៩. អង្កុរបេតវត្ថុ

២៥៧. ‘‘យស្ស អត្ថាយ គច្ឆាម, កម្ពោជំ ធនហារកា;

អយំ កាមទទោ យក្ខោ, ឥមំ យក្ខំ នយាមសេ.

២៥៨. ‘‘ឥមំ យក្ខំ គហេត្វាន, សាធុកេន បសយ្ហ វា;

យានំ អារោបយិត្វាន, ខិប្បំ គច្ឆាម ទ្វារក’’ន្តិ.

២៥៩. [ជា. ១.១០.១៥១; ១.១៤.១៩៦; ២.១៨.១៥៣; ២.២២.១០] ‘‘យស្ស រុក្ខស្ស ឆាយាយ, និសីទេយ្យ សយេយ្យ វា;

ន តស្ស សាខំ ភញ្ជេយ្យ, មិត្តទុព្ភោ ហិ បាបកោ’’តិ.

២៦០. ‘‘យស្ស រុក្ខស្ស ឆាយាយ, និសីទេយ្យ សយេយ្យ វា;

ខន្ធម្បិ តស្ស ឆិន្ទេយ្យ, អត្ថោ ចេ តាទិសោ សិយា’’តិ.

២៦១. ‘‘យស្ស រុក្ខស្ស ឆាយាយ, និសីទេយ្យ សយេយ្យ វា;

ន តស្ស បត្តំ ភិន្ទេយ្យ [ហិំសេយ្យ (ក.)], មិត្តទុព្ភោ ហិ បាបកោ’’តិ.

២៦២. ‘‘យស្ស រុក្ខស្ស ឆាយាយ, និសីទេយ្យ សយេយ្យ វា;

សមូលម្បិ តំ អព្ពុហេ [ឧព្ពហេ (?)], អត្ថោ ចេ តាទិសោ សិយា’’តិ.

២៦៣. ‘‘យស្សេករត្តិម្បិ ឃរេ វសេយ្យ, យត្ថន្នបានំ បុរិសោ លភេថ;

ន តស្ស បាបំ មនសាបិ ចិន្តយេ, កតញ្ញុតា សប្បុរិសេហិ វណ្ណិតា.

២៦៤. ‘‘យស្សេករត្តិម្បិ ឃរេ វសេយ្យ, អន្នេន បានេន ឧបដ្ឋិតោ សិយា;

ន តស្ស បាបំ មនសាបិ ចិន្តយេ, អទុព្ភបាណី ទហតេ មិត្តទុព្ភិំ.

២៦៥. ‘‘យោ បុព្ពេ កតកល្យាណោ, បច្ឆា បាបេន ហិំសតិ;

អល្លបាណិហតោ [អទុព្ភិបាណីហតោ (ក)] បោសោ, ន សោ ភទ្រានិ បស្សតី’’តិ.

២៦៦. ‘‘នាហំ ទេវេន វា មនុស្សេន វា, ឥស្សរិយេន វាហំ សុប្បសយ្ហោ;

យក្ខោហមស្មិ បរមិទ្ធិបត្តោ, ទូរង្គមោ វណ្ណពលូបបន្នោ’’តិ.

២៦៧. ‘‘បាណិ តេ សព្ពសោ វណ្ណោ, បញ្ចធារោ មធុស្សវោ;

នានារសា បគ្ឃរន្តិ, មញ្ញេហំ តំ បុរិន្ទទ’’ន្តិ.

២៦៨. ‘‘នាម្ហិ ទេវោ ន គន្ធព្ពោ, នាបិ សក្កោ បុរិន្ទទោ;

បេតំ មំ អង្កុរ ជានាហិ, រោរុវម្ហា [ហេរុវម្ហា (សី.)] ឥធាគត’’ន្តិ.

២៦៩. ‘‘កិំសីលោ កិំសមាចារោ, រោរុវស្មិំ បុរេ តុវំ;

កេន តេ ព្រហ្មចរិយេន, បុញ្ញំ បាណិម្ហិ ឥជ្ឈតី’’តិ.

