១២. ភទ្រាវុធមាណវបុច្ឆានិទ្ទេសោ

៧០. ឱកញ្ជហំ តណ្ហច្ឆិទំ អនេជំ, [ឥច្ចាយស្មា ភទ្រាវុធោ]

នន្ទិញ្ជហំ ឱឃតិណ្ណំ វិមុត្តំ;

កប្បញ្ជហំ អភិយាចេ សុមេធំ, សុត្វាន នាគស្ស អបនមិស្សន្តិ [អបគមិស្សន្តិ (ក.)] ឥតោ.

ឱកញ្ជហំ តណ្ហច្ឆិទំ អនេជន្តិ. ឱកញ្ជហន្តិ រូបធាតុយា យោ ឆន្ទោ យោ រាគោ យា នន្ទី យា តណ្ហា យេ ឧបាយុបាទានា [ឧបយុបាទានា (ក.)] ចេតសោ អធិដ្ឋានាភិនិវេសានុសយា, តេ ពុទ្ធស្ស ភគវតោ បហីនា ឧច្ឆិន្នមូលា តាលាវត្ថុកតា អនភាវំកតា អាយតិំ អនុប្បាទធម្មា. តស្មា ពុទ្ធោ ឱកញ្ជហោ. វេទនាធាតុយា…បេ… សញ្ញាធាតុយា… សង្ខារធាតុយា… វិញ្ញាណធាតុយា យោ ឆន្ទោ យោ រាគោ យា នន្ទី យា តណ្ហា យេ ឧបាយុបាទានា ចេតសោ អធិដ្ឋានាភិនិវេសានុសយា, តេ ពុទ្ធស្ស ភគវតោ បហីនា ឧច្ឆិន្នមូលា តាលាវត្ថុកតា អនភាវំកតា អាយតិំ អនុប្បាទធម្មា. តស្មា ពុទ្ធោ ឱកញ្ជហោ.

តណ្ហច្ឆិទន្តិ. តណ្ហាតិ រូបតណ្ហា…បេ… ធម្មតណ្ហា. សា តណ្ហា ពុទ្ធស្ស ភគវតោ ឆិន្នា ឧច្ឆិន្នា សមុច្ឆិន្នា វូបសន្តា បដិប្បស្សទ្ធា អភព្ពុប្បត្តិកា ញាណគ្គិនា ទឌ្ឍា. តស្មា ពុទ្ធោ តណ្ហច្ឆិទោ. អនេជោតិ ឯជា វុច្ចតិ តណ្ហា. យោ រាគោ សារាគោ …បេ… អភិជ្ឈា លោភោ អកុសលមូលំ. សា ឯជា តណ្ហា ពុទ្ធស្ស ភគវតោ បហីនា ឧច្ឆិន្នមូលា តាលាវត្ថុកតា អនភាវំកតា អាយតិំ អនុប្បាទធម្មា. តស្មា ពុទ្ធោ អនេជោ. ឯជាយ បហីនត្តា អនេជោ ភគវា លាភេបិ ន ឥញ្ជតិ, អលាភេបិ ន ឥញ្ជតិ, យសេបិ ន ឥញ្ជតិ, អយសេបិ ន ឥញ្ជតិ, បសំសាយបិ ន ឥញ្ជតិ, និន្ទាយបិ ន ឥញ្ជតិ, សុខេបិ ន ឥញ្ជតិ, ទុក្ខេបិ ន ឥញ្ជតិ ន ចលតិ ន វេធតិ ន បវេធតិ ន សម្បវេធតីតិ. តស្មា ពុទ្ធោ អនេជោតិ – ឱកញ្ជហំ តណ្ហច្ឆិទំ អនេជំ. ឥច្ចាយស្មា ភទ្រាវុធោតិ. ឥច្ចាតិ បទសន្ធិ…បេ… អាយស្មាតិ, បិយវចនំ…បេ… ភទ្រាវុធោតិ តស្ស ព្រាហ្មណស្ស នាមំ…បេ… អភិលាបោតិ – ឥច្ចាយស្មា ភទ្រាវុធោ.

