បរិវជ្ជេយ្យ, កុសីតំ ហីនវីរិយំ.

១៤៨. ‘‘បវិវិត្តេហិ អរិយេហិ, បហិតត្តេហិ ឈាយិភិ;

និច្ចំ អារទ្ធវីរិយេហិ, បណ្ឌិតេហិ សហាវសេ’’តិ.

… សោមមិត្តោ ថេរោ….

៥. សព្ពមិត្តត្ថេរគាថា

១៤៩. ‘‘ជនោ ជនម្ហិ សម្ពទ្ធោ [សម្ពទ្ធោ (ស្យា. ក.)], ជនមេវស្សិតោ ជនោ;

ជនោ ជនេន ហេឋីយតិ, ហេឋេតិ ច [ពោធិយតិ, ពាធេតិ ច (ក.)] ជនោ ជនំ.

១៥០. ‘‘កោ ហិ តស្ស ជនេនត្ថោ, ជនេន ជនិតេន វា;

ជនំ ឱហាយ គច្ឆំ តំ, ហេឋយិត្វា [ពាធយិត្វា (ក.)] ពហុំ ជន’’ន្តិ.

… សព្ពមិត្តោ ថេរោ….

៦. មហាកាឡត្ថេរគាថា

១៥១. ‘‘កាឡី ឥត្ថី ព្រហតី ធង្ករូបា, សត្ថិញ្ច ភេត្វា អបរញ្ច សត្ថិំ;

ពាហញ្ច ភេត្វា អបរញ្ច ពាហំ, សីសញ្ច ភេត្វា ទធិថាលកំវ;

ឯសា និសិន្នា អភិសន្ទហិត្វា.

១៥២. ‘‘យោ វេ អវិទ្វា ឧបធិំ ករោតិ, បុនប្បុនំ ទុក្ខមុបេតិ មន្ទោ;

តស្មា បជានំ ឧបធិំ ន កយិរា, មាហំ បុន ភិន្នសិរោ សយិស្ស’’ន្តិ [បស្សិស្សន្តិ (ក.)].

… មហាកាឡោ ថេរោ….

៧. តិស្សត្ថេរគាថា

១៥៣. ‘‘ពហូ សបត្តេ លភតិ, មុណ្ឌោ សង្ឃាដិបារុតោ;

លាភី អន្នស្ស បានស្ស, វត្ថស្ស សយនស្ស ច.

១៥៤. ‘‘ឯតមាទីនវំ ញត្វា, សក្ការេសុ មហព្ភយំ;

អប្បលាភោ អនវស្សុតោ, សតោ ភិក្ខុ បរិព្ពជេ’’តិ.

… តិស្សោ ថេរោ….

៨. កិមិលត្ថេរគាថា

១៥៥. ‘‘បាចីនវំសទាយម្ហិ, សក្យបុត្តា សហាយកា;

បហាយានប្បកេ ភោគេ, ឧញ្ឆាបត្តាគតេ រតា.

១៥៦. ‘‘អារទ្ធវីរិយា បហិតត្តា, និច្ចំ ទឡ្ហបរក្កមា;

រមន្តិ ធម្មរតិយា, ហិត្វាន លោកិយំ រតិ’’ន្តិ.

… កិមិលោ [កិម្ពិលោ (សី. ស្យា. បី.)] ថេរោ….

៩. នន្ទត្ថេរគាថា

១៥៧. ‘‘អយោនិសោ មនសិការា, មណ្ឌនំ អនុយុញ្ជិសំ;

ឧទ្ធតោ ចបលោ ចាសិំ, កាមរាគេន អដ្ដិតោ.

១៥៨. ‘‘ឧបាយកុសលេនាហំ, ពុទ្ធេនាទិច្ចពន្ធុនា;

យោនិសោ បដិបជ្ជិត្វា, ភវេ ចិត្តំ ឧទព្ពហិ’’ន្តិ.

… នន្ទោ ថេរោ….

១០. សិរិមត្ថេរគាថា

១៥៩. ‘‘បរេ ច នំ បសំសន្តិ, អត្តា ចេ អសមាហិតោ;

មោឃំ បរេ បសំសន្តិ, អត្តា ហិ អសមាហិតោ.

១៦០. ‘‘បរេ ច នំ គរហន្តិ, អត្តា ចេ សុសមាហិតោ;

មោឃំ បរេ គរហន្តិ, អត្តា ហិ សុសមាហិតោ’’តិ.

… សិរិមា ថេរោ….

វគ្គោ ទុតិយោ និដ្ឋិតោ.

តស្សុទ្ទានំ –

ចុន្ទោ ច ជោតិទាសោ ច, ថេរោ ហេរញ្ញកានិ ច;

សោមមិត្តោ សព្ពមិត្តោ, កាលោ តិស្សោ ច កិមិលោ [កិម្ពិលោ (សី. ស្យា. បី.), ឆន្ទលក្ខណានុលោមំ];

នន្ទោ ច សិរិមា ចេវ, ទស ថេរា មហិទ្ធិកាតិ.

៣. តតិយវគ្គោ

១. ឧត្តរត្ថេរគាថា

១៦១. ‘‘ខន្ធា មយា បរិញ្ញាតា, តណ្ហា មេ សុសមូហតា;

ភាវិតា មម ពោជ្ឈង្គា, បត្តោ មេ អាសវក្ខយោ.

១៦២. ‘‘សោហំ ខន្ធេ បរិញ្ញាយ, អព្ពហិត្វាន [អព្ពុហិត្វាន (ក.)] ជាលិនិំ;

ភាវយិត្វាន ពោជ្ឈង្គេ, និព្ពាយិស្សំ អនាសវោ’’តិ.

… ឧត្តរោ ថេរោ….

២. ភទ្ទជិត្ថេរគាថា

១៦៣. ‘‘បនាទោ នាម សោ រាជា, យស្ស យូបោ សុវណ្ណយោ;

តិរិយំ សោឡសុព្ពេធោ [សោឡសបព្ពេធោ (សី. អដ្ឋ.), សោឡសព្ពាណោ (?)], ឧព្ភមាហុ [ឧទ្ធមាហុ (សី.), ឧច្ចមាហុ (ស្យា.)] សហស្សធា.

១៦៤. ‘‘សហស្សកណ្ឌោ សតគេណ្ឌុ, ធជាលុ ហរិតាមយោ;

អនច្ចុំ តត្ថ គន្ធព្ពា, ឆសហស្សានិ សត្តធា’’តិ.

… ភទ្ទជិត្ថេរោ….

៣. សោភិតត្ថេរគាថា