២៧០. ‘‘តុន្នវាយោ បុរេ អាសិំ, រោរុវស្មិំ តទា អហំ;

សុកិច្ឆវុត្តិ កបណោ, ន មេ វិជ្ជតិ ទាតវេ.

២៧១. ‘‘និវេសនញ្ច [អាវេសនញ្ច (សី.)] មេ អាសិ, អសយ្ហស្ស ឧបន្តិកេ;

សទ្ធស្ស ទានបតិនោ, កតបុញ្ញស្ស លជ្ជិនោ.

២៧២. ‘‘តត្ថ យាចនកា យន្តិ, នានាគោត្តា វនិព្ពកា;

តេ ច មំ តត្ថ បុច្ឆន្តិ, អសយ្ហស្ស និវេសនំ.

២៧៣. ‘‘កត្ថ គច្ឆាម ភទ្ទំ វោ, កត្ថ ទានំ បទីយតិ;

តេសាហំ បុដ្ឋោ អក្ខាមិ, អសយ្ហស្ស និវេសនំ.

២៧៤. ‘‘បគ្គយ្ហ ទក្ខិណំ ពាហុំ, ឯត្ថ គច្ឆថ ភទ្ទំ វោ;

ឯត្ថ ទានំ បទីយតិ, អសយ្ហស្ស និវេសនេ.

២៧៥. ‘‘តេន បាណិ កាមទទោ, តេន បាណិ មធុស្សវោ;

តេន មេ ព្រហ្មចរិយេន, បុញ្ញំ បាណិម្ហិ ឥជ្ឈតី’’តិ.

២៧៦. ‘‘ន កិរ ត្វំ អទា ទានំ, សកបាណីហិ កស្សចិ;

បរស្ស ទានំ អនុមោទមានោ, បាណិំ បគ្គយ្ហ បាវទិ.

២៧៧. ‘‘តេន បាណិ កាមទទោ, តេន បាណិ មធុស្សវោ;

តេន តេ ព្រហ្មចរិយេន, បុញ្ញំ បាណិម្ហិ ឥជ្ឈតិ.

២៧៨. ‘‘យោ សោ ទានមទា ភន្តេ, បសន្នោ សកបាណិភិ;

សោ ហិត្វា មានុសំ ទេហំ, កិំ នុ សោ ទិសតំ គតោ’’តិ.

២៧៩. ‘‘នាហំ បជានាមិ អសយ្ហសាហិនោ, អង្គីរសស្ស គតិំ អាគតិំ វា;

សុតញ្ច មេ វេស្សវណស្ស សន្តិកេ, សក្កស្ស សហព្យតំ គតោ អសយ្ហោ’’តិ.

២៨០. ‘‘អលមេវ កាតុំ កល្យាណំ, ទានំ ទាតុំ យថារហំ;

បាណិំ កាមទទំ ទិស្វា, កោ បុញ្ញំ ន ករិស្សតិ.

២៨១. ‘‘សោ ហិ នូន ឥតោ គន្ត្វា, អនុប្បត្វាន ទ្វារកំ;

ទានំ បដ្ឋបយិស្សាមិ, យំ មមស្ស សុខាវហំ.

២៨២. ‘‘ទស្សាមន្នញ្ច បានញ្ច, វត្ថសេនាសនានិ ច;

បបញ្ច ឧទបានញ្ច, ទុគ្គេ សង្កមនានិ ចា’’តិ.

២៨៣. ‘‘កេន តេ អង្គុលី កុណា [កុណ្ឋា (សី. ស្យា.)], មុខញ្ច កុណលីកតំ [កុណ្ឌលីកតំ (សី. ស្យា. ក.)];

អក្ខីនិ ច បគ្ឃរន្តិ, កិំ បាបំ បកតំ តយា’’តិ.

២៨៤. ‘‘អង្គីរសស្ស គហបតិនោ, សទ្ធស្ស ឃរមេសិនោ;

តស្សាហំ ទានវិស្សគ្គេ, ទានេ អធិកតោ អហុំ.

