៨. វិភត្តិហារវិភង្គោ

៣៣. តត្ថ កតមោ វិភត្តិហារោ? ‘‘ធម្មញ្ច បទដ្ឋានំ ភូមិញ្ចា’’តិ.

ទ្វេ សុត្តានិ វាសនាភាគិយញ្ច និព្ពេធភាគិយញ្ច. ទ្វេ បដិបទា បុញ្ញភាគិយា ច ផលភាគិយា ច. ទ្វេ សីលានិ សំវរសីលញ្ច បហានសីលញ្ច, តត្ថ ភគវា វាសនាភាគិយំ សុត្តំ បុញ្ញភាគិយាយ បដិបទាយ ទេសយតិ, សោ សំវរសីលេ ឋិតោ តេន ព្រហ្មចរិយេន ព្រហ្មចារី ភវតិ, តត្ថ ភគវា និព្ពេធភាគិយំ សុត្តំ ផលភាគិយាយ បដិបទាយ ទេសយតិ, សោ បហានសីលេ ឋិតោ តេន ព្រហ្មចរិយេន ព្រហ្មចារី ភវតិ.

តត្ថ កតមំ វាសនាភាគិយំ សុត្តំ? វាសនាភាគិយំ នាម សុត្តំ ទានកថា សីលកថា សគ្គកថា កាមានំ អាទីនវោ នេក្ខម្មេ អានិសំសោតិ.

តត្ថ កតមំ និព្ពេធភាគិយំ សុត្តំ? និព្ពេធភាគិយំ នាម សុត្តំ យា ចតុសច្ចប្បកាសនា, វាសនាភាគិយេ សុត្តេ នត្ថិ បជាននា, នត្ថិ មគ្គោ, នត្ថិ ផលំ. និព្ពេធភាគិយេ សុត្តេ អត្ថិ បជាននា, អត្ថិ មគ្គោ, អត្ថិ ផលំ. ឥមានិ ចត្តារិ សុត្តានិ. ឥមេសំ ចតុន្នំ សុត្តានំ ទេសនាយ ផលេន សីលេន ព្រហ្មចរិយេន សព្ពតោ វិចយេន ហារេន វិចិនិត្វា យុត្តិហារេន យោជយិតព្ពា យាវតិកា ញាណស្ស ភូមិ.

៣៤. តត្ថ កតមេ ធម្មា សាធារណា? ទ្វេ ធម្មា សាធារណា នាមសាធារណា វត្ថុសាធារណា ច. យំ វា បន កិញ្ចិ អញ្ញម្បិ ឯវំ ជាតិយំ, មិច្ឆត្តនិយតានំ សត្តានំ អនិយតានញ្ច សត្តានំ ទស្សនប្បហាតព្ពា កិលេសា សាធារណា, បុថុជ្ជនស្ស សោតាបន្នស្ស ច កាមរាគព្យាបាទា សាធារណា, បុថុជ្ជនស្ស អនាគាមិស្ស ច ឧទ្ធំភាគិយា សំយោជនា សាធារណា, យំ កិញ្ចិ អរិយសាវកោ លោកិយំ សមាបត្តិំ សមាបជ្ជតិ, សព្ពា សា អវីតរាគេហិ [អវិគតរាគេហិ (ក.)] សាធារណា, សាធារណា ហិ ធម្មា ឯវំ អញ្ញមញ្ញំ បរំ បរំ សកំ សកំ វិសយំ នាតិវត្តន្តិ. យោបិ ឥមេហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ន សោ តំ ធម្មំ ឧបាតិវត្តតិ. ឥមេ ធម្មា សាធារណា.

