៣. មុសាវាទគរុលហុភាវបញ្ហោ

៣. ‘‘ភន្តេ នាគសេន, ភាសិតម្បេតំ ភគវតា ‘សម្បជានមុសាវាទេ បារាជិកោ ហោតី’តិ. បុន ច ភណិតំ ‘សម្បជានមុសាវាទេ លហុកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ ឯកស្ស សន្តិកេ ទេសនាវត្ថុក’ន្តិ. ភន្តេ នាគសេន, កោ បនេត្ថ វិសេសោ, កិំ ការណំ, យញ្ចេកេន មុសាវាទេន ឧច្ឆិជ្ជតិ, យញ្ចេកេន មុសាវាទេន សតេកិច្ឆោ ហោតិ? យទិ, ភន្តេ នាគសេន, ភគវតា ភណិតំ ‘សម្បជានមុសាវាទេ បារាជិកោ ហោតី’តិ, តេន ហិ ‘សម្បជានមុសាវាទេ លហុកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ ឯកស្ស សន្តិកេ ទេសនាវត្ថុក’ន្តិ យំ វចនំ, តំ មិច្ឆា. យទិ តថាគតេន ភណិតំ ‘សម្បជានមុសាវាទេ លហុកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ ឯកស្ស សន្តិកេ ទេសនាវត្ថុក’ន្តិ, តេន ហិ ‘សម្បជានមុសាវាទេ បារាជិកោ ហោតី’តិ តម្បិ វចនំ មិច្ឆា. អយម្បិ ឧភតោ កោដិកោ បញ្ហោ តវានុប្បត្តោ, សោ តយា និព្ពាហិតព្ពោ’’តិ.

‘‘ភាសិតម្បេតំ, មហារាជ, ភគវតា ‘សម្បជានមុសាវាទេ បារាជិកោ ហោតី’តិ. ភណិតញ្ច ‘សម្បជានមុសាវាទេ លហុកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ ឯកស្ស សន្តិកេ ទេសនាវត្ថុក’ន្តិ, តញ្ច បន វត្ថុវសេន គរុកលហុកំ ហោតិ. តំ កិំ មញ្ញសិ, មហារាជ, ឥធ កោចិ បុរិសោ បរស្ស បាណិនា បហារំ ទទេយ្យ, តស្ស តុម្ហេ កិំ ទណ្ឌំ ធារេថា’’តិ? ‘‘យទិ សោ, ភន្តេ, អាហ ‘នក្ខមាមី’តិ, តស្ស មយំ អក្ខមមានេ កហាបណំ ហរាបេមា’’តិ ‘‘ឥធ បន, មហារាជ, សោ យេវ បុរិសោ តវ បាណិនា បហារំ ទទេយ្យ, តស្ស បន កោ ទណ្ឌោ’’តិ? ‘‘ហត្ថម្បិស្ស, ភន្តេ, ឆេទាបេយ្យាម, បាទម្បិ ឆេទាបេយ្យាម, យាវ សីសំ កឡីរច្ឆេជ្ជំ ឆេទាបេយ្យាម, សព្ពម្បិ តំ គេហំ វិលុម្បាបេយ្យាម, ឧភតោបក្ខេ [ឧភតោបស្សេ (សី. បី. ក.)] យាវ សត្តមំ កុលំ សមុគ្ឃាតាបេយ្យាមា’’តិ. ‘‘កោ បនេត្ថ, មហារាជ, វិសេសោ, កិំ ការណំ, យំ ឯកស្ស បាណិប្បហារេ សុខុមោ កហាបណោ ទណ្ឌោ, យំ តវ បាណិប្បហារេ ហត្ថច្ឆេជ្ជំ បាទច្ឆេជ្ជំ យាវ កឡីរច្ឆេជ្ជំ សព្ពគេហាទានំ ឧភតោបក្ខេ យាវ សត្តមកុលា សមុគ្ឃាតោ’’តិ? ‘‘មនុស្សន្តរេន, ភន្តេ’’តិ. ‘‘ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, សម្បជានមុសាវាទោ វត្ថុវសេន គរុកលហុកោ ហោតី’’តិ. ‘‘សាធុ, ភន្តេ នាគសេន, ឯវមេតំ តថា សម្បដិច្ឆាមី’’តិ.

មុសាវាទគរុលហុភាវបញ្ហោ តតិយោ.