២៨៥. ‘‘តត្ថ យាចនកេ ទិស្វា, អាគតេ ភោជនត្ថិកេ;

ឯកមន្តំ អបក្កម្ម, អកាសិំ កុណលិំ មុខំ.

២៨៦. ‘‘តេន មេ អង្គុលី កុណា, មុខញ្ច កុណលីកតំ;

អក្ខីនិ មេ បគ្ឃរន្តិ, តំ បាបំ បកតំ មយា’’តិ.

២៨៧. ‘‘ធម្មេន តេ កាបុរិស, មុខញ្ច កុណលីកតំ;

អក្ខីនិ ច បគ្ឃរន្តិ, យំ តំ បរស្ស ទានស្ស;

អកាសិ កុណលិំ មុខំ.

២៨៨. ‘‘កថំ ហិ ទានំ ទទមានោ, ករេយ្យ បរបត្តិយំ;

អន្នំ បានំ ខាទនីយំ, វត្ថសេនាសនានិ ច.

២៨៩. ‘‘សោ ហិ នូន ឥតោ គន្ត្វា, អនុប្បត្វាន ទ្វារកំ;

ទានំ បដ្ឋបយិស្សាមិ, យំ មមស្ស សុខាវហំ.

២៩០. ‘‘ទស្សាមន្នញ្ច បានញ្ច, វត្ថសេនាសនានិ ច;

បបញ្ច ឧទបានញ្ច, ទុគ្គេ សង្កមនានិ ចា’’តិ.

២៩១. តតោ ហិ សោ និវត្តិត្វា, អនុប្បត្វាន ទ្វារកំ;

ទានំ បដ្ឋបយិ អង្កុរោ, យំតុមស្ស [យំ តំ អស្ស (ស្យា.), យន្តមស្ស (ក.)] សុខាវហំ.

២៩២. អទា អន្នញ្ច បានញ្ច, វត្ថសេនាសនានិ ច;

បបញ្ច ឧទបានញ្ច, វិប្បសន្នេន ចេតសា.

២៩៣. ‘‘កោ ឆាតោ កោ ច តសិតោ, កោ វត្ថំ បរិទហិស្សតិ;

កស្ស សន្តានិ យោគ្គានិ, ឥតោ យោជេន្តុ វាហនំ.

២៩៤. ‘‘កោ ឆត្តិច្ឆតិ គន្ធញ្ច, កោ មាលំ កោ ឧបាហនំ;

ឥតិស្សុ តត្ថ ឃោសេន្តិ, កប្បកា សូទមាគធា [បាដវា (ក.)];

សទា សាយញ្ច បាតោ ច, អង្កុរស្ស និវេសនេ.

២៩៥. ‘‘‘សុខំ សុបតិ អង្កុរោ’, ឥតិ ជានាតិ មំ ជនោ;

ទុក្ខំ សុបាមិ សិន្ធក [សន្ទុក, សិន្ធុក (ក.)], យំ ន បស្សាមិ យាចកេ.

២៩៦. ‘‘‘សុខំ សុបតិ អង្កុរោ’, ឥតិ ជានាតិ មំ ជនោ;

ទុក្ខំ សិន្ធក សុបាមិ, អប្បកេ សុ វនិព្ពកេ’’តិ.

២៩៧. ‘‘សក្កោ ចេ តេ វរំ ទជ្ជា, តាវតិំសានមិស្សរោ;

កិស្ស សព្ពស្ស លោកស្ស, វរមានោ វរំ វរេ’’តិ.

២៩៨. ‘‘សក្កោ ចេ មេ វរំ ទជ្ជា, តាវតិំសានមិស្សរោ;

កាលុដ្ឋិតស្ស មេ សតោ, សុរិយុគ្គមនំ បតិ;

ទិព្ពា ភក្ខា បាតុភវេយ្យុំ, សីលវន្តោ ច យាចកា.

២៩៩. ‘‘ទទតោ មេ ន ខីយេថ, ទត្វា នានុតបេយ្យហំ;

ទទំ ចិត្តំ បសាទេយ្យំ, ឯតំ សក្កំ វរំ វរេ’’តិ.

