១៧. តិំសនិបាតោ

១. ផុស្សត្ថេរគាថា

៩៤៩. បាសាទិកេ ពហូ ទិស្វា, ភាវិតត្តេ សុសំវុតេ;

ឥសិ បណ្ឌរសគោត្តោ [បណ្ឌរស្ស គោត្តោ (សី.)], អបុច្ឆិ ផុស្សសវ្ហយំ.

៩៥០. ‘‘កិំឆន្ទា កិមធិប្បាយា, កិមាកប្បា ភវិស្សរេ;

អនាគតម្ហិ កាលម្ហិ, តំ មេ អក្ខាហិ បុច្ឆិតោ’’.

៩៥១. ‘‘សុណោហិ វចនំ មយ្ហំ, ឥសិបណ្ឌរសវ្ហយ;

សក្កច្ចំ ឧបធារេហិ, អាចិក្ខិស្សាម្យនាគតំ.

៩៥២. ‘‘កោធនា ឧបនាហី ច, មក្ខី ថម្ភី សឋា ពហូ;

ឧស្សុកី នានាវាទា ច, ភវិស្សន្តិ អនាគតេ.

៩៥៣. ‘‘អញ្ញាតមានិនោ ធម្មេ, គម្ភីរេ តីរគោចរា;

លហុកា អគរុ ធម្មេ, អញ្ញមញ្ញមគារវា.

៩៥៤. ‘‘ពហូ អាទីនវា លោកេ, ឧប្បជ្ជិស្សន្ត្យនាគតេ;

សុទេសិតំ ឥមំ ធម្មំ, កិលេសេស្សន្តិ [កិលេសិស្សន្តិ (សី.), កិលិសិស្សន្តិ (ស្យា. ក.)] ទុម្មតី.

៩៥៥. ‘‘គុណហីនាបិ សង្ឃម្ហិ, វោហរន្តា វិសារទា;

ពលវន្តោ ភវិស្សន្តិ, មុខរា អស្សុតាវិនោ.

៩៥៦. ‘‘គុណវន្តោបិ សង្ឃម្ហិ, វោហរន្តា យថាត្ថតោ;

ទុព្ពលា តេ ភវិស្សន្តិ, ហិរីមនា អនត្ថិកា.

៩៥៧. ‘‘រជតំ ជាតរូបញ្ច, ខេត្តំ វត្ថុមជេឡកំ;

ទាសិទាសញ្ច ទុម្មេធា, សាទិយិស្សន្ត្យនាគតេ.

៩៥៨. ‘‘ឧជ្ឈានសញ្ញិនោ ពាលា, សីលេសុ អសមាហិតា;

ឧន្នឡា វិចរិស្សន្តិ, កលហាភិរតា មគា.

៩៥៩. ‘‘ឧទ្ធតា ច ភវិស្សន្តិ, នីលចីវរបារុតា;

កុហា ថទ្ធា លបា សិង្គី, ចរិស្សន្ត្យរិយា វិយ.

៩៦០. ‘‘តេលសណ្ឋេហិ កេសេហិ, ចបលា អញ្ជនក្ខិកា;

រថិយាយ គមិស្សន្តិ, ទន្តវណ្ណិកបារុតា.

៩៦១. ‘‘អជេគុច្ឆំ វិមុត្តេហិ, សុរត្តំ អរហទ្ធជំ;

ជិគុច្ឆិស្សន្តិ កាសាវំ, ឱទាតេសុ សមុច្ឆិតា [ឱទាតេ សុសមុច្ឆិតា (សី.)].

៩៦២. ‘‘លាភកាមា ភវិស្សន្តិ, កុសីតា ហីនវីរិយា;

កិច្ឆន្តា វនបត្ថានិ, គាមន្តេសុ វសិស្សរេ.

៩៦៣. ‘‘យេ យេ លាភំ លភិស្សន្តិ, មិច្ឆាជីវរតា សទា;

តេ តេវ អនុសិក្ខន្តា, ភជិស្សន្តិ អសំយតា.

៩៦៤. ‘‘យេ យេ អលាភិនោ លាភំ, ន តេ បុជ្ជា ភវិស្សរេ;

សុបេសលេបិ តេ ធីរេ, សេវិស្សន្តិ ន តេ តទា.

៩៦៥. ‘‘មិលក្ខុរជនំ រត្តំ [បិលក្ខរជនំ រត្តំ (?)], គរហន្តា សកំ ធជំ;

តិត្ថិយានំ ធជំ កេចិ, ធារិស្សន្ត្យវទាតកំ.

៩៦៦. ‘‘អគារវោ ច កាសាវេ, តទា តេសំ ភវិស្សតិ;

បដិសង្ខា ច កាសាវេ, ភិក្ខូនំ ន ភវិស្សតិ.