នន្ទិញ្ជហំ ឱឃតិណ្ណំ វិមុត្តន្តិ នន្ទី វុច្ចតិ តណ្ហា. យោ រាគោ សារាគោ…បេ… អភិជ្ឈា លោភោ អកុសលមូលំ. សា នន្ទី សា តណ្ហា ពុទ្ធស្ស ភគវតោ បហីនា ឧច្ឆិន្នមូលា តាលាវត្ថុកតា អនភាវំកតា អាយតិំ អនុប្បាទធម្មា. តស្មា ពុទ្ធោ នន្ទិញ្ជហោ. ឱឃតិណ្ណន្តិ ភគវា កាមោឃំ តិណ្ណោ ភវោឃំ តិណ្ណោ ទិដ្ឋោឃំ តិណ្ណោ អវិជ្ជោឃំ តិណ្ណោ សព្ពសំសារបថំ តិណ្ណោ ឧត្តិណ្ណោ និត្ថិណ្ណោ អតិក្កន្តោ សមតិក្កន្តោ វីតិវត្តោ. សោ វុត្ថវាសោ ចិណ្ណចរណោ…បេ… ជាតិមរណសំសារោ នត្ថិ តស្ស បុនព្ភវោតិ – នន្ទិញ្ជហំ ឱឃតិណ្ណំ. វិមុត្តន្តិ ភគវតោ រាគា ចិត្តំ មុត្តំ វិមុត្តំ សុវិមុត្តំ, ទោសា ចិត្តំ… មោហា ចិត្តំ…បេ… សព្ពាកុសលាភិសង្ខារេហិ ចិត្តំ មុត្តំ វិមុត្តំ សុវិមុត្តន្តិ – នន្ទិញ្ជហំ ឱឃតិណ្ណំ វិមុត្តំ.

កប្បញ្ជហំ អភិយាចេ សុមេធន្តិ. កប្បាតិ ទ្វេ កប្បា – តណ្ហាកប្បោ ច ទិដ្ឋិកប្បោ ច…បេ… អយំ តណ្ហាកប្បោ…បេ… អយំ ទិដ្ឋិកប្បោ. ពុទ្ធស្ស ភគវតោ តណ្ហាកប្បោ បហីនោ ទិដ្ឋិកប្បោ បដិនិស្សដ្ឋោ. តណ្ហាកប្បស្ស បហីនត្តា ទិដ្ឋិកប្បស្ស បដិនិស្សដ្ឋត្តា តស្មា ពុទ្ធោ កប្បញ្ជហោ. អភិយាចេតិ យាចាមិ អភិយាចាមិ អជ្ឈេសាមិ សាទិយាមិ បត្ថយាមិ បិហយាមិ ជប្បាមិ អភិជប្បាមិ. សុមេធា វុច្ចតិ បញ្ញា. យា បញ្ញា បជាននា…បេ… អមោហោ ធម្មវិចយោ សម្មាទិដ្ឋិ. ភគវា ឥមាយ មេធាយ បញ្ញាយ ឧបេតោ សមុបេតោ ឧបាគតោ សមុបាគតោ ឧបបន្នោ សមុបបន្នោ សមន្នាគតោ. តស្មា ពុទ្ធោ សុមេធោតិ – កប្បញ្ជហំ អភិយាចេ សុមេធំ.

