៤. កសិភារទ្វាជសុត្តំ

ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា មគធេសុ វិហរតិ ទក្ខិណាគិរិស្មិំ [ទក្ខិណគិរិស្មិំ (ក.)] ឯកនាឡាយំ ព្រាហ្មណគាមេ. តេន ខោ បន សមយេន កសិភារទ្វាជស្ស ព្រាហ្មណស្ស បញ្ចមត្តានិ នង្គលសតានិ បយុត្តានិ ហោន្តិ វប្បកាលេ. អថ ខោ ភគវា បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ យេន កសិភារទ្វាជស្ស ព្រាហ្មណស្ស កម្មន្តោ តេនុបសង្កមិ. តេន ខោ បន សមយេន កសិភារទ្វាជស្ស ព្រាហ្មណស្ស បរិវេសនា វត្តតិ. អថ ខោ ភគវា យេន បរិវេសនា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ.

អទ្ទសា ខោ កសិភារទ្វាជោ ព្រាហ្មណោ ភគវន្តំ បិណ្ឌាយ ឋិតំ. ទិស្វាន ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘អហំ ខោ, សមណ, កសាមិ ច វបាមិ ច; កសិត្វា ច វបិត្វា ច ភុញ្ជាមិ. ត្វម្បិ, សមណ, កសស្សុ ច វបស្សុ ច; កសិត្វា ច វបិត្វា ច ភុញ្ជស្សូ’’តិ.

‘‘អហម្បិ ខោ, ព្រាហ្មណ, កសាមិ ច វបាមិ ច; កសិត្វា ច វបិត្វា ច ភុញ្ជាមី’’តិ. ‘‘ន ខោ បន មយំ [ន ខោ បន សមណ (ស្យា.)] បស្សាម ភោតោ គោតមស្ស យុគំ វា នង្គលំ វា ផាលំ វា បាចនំ វា ពលិពទ្ទេ [ពលិវទ្ទេ (សី. បី.), ពលីពទ្ទេ (?)] វា. អថ ច បន ភវំ គោតមោ ឯវមាហ – ‘អហម្បិ ខោ, ព្រាហ្មណ, កសាមិ ច វបាមិ ច; កសិត្វា ច វបិត្វា ច ភុញ្ជាមី’’’តិ.

អថ ខោ កសិភារទ្វាជោ ព្រាហ្មណោ ភគវន្តំ គាថាយ អជ្ឈភាសិ –

៧៦. ‘‘កស្សកោ បដិជានាសិ, ន ច បស្សាម តេ កសិំ;

កសិំ នោ បុច្ឆិតោ ព្រូហិ, យថា ជានេមុ តេ កសិំ’’.

៧៧. ‘‘សទ្ធា ពីជំ តបោ វុដ្ឋិ, បញ្ញា មេ យុគនង្គលំ;

ហិរី ឦសា មនោ យោត្តំ, សតិ មេ ផាលបាចនំ.

៧៨. ‘‘កាយគុត្តោ វចីគុត្តោ, អាហារេ ឧទរេ យតោ;

សច្ចំ ករោមិ និទ្ទានំ, សោរច្ចំ មេ បមោចនំ.

៧៩. ‘‘វីរិយំ មេ ធុរធោរយ្ហំ, យោគក្ខេមាធិវាហនំ;

គច្ឆតិ អនិវត្តន្តំ, យត្ថ គន្ត្វា ន សោចតិ.

៨០. ‘‘ឯវមេសា កសី កដ្ឋា, សា ហោតិ អមតប្ផលា;

ឯតំ កសិំ កសិត្វាន, សព្ពទុក្ខា បមុច្ចតី’’តិ.

អថ ខោ កសិភារទ្វាជោ ព្រាហ្មណោ មហតិយា កំសបាតិយា បាយសំ [បាយាសំ (សព្ពត្ថ)] វឌ្ឍេត្វា ភគវតោ ឧបនាមេសិ – ‘‘ភុញ្ជតុ ភវំ គោតមោ បាយសំ. កស្សកោ ភវំ; យំ ហិ ភវំ គោតមោ អមតប្ផលំ [អមតប្ផលម្បិ (សំ. និ. ១.១៩៧)] កសិំ កសតី’’តិ.

៨១. ‘‘គាថាភិគីតំ មេ អភោជនេយ្យំ, សម្បស្សតំ ព្រាហ្មណ នេស ធម្មោ;

គាថាភិគីតំ បនុទន្តិ ពុទ្ធា, ធម្មេ សតី ព្រាហ្មណ វុត្តិរេសា.

