៤. បទដ្ឋានហារវិភង្គោ

២២. តត្ថ កតមោ បទដ្ឋានោ ហារោ? ‘‘ធម្មំ ទេសេតិ ជិនោ’’តិ, អយំ បទដ្ឋានោ ហារោ. កិំ ទេសេតិ? សព្ពធម្មយាថាវអសម្បដិវេធលក្ខណា អវិជ្ជា, តស្សា វិបល្លាសា បទដ្ឋានំ. អជ្ឈោសានលក្ខណា តណ្ហា, តស្សា បិយរូបំ សាតរូបំ បទដ្ឋានំ. បត្ថនលក្ខណោ លោភោ, តស្ស អទិន្នាទានំ បទដ្ឋានំ. វណ្ណសណ្ឋានព្យញ្ជនគ្គហណលក្ខណា សុភសញ្ញា, តស្សា ឥន្ទ្រិយា សំវរោ បទដ្ឋានំ. សាសវផស្សឧបគមនលក្ខណា សុខសញ្ញា, តស្សា អស្សាទោ បទដ្ឋានំ. សង្ខតលក្ខណានំ ធម្មានំ អសមនុបស្សនលក្ខណា និច្ចសញ្ញា, តស្សា វិញ្ញាណំ បទដ្ឋានំ. អនិច្ចសញ្ញាទុក្ខសញ្ញាអសមនុបស្សនលក្ខណា អត្តសញ្ញា, តស្សា នាមកាយោ បទដ្ឋានំ. សព្ពធម្មសម្បដិវេធលក្ខណា វិជ្ជា, តស្សា សព្ពំ នេយ្យំ បទដ្ឋានំ. ចិត្តវិក្ខេបបដិសំហរណលក្ខណោ សមថោ, តស្ស អសុភា បទដ្ឋានំ. ឥច្ឆាវចរបដិសំហរណលក្ខណោ អលោភោ, តស្ស អទិន្នាទានា វេរមណី [វេរមណិ (ក.)] បទដ្ឋានំ. អព្យាបជ្ជលក្ខណោ អទោសោ, តស្ស បាណាតិបាតា វេរមណី បទដ្ឋានំ. វត្ថុអវិប្បដិបត្តិលក្ខណោ [វត្ថុអវិប្បដិបាទានលក្ខណោ (សី. ក.)] អមោហោ, តស្ស សម្មាបដិបត្តិ បទដ្ឋានំ. វិនីលកវិបុព្ពកគហណលក្ខណា អសុភសញ្ញា, តស្សា និព្ពិទា បទដ្ឋានំ. សាសវផស្សបរិជាននលក្ខណា ទុក្ខសញ្ញា, តស្សា វេទនា បទដ្ឋានំ. សង្ខតលក្ខណានំ ធម្មានំ សមនុបស្សនលក្ខណា អនិច្ចសញ្ញា, តស្សា ឧប្បាទវយា បទដ្ឋានំ. សព្ពធម្មអភិនិវេសលក្ខណា អនត្តសញ្ញា, តស្សា ធម្មសញ្ញា បទដ្ឋានំ.

បញ្ច កាមគុណា កាមរាគស្ស បទដ្ឋានំ, បញ្ចិន្ទ្រិយានិ រូបីនិ រូបរាគស្ស បទដ្ឋានំ, ឆដ្ឋាយតនំ ភវរាគស្ស បទដ្ឋានំ, និព្ពត្តភវានុបស្សិតា បញ្ចន្នំ ឧបាទានក្ខន្ធានំ បទដ្ឋានំ, បុព្ពេនិវាសានុស្សតិញាណទស្សនស្ស បទដ្ឋានំ. ឱកប្បនលក្ខណា សទ្ធា អធិមុត្តិបច្ចុបដ្ឋានា ច, អនាវិលលក្ខណោ បសាទោ សម្បសីទនបច្ចុបដ្ឋានោ ច. អភិបត្ថិយនលក្ខណា សទ្ធា, តស្សា អវេច្ចបសាទោ បទដ្ឋានំ. អនាវិលលក្ខណោ បសាទោ, តស្ស សទ្ធា បទដ្ឋានំ. អារម្ភលក្ខណំ វីរិយំ, តស្ស សម្មប្បធានំ បទដ្ឋានំ. អបិលាបនលក្ខណា សតិ, តស្សា សតិបដ្ឋានំ បទដ្ឋានំ. ឯកគ្គលក្ខណោ សមាធិ, តស្ស ឈានានិ បទដ្ឋានំ. បជាននលក្ខណា បញ្ញា, តស្សា សច្ចានិ បទដ្ឋានំ.