សុត្វាន នាគស្ស អបនមិស្សន្តិ ឥតោតិ. នាគស្សាតិ នាគោ. ភគវា អាគុំ ន ករោតីតិ នាគោ, ន គច្ឆតីតិ នាគោ, ន អាគច្ឆតីតិ នាគោ…បេ… ឯវំ ភគវា ន គច្ឆតីតិ នាគោ. សុត្វាន នាគស្ស អបនមិស្សន្តិ ឥតោតិ តុយ្ហំ វចនំ ព្យប្បថំ ទេសនំ អនុសាសនំ អនុសិដ្ឋំ សុត្វា សុណិត្វា ឧគ្គហេត្វា ឧបធារយិត្វា ឧបលក្ខយិត្វា ឥតោ អបនមិស្សន្តិ វជិស្សន្តិ បក្កមិស្សន្តិ ទិសាវិទិសំ គមិស្សន្តីតិ – សុត្វាន នាគស្ស អបនមិស្សន្តិ ឥតោ. តេនាហ សោ ព្រាហ្មណោ –

‘‘ឱកញ្ជហំ តណ្ហច្ឆិទំ អនេជំ, [ឥច្ចាយស្មា ភទ្រាវុធោ]

នន្ទិញ្ជហំ ឱឃតិណ្ណំ វិមុត្តំ;

កប្បញ្ជហំ អភិយាចេ សុមេធំ, សុត្វាន នាគស្ស អបនមិស្សន្តិ ឥតោ’’តិ.

៧១. នានាជនា ជនបទេហិ សង្គតា, តវ វីរ វាក្យំ អភិកង្ខមានា;

តេសំ តុវំ សាធុ វិយាករោហិ, តថា ហិ តេ វិទិតោ ឯស ធម្មោ.

នានាជនា ជនបទេហិ សង្គតាតិ. នានាជនាតិ ខត្តិយា ច ព្រាហ្មណា ច វេស្សា ច សុទ្ទា ច គហដ្ឋា ច បព្ពជិតា ច ទេវា ច មនុស្សា ច. ជនបទេហិ សង្គតាតិ អង្គា ច មគធា ច កលិង្គា ច កាសិយា ច កោសលា ច វជ្ជិយា ច មល្លា ច ចេតិយម្ហា ច [ចេតិយម្ហា ច សាគរម្ហា ច (ស្យា.)] វំសា ច កុរុម្ហា ច បញ្ចាលា ច មច្ឆា ច សុរសេនា ច អស្សកា ច អវន្តិយា ច យោនា [យោនកា (ក.) មហានិ. ៥៥] ច កម្ពោជា ច. សង្គតាតិ សង្គតា សមាគតា សមោហិតា សន្និបតិតាតិ – នានាជនា ជនបទេហិ សង្គតា.

តវ វីរ វាក្យំ អភិកង្ខមានាតិ. វីរាតិ វីរោ. ភគវា វីរិយវាតិ វីរោ, បហូតិ វីរោ, វិសវីតិ វីរោ, អលមត្តោតិ វីរោ, វិគតលោមហំសោតិបិ វីរោ.

វិរតោ ឥធ សព្ពបាបកេហិ, និរយទុក្ខំ អតិច្ច វីរិយវា សោ;

សោ វីរិយវា បធានវា, វីរោ តាទិ បវុច្ចតេ តថត្តាតិ.

តវ វីរ វាក្យំ អភិកង្ខមានាតិ តុយ្ហំ វចនំ ព្យប្បថំ ទេសនំ អនុសាសនំ អនុសិដ្ឋំ. អភិកង្ខមានាតិ អភិកង្ខមានា ឥច្ឆមានា សាទិយមានា បត្ថយមានា បិហយមានា អភិជប្បមានាតិ – តវ វីរ វាក្យំ អភិកង្ខមានា.

តេសំ តុវំ សាធុ វិយាករោហីតិ. តេសន្តិ តេសំ ខត្តិយានំ ព្រាហ្មណានំ វេស្សានំ សុទ្ទានំ គហដ្ឋានំ បព្ពជិតានំ ទេវានំ មនុស្សានំ. តុវន្តិ ភគវន្តំ ភណតិ. សាធុ វិយាករោហីតិ សាធុ អាចិក្ខាហិ ទេសេហិ បញ្ញបេហិ បដ្ឋបេហិ វិវរាហិ វិភជាហិ ឧត្តានីករោហិ បកាសេហីតិ – តេសំ តុវំ សាធុ វិយាករោហិ.