៩៦៧. ‘‘អភិភូតស្ស ទុក្ខេន, សល្លវិទ្ធស្ស រុប្បតោ;

បដិសង្ខា មហាឃោរា, នាគស្សាសិ អចិន្តិយា.

៩៦៨. ‘‘ឆទ្ទន្តោ ហិ តទា ទិស្វា, សុរត្តំ អរហទ្ធជំ;

តាវទេវ ភណី គាថា, គជោ អត្ថោបសំហិតា’’.

៩៦៩. [ធ. ប. ៩; ជា. ១.២.១៤១; ១.១៦.១២២] ‘‘អនិក្កសាវោ កាសាវំ, យោ វត្ថំ បរិធស្សតិ [បរិទហិស្សតិ (សី. ស្យា.)];

អបេតោ ទមសច្ចេន, ន សោ កាសាវមរហតិ.

៩៧០. ‘‘យោ ច វន្តកាសាវស្ស, សីលេសុ សុសមាហិតោ;

ឧបេតោ ទមសច្ចេន, ស វេ កាសាវមរហតិ.

៩៧១. ‘‘វិបន្នសីលោ ទុម្មេធោ, បាកដោ កាមការិយោ;

វិព្ភន្តចិត្តោ និស្សុក្កោ, ន សោ កាសាវមរហតិ.

៩៧២. ‘‘យោ ច សីលេន សម្បន្នោ, វីតរាគោ សមាហិតោ;

ឱទាតមនសង្កប្បោ, ស វេ កាសាវមរហតិ.

៩៧៣. ‘‘ឧទ្ធតោ ឧន្នឡោ ពាលោ, សីលំ យស្ស ន វិជ្ជតិ;

ឱទាតកំ អរហតិ, កាសាវំ កិំ ករិស្សតិ.

៩៧៤. ‘‘ភិក្ខូ ច ភិក្ខុនិយោ ច, ទុដ្ឋចិត្តា អនាទរា;

តាទីនំ មេត្តចិត្តានំ, និគ្គណ្ហិស្សន្ត្យនាគតេ.

៩៧៥. ‘‘សិក្ខាបេន្តាបិ ថេរេហិ, ពាលា ចីវរធារណំ;

ន សុណិស្សន្តិ ទុម្មេធា, បាកដា កាមការិយា.

៩៧៦. ‘‘តេ តថា សិក្ខិតា ពាលា, អញ្ញមញ្ញំ អគារវា;

នាទិយិស្សន្តុបជ្ឈាយេ, ខឡុង្កោ វិយ សារថិំ.

៩៧៧. ‘‘ឯវំ អនាគតទ្ធានំ, បដិបត្តិ ភវិស្សតិ;

ភិក្ខូនំ ភិក្ខុនីនញ្ច, បត្តេ កាលម្ហិ បច្ឆិមេ.

៩៧៨. ‘‘បុរា អាគច្ឆតេ ឯតំ, អនាគតំ មហព្ភយំ;

សុព្ពចា ហោថ សខិលា, អញ្ញមញ្ញំ សគារវា.

៩៧៩. ‘‘មេត្តចិត្តា ការុណិកា, ហោថ សីលេសុ សំវុតា;

អារទ្ធវីរិយា បហិតត្តា, និច្ចំ ទឡ្ហបរក្កមា.

៩៨០. ‘‘បមាទំ ភយតោ ទិស្វា, អប្បមាទញ្ច ខេមតោ;

ភាវេថដ្ឋង្គិកំ មគ្គំ, ផុសន្តា អមតំ បទ’’ន្តិ.

… ផុស្សោ ថេរោ….

២. សារិបុត្តត្ថេរគាថា

៩៨១. ‘‘យថាចារី យថាសតោ សតីមា, យតសង្កប្បជ្ឈាយិ អប្បមត្តោ;

អជ្ឈត្តរតោ សមាហិតត្តោ, ឯកោ សន្តុសិតោ តមាហុ ភិក្ខុំ.

៩៨២. ‘‘អល្លំ សុក្ខំ វា ភុញ្ជន្តោ, ន ពាឡ្ហំ សុហិតោ សិយា;

ឩនូទរោ មិតាហារោ, សតោ ភិក្ខុ បរិព្ពជេ.

៩៨៣. ‘‘ចត្តារោ បញ្ច អាលោបេ, អភុត្វា ឧទកំ បិវេ;

អលំ ផាសុវិហារាយ, បហិតត្តស្ស ភិក្ខុនោ.

៩៨៤. ‘‘កប្បិយំ តំ ចេ ឆាទេតិ, ចីវរំ ឥទមត្ថិកំ [ឥទមត្ថិតំ (សី.)];

អលំ ផាសុវិហារាយ, បហិតត្តស្ស ភិក្ខុនោ.