អបរោ នយោ, អស្សាទមនសិការលក្ខណោ អយោនិសោមនសិការោ, តស្ស អវិជ្ជា បទដ្ឋានំ. សច្ចសម្មោហនលក្ខណា អវិជ្ជា, សា សង្ខារានំ បទដ្ឋានំ. បុនព្ភវវិរោហណលក្ខណា សង្ខារា, តេ [តំ (ក.)] វិញ្ញាណស្ស បទដ្ឋានំ. ឱបបច្ចយិកនិព្ពត្តិលក្ខណំ វិញ្ញាណំ, តំ នាមរូបស្ស បទដ្ឋានំ. នាមកាយរូបកាយសង្ឃាតលក្ខណំ នាមរូបំ, តំ ឆឡាយតនស្ស បទដ្ឋានំ. ឥន្ទ្រិយវវត្ថានលក្ខណំ ឆឡាយតនំ, តំ ផស្សស្ស បទដ្ឋានំ. ចក្ខុរូបវិញ្ញាណសន្និបាតលក្ខណោ ផស្សោ, សោ វេទនាយ បទដ្ឋានំ. ឥដ្ឋានិដ្ឋអនុភវនលក្ខណា វេទនា, សា តណ្ហាយ បទដ្ឋានំ. អជ្ឈោសានលក្ខណា តណ្ហា, សា ឧបាទានស្ស បទដ្ឋានំ. ឱបបច្ចយិកំ ឧបាទានំ, តំ ភវស្ស បទដ្ឋានំ. នាមកាយរូបកាយសម្ភវនលក្ខណោ ភវោ, សោ ជាតិយា បទដ្ឋានំ. ខន្ធបាតុភវនលក្ខណា ជាតិ, សា ជរាយ បទដ្ឋានំ. ឧបធិបរិបាកលក្ខណា ជរា, សា មរណស្ស បទដ្ឋានំ. ជីវិតិន្ទ្រិយុបច្ឆេទលក្ខណំ មរណំ, តំ សោកស្ស បទដ្ឋានំ. ឧស្សុក្កការកោ សោកោ, សោ បរិទេវស្ស បទដ្ឋានំ. លាលប្បការកោ បរិទេវោ, សោ ទុក្ខស្ស បទដ្ឋានំ. កាយសំបីឡនំ ទុក្ខំ, តំ ទោមនស្សស្ស បទដ្ឋានំ. ចិត្តសំបីឡនំ ទោមនស្សំ, តំ ឧបាយាសស្ស បទដ្ឋានំ. ឱទហនការកោ ឧបាយាសោ, សោ ភវស្ស បទដ្ឋានំ. ឥមានិ ភវង្គានិ យទា សមគ្គានិ និព្ពត្តានិ ភវន្តិ សោ ភវោ, តំ សំសារស្ស បទដ្ឋានំ. និយ្យានិកលក្ខណោ មគ្គោ, សោ និរោធស្ស បទដ្ឋានំ.

តិត្ថញ្ញុតា បីតញ្ញុតាយ បទដ្ឋានំ, បីតញ្ញុតា បត្តញ្ញុតាយ [មត្តញ្ញុតាយ (សី. ក.)] បទដ្ឋានំ, បត្តញ្ញុតា អត្តញ្ញុតាយ បទដ្ឋានំ, អត្តញ្ញុតា បុព្ពេកតបុញ្ញតាយ បទដ្ឋានំ, បុព្ពេកតបុញ្ញតា បតិរូបទេសវាសស្ស បទដ្ឋានំ, បតិរូបទេសវាសោ សប្បុរិសូបនិស្សយស្ស បទដ្ឋានំ, សប្បុរិសូបនិស្សយោ អត្តសម្មាបណិធានស្ស បទដ្ឋានំ, អត្តសម្មាបណិធានំ សីលានំ បទដ្ឋានំ, សីលានិ អវិប្បដិសារស្ស បទដ្ឋានំ, អវិប្បដិសារោ បាមោជ្ជស្ស បទដ្ឋានំ, បាមោជ្ជំ បីតិយា បទដ្ឋានំ, បីតិ បស្សទ្ធិយា បទដ្ឋានំ, បស្សទ្ធិ សុខស្ស បទដ្ឋានំ, សុខំ សមាធិស្ស បទដ្ឋានំ, សមាធិ យថាភូតញាណទស្សនស្ស បទដ្ឋានំ, យថាភូតញាណទស្សនំ និព្ពិទាយ បទដ្ឋានំ, និព្ពិទា វិរាគស្ស បទដ្ឋានំ, វិរាគោ វិមុត្តិយា បទដ្ឋានំ. វិមុត្តិ វិមុត្តិញាណទស្សនស្ស បទដ្ឋានំ. ឯវំ យោ កោចិ ឧបនិស្សយោ យោ កោចិ បច្ចយោ, សព្ពោ សោ បទដ្ឋានំ. តេនាហ អាយស្មា មហាកច្ចាយនោ ‘‘ធម្មំ ទេសេតិ ជិនោ’’តិ.

និយុត្តោ បទដ្ឋានោ ហារោ.