តថា ហិ តេ វិទិតោ ឯស ធម្មោតិ តថា ហិ តេ វិទិតោ តុលិតោ តីរិតោ វិភូតោ វិភាវិតោ ឯស ធម្មោតិ – តថា ហិ តេ វិទិតោ ឯស ធម្មោ. តេនាហ សោ ព្រាហ្មណោ –

‘‘នានាជនា ជនបទេហិ សង្គតា, តវ វីរ វាក្យំ អភិកង្ខមានា;

តេសំ តុវំ សាធុ វិយាករោហិ, តថា ហិ តេ វិទិតោ ឯស ធម្មោ’’តិ.

៧២. អាទានតណ្ហំ វិនយេថ សព្ពំ, [ភទ្រាវុធាតិ ភគវា]

ឧទ្ធំ អធោ តិរិយញ្ចាបិ មជ្ឈេ;

យំ យញ្ហិ លោកស្មិមុបាទិយន្តិ, តេនេវ មារោ អន្វេតិ ជន្តុំ.

អាទានតណ្ហំ វិនយេថ សព្ពន្តិ អាទានតណ្ហំ វុច្ចតិ រូបតណ្ហា…បេ… អាទានតណ្ហាតិ កិំការណា វុច្ចតិ អាទានតណ្ហា? តាយ តណ្ហាយ រូបំ អាទិយន្តិ ឧបាទិយន្តិ គណ្ហន្តិ បរាមសន្តិ អភិនិវិសន្តិ. វេទនំ…បេ… សញ្ញំ… សង្ខារេ… វិញ្ញាណំ… គតិំ… ឧបបត្តិំ… បដិសន្ធិំ… ភវំ… សំសារំ… វដ្ដំ អាទិយន្តិ ឧបាទិយន្តិ គណ្ហន្តិ បរាមសន្តិ អភិនិវិសន្តិ. តំការណា វុច្ចតិ អាទានតណ្ហា. អាទានតណ្ហំ វិនយេថ សព្ពន្តិ សព្ពំ អាទានតណ្ហំ វិនយេយ្យ បដិវិនយេយ្យ បជហេយ្យ វិនោទេយ្យ ព្យន្តីករេយ្យ អនភាវំ គមេយ្យាតិ – អាទានតណ្ហំ វិនយេថ សព្ពំ. ភទ្រាវុធាតិ ភគវាតិ. ភទ្រាវុធាតិ ភគវា តំ ព្រាហ្មណំ នាមេន អាលបតិ. ភគវាតិ គារវាធិវចនមេតំ…បេ… សច្ឆិកា បញ្ញត្តិ, យទិទំ ភគវាតិ – ភទ្រាវុធាតិ ភគវា.

ឧទ្ធំ អធោ តិរិយញ្ចាបិ មជ្ឈេតិ. ឧទ្ធន្តិ អនាគតំ; អធោតិ អតីតំ; តិរិយញ្ចាបិ មជ្ឈេតិ បច្ចុប្បន្នំ. ឧទ្ធន្តិ ទេវលោកោ; អធោតិ និរយលោកោ; តិរិយញ្ចាបិ មជ្ឈេតិ មនុស្សលោកោ. អថ វា, ឧទ្ធន្តិ កុសលា ធម្មា; អធោតិ អកុសលា ធម្មា; តិរិយញ្ចាបិ មជ្ឈេតិ អព្យាកតា ធម្មា. ឧទ្ធន្តិ អរូបធាតុ; អធោតិ កាមធាតុ; តិរិយញ្ចាបិ មជ្ឈេតិ រូបធាតុ. ឧទ្ធន្តិ សុខា វេទនា; អធោតិ ទុក្ខា វេទនា; តិរិយញ្ចាបិ មជ្ឈេតិ អទុក្ខមសុខា វេទនា. ឧទ្ធន្តិ ឧទ្ធំ បាទតលា; អធោតិ អធោ កេសមត្ថកា; តិរិយញ្ចាបិ មជ្ឈេតិ វេមជ្ឈេតិ – ឧទ្ធំ អធោ តិរិយញ្ចាបិ មជ្ឈេ.