៩៨៥. ‘‘បល្លង្កេន និសិន្នស្ស, ជណ្ណុកេ នាភិវស្សតិ;

អលំ ផាសុវិហារាយ, បហិតត្តស្ស ភិក្ខុនោ.

៩៨៦. [សំ. និ. ៤.២៥៣; ឥតិវុ. ៥៣] ‘‘យោ សុខំ ទុក្ខតោ អទ្ទ, ទុក្ខមទ្ទក្ខិ សល្លតោ;

ឧភយន្តរេន [ឧភយមន្តរេ (សី.)] នាហោសិ, កេន លោកស្មិ កិំ សិយា.

៩៨៧. ‘‘មា មេ កទាចិ បាបិច្ឆោ, កុសីតោ ហីនវីរិយោ;

អប្បស្សុតោ អនាទរោ, កេន លោកស្មិ កិំ សិយា.

៩៨៨. ‘‘ពហុស្សុតោ ច មេធាវី, សីលេសុ សុសមាហិតោ;

ចេតោសមថមនុយុត្តោ, អបិ មុទ្ធនិ តិដ្ឋតុ.

៩៨៩. ‘‘យោ បបញ្ចមនុយុត្តោ, បបញ្ចាភិរតោ មគោ;

វិរាធយី សោ និព្ពានំ, យោគក្ខេមំ អនុត្តរំ.

៩៩០. ‘‘យោ ច បបញ្ចំ ហិត្វាន, និប្បបញ្ចបថេ រតោ;

អារាធយី សោ និព្ពានំ, យោគក្ខេមំ អនុត្តរំ.

៩៩១. [ធ. ប. ៩៨] ‘‘គាមេ វា យទិ វារញ្ញេ, និន្នេ វា យទិ វា ថលេ;

យត្ថ អរហន្តោ វិហរន្តិ, តំ ភូមិរាមណេយ្យកំ.

៩៩២. ‘‘រមណីយានិ អរញ្ញានិ, យត្ថ ន រមតី ជនោ;

វីតរាគា រមិស្សន្តិ, ន តេ កាមគវេសិនោ.

៩៩៣. [ធ. ប. ៧៦] ‘‘និធីនំវ បវត្តារំ, យំ បស្សេ វជ្ជទស្សិនំ;

និគ្គយ្ហវាទិំ មេធាវិំ, តាទិសំ បណ្ឌិតំ ភជេ;

តាទិសំ ភជមានស្ស, សេយ្យោ ហោតិ ន បាបិយោ.

៩៩៤. [ធ. ប. ៧៧] ‘‘ឱវទេយ្យានុសាសេយ្យ, អសព្ភា ច និវារយេ;

សតញ្ហិ សោ បិយោ ហោតិ, អសតំ ហោតិ អប្បិយោ.

៩៩៥. ‘‘អញ្ញស្ស ភគវា ពុទ្ធោ, ធម្មំ ទេសេសិ ចក្ខុមា;

ធម្មេ ទេសិយមានម្ហិ, សោតមោធេសិមត្ថិកោ;

តំ មេ អមោឃំ សវនំ, វិមុត្តោម្ហិ អនាសវោ.

៩៩៦. ‘‘នេវ បុព្ពេនិវាសាយ, នបិ ទិព្ពស្ស ចក្ខុនោ;

ចេតោបរិយាយ ឥទ្ធិយា, ចុតិយា ឧបបត្តិយា;

សោតធាតុវិសុទ្ធិយា, បណិធី មេ ន វិជ្ជតិ [កថា. ៣៧៨].

៩៩៧. ‘‘រុក្ខមូលំវ និស្សាយ, មុណ្ឌោ សង្ឃាដិបារុតោ;

បញ្ញាយ ឧត្តមោ ថេរោ, ឧបតិស្សោវ [ឧបតិស្សោ ច (សី. ក.)] ឈាយតិ.

៩៩៨. ‘‘អវិតក្កំ សមាបន្នោ, សម្មាសម្ពុទ្ធសាវកោ;

អរិយេន តុណ្ហីភាវេន, ឧបេតោ ហោតិ តាវទេ.

៩៩៩. [ឧទា. ២៤] ‘‘យថាបិ បព្ពតោ សេលោ, អចលោ សុប្បតិដ្ឋិតោ;

ឯវំ មោហក្ខយា ភិក្ខុ, បព្ពតោវ ន វេធតិ.

១០០០. ‘‘អនង្គណស្ស បោសស្ស, និច្ចំ សុចិគវេសិនោ;

វាលគ្គមត្តំ បាបស្ស, អព្ភមត្តំវ ខាយតិ.