៨២. ‘‘អញ្ញេន ច កេវលិនំ មហេសិំ, ខីណាសវំ កុក្កុច្ចវូបសន្តំ;

អន្នេន បានេន ឧបដ្ឋហស្សុ, ខេត្តំ ហិ តំ បុញ្ញបេក្ខស្ស ហោតី’’តិ.

‘‘អថ កស្ស ចាហំ, ភោ គោតម, ឥមំ បាយសំ ទម្មី’’តិ? ‘‘ន ខ្វាហំ តំ, ព្រាហ្មណ, បស្សាមិ សទេវកេ លោកេ សមារកេ សព្រហ្មកេ សស្សមណព្រាហ្មណិយា បជាយ សទេវមនុស្សាយ, យស្ស សោ បាយសោ ភុត្តោ សម្មា បរិណាមំ គច្ឆេយ្យ, អញ្ញត្រ តថាគតស្ស វា តថាគតសាវកស្ស វា. តេន ហិ ត្វំ, ព្រាហ្មណ, តំ បាយសំ អប្បហរិតេ វា ឆឌ្ឌេហិ អប្បាណកេ វា ឧទកេ ឱបិលាបេហី’’តិ.

អថ ខោ កសិភារទ្វាជោ ព្រាហ្មណោ តំ បាយសំ អប្បាណកេ ឧទកេ ឱបិលាបេសិ. អថ ខោ សោ បាយសោ ឧទកេ បក្ខិត្តោ ចិច្ចិដាយតិ ចិដិចិដាយតិ សន្ធូបាយតិ សម្បធូបាយតិ [សន្ធូមាយតិ សម្បធូមាយតិ (ស្យា.)]. សេយ្យថាបិ នាម ផាលោ ទិវសំ សន្តត្តោ [ទិវសសន្តត្តោ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] ឧទកេ បក្ខិត្តោ ចិច្ចិដាយតិ ចិដិចិដាយតិ សន្ធូបាយតិ សម្បធូបាយតិ; ឯវមេវ សោ បាយសោ ឧទកេ បក្ខិត្តោ ចិច្ចិដាយតិ ចិដិចិដាយតិ សន្ធូបាយតិ សម្បធូបាយតិ.

អថ ខោ កសិភារទ្វាជោ ព្រាហ្មណោ សំវិគ្គោ លោមហដ្ឋជាតោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវតោ បាទេសុ សិរសា និបតិត្វា ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘អភិក្កន្តំ, ភោ គោតម, អភិក្កន្តំ, ភោ គោតម! សេយ្យថាបិ, ភោ គោតម, និក្កុជ្ជិតំ វា ឧក្កុជ្ជេយ្យ, បដិច្ឆន្នំ វា វិវរេយ្យ, មូឡ្ហស្ស វា មគ្គំ អាចិក្ខេយ្យ, អន្ធការេ វា តេលបជ្ជោតំ ធារេយ្យ, ចក្ខុមន្តោ រូបានិ ទក្ខន្តីតិ [ទក្ខិន្តីតិ (សី. ស្យា. កំ. បី.)]; ឯវមេវំ ភោតា គោតមេន អនេកបរិយាយេន ធម្មោ បកាសិតោ. ឯសាហំ ភវន្តំ គោតមំ សរណំ គច្ឆាមិ ធម្មញ្ច ភិក្ខុសង្ឃញ្ច, លភេយ្យាហំ ភោតោ គោតមស្ស សន្តិកេ បព្ពជ្ជំ, លភេយ្យំ ឧបសម្បទ’’ន្តិ.

អលត្ថ ខោ កសិភារទ្វាជោ ព្រាហ្មណោ ភគវតោ សន្តិកេ បព្ពជ្ជំ, អលត្ថ ឧបសម្បទំ. អចិរូបសម្បន្នោ ខោ បនាយស្មា ភារទ្វាជោ ឯកោ វូបកដ្ឋោ អប្បមត្តោ អាតាបី បហិតត្តោ វិហរន្តោ នចិរស្សេវ – យស្សត្ថាយ កុលបុត្តា សម្មទេវ អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជន្តិ, តទនុត្តរំ – ព្រហ្មចរិយបរិយោសានំ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហាសិ. ‘‘ខីណា ជាតិ, វុសិតំ ព្រហ្មចរិយំ, កតំ ករណីយំ, នាបរំ ឥត្ថត្តាយា’’តិ អព្ភញ្ញាសិ. អញ្ញតរោ ច [អញ្ញតរោ ច ខោ (សី. បី.), អញ្ញតរោ ខោ (ស្យា. កំ. ក.)] បនាយស្មា ភារទ្វាជោ អរហតំ អហោសីតិ.

កសិភារទ្វាជសុត្តំ ចតុត្ថំ និដ្ឋិតំ.