យំ យញ្ហិ លោកស្មិមុបាទិយន្តីតិ យំ យំ រូបគតំ វេទនាគតំ សញ្ញាគតំ សង្ខារគតំ វិញ្ញាណគតំ អាទិយន្តិ ឧបាទិយន្តិ គណ្ហន្តិ បរាមសន្តិ អភិនិវិសន្តិ. លោកស្មិន្តិ អបាយលោកេ…បេ… អាយតនលោកេតិ – យំ យញ្ហិ លោកស្មិមុបាទិយន្តិ.

តេនេវ មារោ អន្វេតិ ជន្តុន្តិ តេនេវ កម្មាភិសង្ខារវសេន បដិសន្ធិកោ ខន្ធមារោ ធាតុមារោ អាយតនមារោ គតិមារោ ឧបបត្តិមារោ បដិសន្ធិមារោ ភវមារោ សំសារមារោ វដ្ដមារោ អន្វេតិ អនុគច្ឆតិ អន្វាយិកោ ហោតិ. ជន្តុន្តិ សត្តំ ជនំ នរំ មាណវំ [មានវំ (ស្យា.)] បោសំ បុគ្គលំ ជីវំ ជាគុំ ជន្តុំ ឥន្ទគុំ មនុជន្តិ – តេនេវ មារោ អន្វេតិ ជន្តុំ. តេនាហ ភគវា –

‘‘អាទានតណ្ហំ វិនយេថ សព្ពំ, [ភទ្រាវុធាតិ ភគវា]

ឧទ្ធំ អធោ តិរិយញ្ចាបិ មជ្ឈេ;

យំ យញ្ហិ លោកស្មិមុបាទិយន្តិ, តេនេវ មារោ អន្វេតិ ជន្តុ’’ន្តិ.

៧៣. តស្មា បជានំ ន ឧបាទិយេថ,ភិក្ខុ សតោ កិញ្ចនំ សព្ពលោកេ;

អាទានសត្តេ ឥតិ បេក្ខមានោ, បជំ ឥមំ មច្ចុធេយ្យេ វិសត្តំ.

តស្មា បជានំ ន ឧបាទិយេថាតិ. តស្មាតិ តស្មា តំការណា តំហេតុ តប្បច្ចយា តំនិទានា, ឯតំ អាទីនវំ សម្បស្សមានោ អាទានតណ្ហាយាតិ – តស្មា. បជានន្តិ ជានន្តោ បជានន្តោ អាជានន្តោ វិជានន្តោ បដិវិជានន្តោ បដិវិជ្ឈន្តោ ‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនិច្ចា’’តិ…បេ… ‘‘យំ កិញ្ចិ សមុទយធម្មំ សព្ពំ តំ និរោធធម្ម’’ន្តិ ជានន្តោ បជានន្តោ អាជានន្តោ វិជានន្តោ បដិវិជានន្តោ បដិវិជ្ឈន្តោ. ន ឧបាទិយេថាតិ រូបំ នាទិយេយ្យ ន ឧបាទិយេយ្យ ន គណ្ហេយ្យ ន បរាមសេយ្យ នាភិនិវិសេយ្យ; វេទនំ…បេ… សញ្ញំ… សង្ខារេ… វិញ្ញាណំ… គតិំ … ឧបបត្តិំ… បដិសន្ធិំ… ភវំ… សំសារំ… វដ្ដំ នាទិយេយ្យ ន ឧបាទិយេយ្យ ន គណ្ហេយ្យ ន បរាមសេយ្យ នាភិនិវិសេយ្យាតិ – តស្មា បជានំ ន ឧបាទិយេថ.