១០០១. ‘‘នាភិនន្ទាមិ មរណំ, នាភិនន្ទាមិ ជីវិតំ;

និក្ខិបិស្សំ ឥមំ កាយំ, សម្បជានោ បតិស្សតោ.

១០០២. ‘‘នាភិនន្ទាមិ មរណំ, នាភិនន្ទាមិ ជីវិតំ;

កាលញ្ច បដិកង្ខាមិ, និព្ពិសំ ភតកោ យថា.

១០០៣. ‘‘ឧភយេន មិទំ មរណមេវ, នាមរណំ បច្ឆា វា បុរេ វា;

បដិបជ្ជថ មា វិនស្សថ, ខណោ វោ មា ឧបច្ចគា.

១០០៤. ‘‘នគរំ យថា បច្ចន្តំ, គុត្តំ សន្តរពាហិរំ;

ឯវំ គោបេថ អត្តានំ, ខណោ វោ មា ឧបច្ចគា;

ខណាតីតា ហិ សោចន្តិ, និរយម្ហិ សមប្បិតា.

១០០៥. ‘‘ឧបសន្តោ ឧបរតោ, មន្តភាណី [មត្តភាណី (សី.)] អនុទ្ធតោ;

ធុនាតិ បាបកេ ធម្មេ, ទុមបត្តំវ មាលុតោ.

១០០៦. ‘‘ឧបសន្តោ ឧបរតោ, មន្តភាណី អនុទ្ធតោ;

អប្បាសិ [អព្ពហិ (ស្យា.), អភាសិ (?)] បាបកេ ធម្មេ, ទុមបត្តំវ មាលុតោ.

១០០៧. ‘‘ឧបសន្តោ អនាយាសោ, វិប្បសន្នោ អនាវិលោ;

កល្យាណសីលោ មេធាវី, ទុក្ខស្សន្តករោ សិយា.

១០០៨. ‘‘ន វិស្សសេ ឯកតិយេសុ ឯវំ, អគារិសុ បព្ពជិតេសុ ចាបិ;

សាធូបិ ហុត្វា ន អសាធុ ហោន្តិ, អសាធុ ហុត្វា បុន សាធុ ហោន្តិ.

១០០៩. ‘‘កាមច្ឆន្ទោ ច ព្យាបាទោ, ថិនមិទ្ធញ្ច ភិក្ខុនោ;

ឧទ្ធច្ចំ វិចិកិច្ឆា ច, បញ្ចេតេ ចិត្តកេលិសា.

១០១០. ‘‘យស្ស សក្ករិយមានស្ស, អសក្ការេន ចូភយំ;

សមាធិ ន វិកម្បតិ, អប្បមាទវិហារិនោ.

១០១១. ‘‘តំ ឈាយិនំ សាតតិកំ, សុខុមទិដ្ឋិវិបស្សកំ;

ឧបាទានក្ខយារាមំ, អាហុ សប្បុរិសោ ឥតិ.

១០១២. ‘‘មហាសមុទ្ទោ បថវី, បព្ពតោ អនិលោបិ ច;

ឧបមាយ ន យុជ្ជន្តិ, សត្ថុ វរវិមុត្តិយា.

១០១៣. ‘‘ចក្កានុវត្តកោ ថេរោ, មហាញាណី សមាហិតោ;

បថវាបគ្គិសមានោ, ន រជ្ជតិ ន ទុស្សតិ.

១០១៤. ‘‘បញ្ញាបារមិតំ បត្តោ, មហាពុទ្ធិ មហាមតិ;

អជឡោ ជឡសមានោ, សទា ចរតិ និព្ពុតោ.

១០១៥. ‘‘បរិចិណ្ណោ មយា សត្ថា…បេ… ភវនេត្តិ សមូហតា.

១០១៦. ‘‘សម្បាទេថប្បមាទេន, ឯសា មេ អនុសាសនី;

ហន្ទាហំ បរិនិព្ពិស្សំ, វិប្បមុត្តោម្ហិ សព្ពធី’’តិ.

… សារិបុត្តោ ថេរោ….

៣. អានន្ទត្ថេរគាថា

១០១៧. ‘‘បិសុណេន ច កោធនេន ច, មច្ឆរិនា ច វិភូតនន្ទិនា;

សខិតំ ន ករេយ្យ បណ្ឌិតោ, បាបោ កាបុរិសេន សង្គមោ.

១០១៨. ‘‘សទ្ធេន ច បេសលេន ច, បញ្ញវតា ពហុស្សុតេន ច;

សខិតំ ករេយ្យ បណ្ឌិតោ, ភទ្ទោ សប្បុរិសេន សង្គមោ.

១០១៩. ‘‘បស្ស ចិត្តកតំ ពិម្ពំ…បេ… យស្ស នត្ថិ ធុវំ ឋិតិ.