តត្ថ កតមេ ធម្មា អសាធារណា? យាវ ទេសនំ ឧបាទាយ គវេសិតព្ពា សេក្ខាសេក្ខា ភព្ពាភព្ពាតិ, អដ្ឋមកស្ស សោតាបន្នស្ស ច កាមរាគព្យាបាទា សាធារណា ធម្មតា អសាធារណា, អដ្ឋមកស្ស អនាគាមិស្ស ច ឧទ្ធម្ភាគិយា សំយោជនា សាធារណា ធម្មតា អសាធារណា. សព្ពេសំ សេក្ខានំ នាមំ សាធារណំ ធម្មតា អសាធារណា. សព្ពេសំ បដិបន្នកានំ នាមំ សាធារណំ ធម្មតា អសាធារណា. សព្ពេសំ សេក្ខានំ សេក្ខសីលំ សាធារណំ ធម្មតា អសាធារណា. ឯវំ វិសេសានុបស្សិនា ហីនុក្កដ្ឋមជ្ឈិមំ ឧបាទាយ គវេសិតព្ពំ.

ទស្សនភូមិ និយាមាវក្កន្តិយា បទដ្ឋានំ, ភាវនាភូមិ ឧត្តរិកានំ ផលានំ បត្តិយា បទដ្ឋានំ, ទុក្ខា បដិបទា ទន្ធាភិញ្ញា សមថស្ស បទដ្ឋានំ, សុខា បដិបទា ខិប្បាភិញ្ញា វិបស្សនាយ បទដ្ឋានំ, ទានមយំ បុញ្ញកិរិយវត្ថុ បរតោ ឃោសស្ស សាធារណំ បទដ្ឋានំ, សីលមយំ បុញ្ញកិរិយវត្ថុ ចិន្តាមយិយា បញ្ញាយ សាធារណំ បទដ្ឋានំ, ភាវនាមយំ បុញ្ញកិរិយវត្ថុ ភាវនាមយិយា បញ្ញាយ សាធារណំ បទដ្ឋានំ. ទានមយំ បុញ្ញកិរិយវត្ថុ បរតោ ច ឃោសស្ស សុតមយិយា ច បញ្ញាយ សាធារណំ បទដ្ឋានំ សីលមយំ បុញ្ញកិរិយវត្ថុ ចិន្តាមយិយា ច បញ្ញាយ យោនិសោ ច មនសិការស្ស សាធារណំ បទដ្ឋានំ, ភាវនាមយំ បុញ្ញកិរិយវត្ថុ ភាវនាមយិយា ច បញ្ញាយ សម្មាទិដ្ឋិយា ច សាធារណំ បទដ្ឋានំ. បតិរូបទេសវាសោ វិវេកស្ស ច សមាធិស្ស ច សាធារណំ បទដ្ឋានំ, សប្បុរិសូបនិស្សយោ តិណ្ណញ្ច អវេច្ចប្បសាទានំ សមថស្ស ច សាធារណំ បទដ្ឋានំ, អត្តសម្មាបណិធានំ ហិរិយា ច វិបស្សនាយ ច សាធារណំ បទដ្ឋានំ, អកុសលបរិច្ចាគោ កុសលវីមំសាយ ច សមាធិន្ទ្រិយស្ស ច សាធារណំ បទដ្ឋានំ, ធម្មស្វាក្ខាតតា កុសលមូលរោបនាយ ច ផលសមាបត្តិយា ច សាធារណំ បទដ្ឋានំ, សង្ឃសុប្បដិបន្នតា សង្ឃសុដ្ឋុតាយ សាធារណំ បទដ្ឋានំ, សត្ថុសម្បទា អប្បសន្នានញ្ច បសាទាយ បសន្នានញ្ច ភិយ្យោភាវាយ សាធារណំ បទដ្ឋានំ, អប្បដិហតបាតិមោក្ខតា ទុម្មង្កូនញ្ច បុគ្គលានំ និគ្គហាយ បេសលានញ្ច បុគ្គលានំ ផាសុវិហារាយ សាធារណំ បទដ្ឋានំ. តេនាហ អាយស្មា មហាកច្ចាយនោ ‘‘ធម្មញ្ច បទដ្ឋាន’’ន្តិ.

និយុត្តោ វិភត្តិ ហារោ.