៣០០. ‘‘ន សព្ពវិត្តានិ បរេ បវេច្ឆេ, ទទេយ្យ ទានញ្ច ធនញ្ច រក្ខេ;

តស្មា ហិ ទានា ធនមេវ សេយ្យោ, អតិប្បទានេន កុលា ន ហោន្តិ.

៣០១. ‘‘អទានមតិទានញ្ច, នប្បសំសន្តិ បណ្ឌិតា;

តស្មា ហិ ទានា ធនមេវ សេយ្យោ, សមេន វត្តេយ្យ ស ធីរធម្មោ’’តិ.

៣០២. ‘‘អហោ វត រេ អហមេវ ទជ្ជំ, សន្តោ ច មំ សប្បុរិសា ភជេយ្យុំ;

មេឃោវ និន្នានិ បរិបូរយន្តោ [ភិបូរយន្តោ (សី.), ហិ បូរយន្តោ (ស្យា.)], សន្តប្បយេ សព្ពវនិព្ពកានំ.

៣០៣. ‘‘យស្ស យាចនកេ ទិស្វា, មុខវណ្ណោ បសីទតិ;

ទត្វា អត្តមនោ ហោតិ, តំ ឃរំ វសតោ សុខំ.

៣០៤. ‘‘យស្ស យាចនកេ ទិស្វា, មុខវណ្ណោ បសីទតិ;

ទត្វា អត្តមនោ ហោតិ, ឯសា យញ្ញស្ស [បុញ្ញស្ស (សី.)] សម្បទា.

៣០៥. [អ. និ. ៦.៣៧] ‘‘បុព្ពេវ ទានា សុមនោ, ទទំ ចិត្តំ បសាទយេ;

ទត្វា អត្តមនោ ហោតិ, ឯសា យញ្ញស្ស [បុញ្ញស្ស (សី.)] សម្បទា’’តិ.

៣០៦. សដ្ឋិ វាហសហស្សានិ, អង្កុរស្ស និវេសនេ;

ភោជនំ ទីយតេ និច្ចំ, បុញ្ញបេក្ខស្ស ជន្តុនោ.

៣០៧. តិសហស្សានិ សូទានិ ហិ [សូទានិ (ស្យា. ក.)], អាមុត្តមណិកុណ្ឌលា;

អង្កុរំ ឧបជីវន្តិ, ទានេ យញ្ញស្ស វាវដា [ព្យាវដា (សី.), បាវដា (ស្យា.)].

៣០៨. សដ្ឋិ បុរិសសហស្សានិ, អាមុត្តមណិកុណ្ឌលា;

អង្កុរស្ស មហាទានេ, កដ្ឋំ ផាលេន្តិ មាណវា.

៣០៩. សោឡសិត្ថិសហស្សានិ, សព្ពាលង្ការភូសិតា;

អង្កុរស្ស មហាទានេ, វិធា បិណ្ឌេន្តិ នារិយោ.

៣១០. សោឡសិត្ថិសហស្សានិ, សព្ពាលង្ការភូសិតា;

អង្កុរស្ស មហាទានេ, ទព្ពិគាហា ឧបដ្ឋិតា.

៣១១. ពហុំ ពហូនំ បាទាសិ, ចិរំ បាទាសិ ខត្តិយោ;

សក្កច្ចញ្ច សហត្ថា ច, ចិត្តីកត្វា បុនប្បុនំ.

៣១២. ពហូ មាសេ ច បក្ខេ ច, ឧតុសំវច្ឆរានិ ច;

មហាទានំ បវត្តេសិ, អង្កុរោ ទីឃមន្តរំ.

៣១៣. ឯវំ ទត្វា យជិត្វា ច, អង្កុរោ ទីឃមន្តរំ;

សោ ហិត្វា មានុសំ ទេហំ, តាវតិំសូបគោ អហុ.

