១៣. សោធនហារវិភង្គោ

៤៥. តត្ថ កតមោ សោធនោ ហារោ? ‘‘វិស្សជ្ជិតម្ហិ បញ្ហេ’’តិគាថា. យថា អាយស្មា អជិតោ បារាយនេ ភគវន្តំ បញ្ហំ បុច្ឆតិ –

‘‘កេនស្សុ និវុតោ លោកោ, កេនស្សុ នប្បកាសតិ;

កិស្សាភិលេបនំ ព្រូសិ, កិំសុ តស្ស មហព្ភយ’’ន្តិ.

‘‘អវិជ្ជាយ និវុតោ លោកោ, [អជិតាតិ ភគវា]

វិវិច្ឆា បមាទា នប្បកាសតិ;

ជប្បាភិលេបនំ ព្រូមិ, ទុក្ខមស្ស មហព្ភយ’’ន្តិ.

‘‘កេនស្សុ និវុតោ លោកោ’’តិ បញ្ហេ ‘‘អវិជ្ជាយ និវុតោ លោកោ’’តិ ភគវា បទំ សោធេតិ, នោ ច អារម្ភំ. ‘‘កេនស្សុ នប្បកាសតី’’តិ បញ្ហេ ‘‘វិវិច្ឆា បមាទា នប្បកាសតី’’តិ ភគវា បទំ សោធេតិ, នោ ច អារម្ភំ. ‘‘កិស្សាភិលេបនំ ព្រូសី’’តិ បញ្ហេ ‘‘ជប្បាភិលេបនំ ព្រូមី’’តិ ភគវា បទំ សោធេតិ, នោ ច អារម្ភំ. ‘‘កិំសុ តស្ស មហព្ភយ’’ន្តិ បញ្ហេ ‘‘ទុក្ខមស្ស មហព្ភយ’’ន្តិ សុទ្ធោ អារម្ភោ. តេនាហ ភគវា ‘‘អវិជ្ជាយ និវុតោ លោកោ’’តិ.

‘‘សវន្តិ សព្ពធិ សោតា, [ឥច្ចាយស្មា អជិតោ]

សោតានំ កិំ និវារណំ;

សោតានំ សំវរំ ព្រូហិ, កេន សោតា បិធីយរេ’’តិ.

‘‘យានិ សោតានិ លោកស្មិំ, [អជិតាតិ ភគវា]

សតិ តេសំ និវារណំ;

សោតានំ សំវរំ ព្រូមិ, បញ្ញាយេតេ បិធីយរេ’’តិ.

‘‘សវន្តិ សព្ពធិ សោតា, សោតានំ កិំ និវារណ’’ន្តិ បញ្ហេ ‘‘យានិ សោតានិ លោកស្មិំ, សតិ តេសំ និវារណ’’ន្តិ ភគវា បទំ សោធេតិ, នោ ច អារម្ភំ. ‘‘សោតានំ សំវរំ ព្រូហិ, កេន សោតា បិធីយរេ’’តិ បញ្ហេ ‘‘សោតានំ សំវរំ ព្រូមិ, បញ្ញាយេតេ បិធីយរេ’’តិ សុទ្ធោ អារម្ភោ. តេនាហ ភគវា ‘‘យានិ សោតានិ លោកស្មិ’’ន្តិ.

‘‘បញ្ញា ចេវ សតិ ច, [ឥច្ចាយស្មា អជិតោ]

នាមរូបញ្ច [នាមំ រូបញ្ច (ក.) បស្ស សុ. និ. ១០៤២] មារិស;

ឯតំ មេ បុដ្ឋោ បព្រូហិ, កត្ថេតំ ឧបរុជ្ឈតី’’តិ.

បញ្ហេ –

‘‘យមេតំ បញ្ហំ អបុច្ឆិ, អជិត តំ វទាមិ តេ;

យត្ថ នាមញ្ច រូបញ្ច, អសេសំ ឧបរុជ្ឈតិ;

វិញ្ញាណស្ស និរោធេន, ឯត្ថេតំ ឧបរុជ្ឈតី’’តិ.

សុទ្ធោ អារម្ភោ. តេនាហ ភគវា ‘‘យមេតំ បញ្ហំ អបុច្ឆី’’តិ. យត្ថ ឯវំ សុទ្ធោ អារម្ភោ, សោ បញ្ហោ វិសជ្ជិតោ ភវតិ. យត្ថ បន អារម្ភោ អសុទ្ធោ, ន តាវ សោ បញ្ហោ វិសជ្ជិតោ ភវតិ. តេនាហ អាយស្មា មហាកច្ចាយនោ ‘‘វិស្សជ្ជិតម្ហិ បញ្ហេ’’តិ.

និយុត្តោ សោធនោ ហារោ.