ភិក្ខុ សតោ កិញ្ចនំ សព្ពលោកេតិ. ភិក្ខូតិ បុថុជ្ជនកល្យាណកោ វា ភិក្ខុ, សេក្ខោ វា ភិក្ខុ. សតោតិ ចតូហិ ការណេហិ សតោ – កាយេ កាយានុបស្សនាសតិបដ្ឋានំ ភាវេន្តោ សតោ…បេ… សោ វុច្ចតិ សតោតិ – ភិក្ខុ សតោ. កិញ្ចនន្តិ កិញ្ចិ រូបគតំ វេទនាគតំ សញ្ញាគតំ សង្ខារគតំ វិញ្ញាណគតំ. សព្ពលោកេតិ សព្ពអបាយលោកេ សព្ពមនុស្សលោកេ សព្ពទេវលោកេ សព្ពខន្ធលោកេ សព្ពធាតុលោកេ សព្ពអាយតនលោកេតិ – ភិក្ខុ សតោ កិញ្ចនំ សព្ពលោកេ.

អាទានសត្តេ ឥតិ បេក្ខមានោតិ អាទានសត្តា វុច្ចន្តិ យេ រូបំ អាទិយន្តិ ឧបាទិយន្តិ គណ្ហន្តិ បរាមសន្តិ អភិនិវិសន្តិ; វេទនំ…បេ… សញ្ញំ… សង្ខារេ… វិញ្ញាណំ… គតិំ… ឧបបត្តិំ… បដិសន្ធិំ… ភវំ… សំសារំ… វដ្ដំ អាទិយន្តិ ឧបាទិយន្តិ គណ្ហន្តិ បរាមសន្តិ អភិនិវិសន្តិ. ឥតីតិ បទសន្ធិ…បេ… បទានុបុព្ពតាបេតំ ឥតីតិ. បេក្ខមានោតិ បេក្ខមានោ ទក្ខមានោ ទិស្សមានោ បស្សមានោ ឱលោកយមានោ និជ្ឈាយមានោ ឧបបរិក្ខមានោតិ – អាទានសត្តេ ឥតិ បេក្ខមានោ.

បជំ ឥមំ មច្ចុធេយ្យេ វិសត្តន្តិ. បជាតិ សត្តាធិវចនំ មច្ចុធេយ្យា វុច្ចន្តិ កិលេសា ច ខន្ធា ច អភិសង្ខារា ច. បជា មច្ចុធេយ្យេ មារធេយ្យេ មរណធេយ្យេ សត្តា វិសត្តា អាសត្តា លគ្គា លគ្គិតា បលិពុទ្ធា. យថា ភិត្តិខិលេ វា នាគទន្តេ វា ភណ្ឌំ សត្តំ វិសត្តំ អាសត្តំ លគ្គំ លគ្គិតំ បលិពុទ្ធំ, ឯវមេវ បជា មច្ចុធេយ្យេ មារធេយ្យេ មរណធេយ្យេ សត្តា វិសត្តា អាសត្តា លគ្គា លគ្គិតា បលិពុទ្ធាតិ – បជំ ឥមំ មច្ចុធេយ្យេ វិសត្តំ. តេនាហ ភគវា –

‘‘តស្មា បជានំ ន ឧបាទិយេថ, ភិក្ខុ សតោ កិញ្ចនំ សព្ពលោកេ;

អាទានសត្តេ ឥតិ បេក្ខមានោ, បជំ ឥមំ មច្ចុធេយ្យេ វិសត្ត’’ន្តិ.

សហ គាថាបរិយោសានា…បេ… សត្ថា មេ ភន្តេ ភគវា, សាវកោហមស្មីតិ.

ភទ្រាវុធមាណវបុច្ឆានិទ្ទេសោ ទ្វាទសមោ.