៣១៤. កដច្ឆុភិក្ខំ ទត្វាន, អនុរុទ្ធស្ស ឥន្ទកោ;

សោ ហិត្វា មានុសំ ទេហំ, តាវតិំសូបគោ អហុ.

៣១៥. ទសហិ ឋានេហិ អង្កុរំ, ឥន្ទកោ អតិរោចតិ;

រូបេ សទ្ទេ រសេ គន្ធេ, ផោដ្ឋព្ពេ ច មនោរមេ.

៣១៦. អាយុនា យសសា ចេវ, វណ្ណេន ច សុខេន ច;

អាធិបច្ចេន អង្កុរំ, ឥន្ទកោ អតិរោចតិ.

៣១៧. តាវតិំសេ យទា ពុទ្ធោ, សិលាយំ បណ្ឌុកម្ពលេ;

បារិច្ឆត្តកមូលម្ហិ, វិហាសិ បុរិសុត្តមោ.

៣១៨. ទសសុ លោកធាតូសុ, សន្និបតិត្វាន ទេវតា;

បយិរុបាសន្តិ សម្ពុទ្ធំ, វសន្តំ នគមុទ្ធនិ.

៣១៩. ន កោចិ ទេវោ វណ្ណេន, សម្ពុទ្ធំ អតិរោចតិ;

សព្ពេ ទេវេ អតិក្កម្ម [អធិគយ្ហ (សី.), អតិគ្គយ្ហ (ក)], សម្ពុទ្ធោវ វិរោចតិ.

៣២០. យោជនានិ ទស ទ្វេ ច, អង្កុរោយំ តទា អហុ;

អវិទូរេវ ពុទ្ធស្ស [អវិទូរេ សម្ពុទ្ធស្ស (ក.)], ឥន្ទកោ អតិរោចតិ.

៣២១. ឱលោកេត្វាន សម្ពុទ្ធោ, អង្កុរញ្ចាបិ ឥន្ទកំ;

ទក្ខិណេយ្យំ សម្ភាវេន្តោ [បភាវេន្តោ (សី.)], ឥទំ វចនមព្រវិ.

៣២២. ‘‘មហាទានំ តយា ទិន្នំ, អង្កុរ ទីឃមន្តរំ;

អតិទូរេ [សុវិទូរេ (ក.)] និសិន្នោសិ, អាគច្ឆ មម សន្តិកេ’’តិ.

៣២៣. ចោទិតោ ភាវិតត្តេន, អង្កុរោ ឥទមព្រវិ;

‘‘កិំ មយ្ហំ តេន ទានេន, ទក្ខិណេយ្យេន សុញ្ញតំ.

៣២៤. ‘‘អយំ សោ ឥន្ទកោ យក្ខោ, ទជ្ជា ទានំ បរិត្តកំ;

អតិរោចតិ អម្ហេហិ, ចន្ទោ តារគណេ យថា’’តិ.

៣២៥. ‘‘ឧជ្ជង្គលេ យថា ខេត្តេ, ពីជំ ពហុម្បិ រោបិតំ;

ន វិបុលផលំ ហោតិ, នបិ តោសេតិ កស្សកំ.

៣២៦. ‘‘តថេវ ទានំ ពហុកំ, ទុស្សីលេសុ បតិដ្ឋិតំ;

ន វិបុលផលំ ហោតិ, នបិ តោសេតិ ទាយកំ.

៣២៧. ‘‘យថាបិ ភទ្ទកេ ខេត្តេ, ពីជំ អប្បម្បិ រោបិតំ;

សម្មា ធារំ បវេច្ឆន្តេ, ផលំ តោសេតិ កស្សកំ.

៣២៨. ‘‘តថេវ សីលវន្តេសុ, គុណវន្តេសុ តាទិសុ;

អប្បកម្បិ កតំ ការំ, បុញ្ញំ ហោតិ មហប្ផល’’ន្តិ.

៣២៩. វិចេយ្យ ទានំ ទាតព្ពំ, យត្ថ ទិន្នំ មហប្ផលំ;

វិចេយ្យ ទានំ ទត្វាន, សគ្គំ គច្ឆន្តិ ទាយកា.