៥៤៦. វិធុរជាតកំ (៩)

ទោហឡកណ្ឌំ

១៣៤៦. ‘‘បណ្ឌុ កិសិយាសិ ទុព្ពលា, វណ្ណរូបំ [វណ្ណរូបេ (ក.)] នតវេទិសំ បុរេ;

វិមលេ អក្ខាហិ បុច្ឆិតា, កីទិសី តុយ្ហំ សរីរវេទនា’’.

១៣៤៧. ‘‘ធម្មោ មនុជេសុ មាតីនំ [មាតិនំ (សី. បី.)], ទោហឡោ នាម ជនិន្ទ វុច្ចតិ;

ធម្មាហតំ នាគកុញ្ជរ, វិធុរស្ស ហទយាភិបត្ថយេ’’.

១៣៤៨. ‘‘ចន្ទំ ខោ ត្វំ ទោហឡាយសិ, សូរិយំ វា អថ វាបិ មាលុតំ;

ទុល្លភញ្ហិ [ទុល្លភេ (សី. បី.)] វិធុរស្ស ទស្សនំ [ទស្សនេ (សី. បី.)], កោ វិធុរមិធ មានយិស្សតិ’’.

១៣៤៩. ‘‘កិន្នុ តាត តុវំ បជ្ឈាយសិ, បទុមំ ហត្ថគតំវ តេ មុខំ;

កិន្នុ ទុម្មនរូបោសិ ឥស្សរ, មា ត្វំ សោចិ អមិត្តតាបន’’.

១៣៥០. ‘‘មាតា ហិ តវ ឥរន្ធតិ [ឥរន្ទតិ (សី. ស្យា. បី.)], វិធុរស្ស ហទយំ ធនិយតិ;

ទុល្លភញ្ហិ វិធុរស្ស ទស្សនំ, កោ វិធុរមិធ មានយិស្សតិ’’.

១៣៥១. ‘‘តស្ស ភត្តុបរិយេសនំ [ភត្តុបរិយេសនំ (សី. បី.)] ចរ, យោ វិធុរមិធ មានយិស្សតិ’’;

‘‘បិតុនោ ច សា សុត្វាន វាក្យំ, រត្តិំ និក្ខម្ម អវស្សុតិំ ចរិ’’.

១៣៥២. ‘‘កេ គន្ធព្ពេ រក្ខសេ ច នាគេ, កេ កិម្បុរិសេ ចាបិ មានុសេ;

កេ បណ្ឌិតេ សព្ពកាមទទេ [សព្ពកាមទេ (សី. បី.)], ទីឃរត្តំ ភត្តា មេ ភវិស្សតិ’’.

១៣៥៣. ‘‘អស្សាស ហេស្សាមិ តេ បតិ, ភត្តា តេ ហេស្សាមិ អនិន្ទលោចនេ;

បញ្ញា ហិ មមំ តថាវិធា, អស្សាស ហេស្សសិ ភរិយា មម.

១៣៥៤. ‘‘អវចាសិ បុណ្ណកំ ឥរន្ធតី [ឥរន្ទតី (សី. បី.)], បុព្ពបថានុគតេន ចេតសា;

ឯហិ គច្ឆាម បិតុ មមន្តិកេ [បិតុ មម សន្តិកំ (ក.)], ឯសោវ តេ ឯតមត្ថំ បវក្ខតិ.

១៣៥៥. ‘‘អលង្កតា សុវសនា, មាលិនី ចន្ទនុស្សទា;

យក្ខំ ហត្ថេ គហេត្វាន, បិតុសន្តិកុបាគមិ’’.

១៣៥៦. ‘‘នាគវរ វចោ សុណោហិ មេ, បតិរូបំ បដិបជ្ជ សុង្កិយំ;

បត្ថេមិ អហំ ឥរន្ធតិំ, តាយ សមង្គិំ ករោហិ មំ តុវំ.

១៣៥៧. ‘‘សតំ ហត្ថី សតំ អស្សា, សតំ អស្សតរីរថា;

សតំ វលភិយោ បុណ្ណា, នានារត្នស្ស កេវលា;

តេ នាគ បដិបជ្ជស្សុ, ធីតរំ ទេហិរន្ធតិំ’’.

១៣៥៨. ‘‘យាវ អាមន្តយេ ញាតី, មិត្តេ ច សុហទជ្ជនេ [សុហទំជនំ (សី. បី.)];

អនាមន្ត កតំ កម្មំ, តំ បច្ឆា អនុតប្បតិ’’.

១៣៥៩. តតោ សោ វរុណោ នាគោ, បវិសិត្វា និវេសនំ;

ភរិយំ អាមន្តយិត្វាន, ឥទំ វចនមព្រវិ.

១៣៦០. ‘‘អយំ សោ បុណ្ណកោ យក្ខោ, យាចតី មំ ឥរន្ធតិំ;

ពហុនា វិត្តលាភេន, តស្ស ទេម បិយំ មមំ’’.

១៣៦១. ‘‘ន ធនេន ន វិត្តេន, លព្ភា អម្ហំ ឥរន្ធតី;

សចេ ច ខោ ហទយំ បណ្ឌិតស្ស, ធម្មេន លទ្ធា ឥធ មាហរេយ្យ;

ឯតេន វិត្តេន កុមារិ លព្ភា, នាញ្ញំ ធនំ ឧត្តរិ បត្ថយាម’’.

១៣៦២. តតោ សោ វរុណោ នាគោ, និក្ខមិត្វា និវេសនា;

បុណ្ណកាមន្តយិត្វាន, ឥទំ វចនមព្រវិ.

១៣៦៣. ‘‘ន ធនេន ន វិត្តេន, លព្ភា អម្ហំ ឥរន្ធតី;

សចេ តុវំ ហទយំ បណ្ឌិតស្ស, ធម្មេន លទ្ធា ឥធ មាហរេសិ;

ឯតេន វិត្តេន កុមារិ លព្ភា, នាញ្ញំ ធនំ ឧត្តរិ បត្ថយាម’’.

១៣៦៤. ‘‘យំ បណ្ឌិតោត្យេកេ វទន្តិ លោកេ, តមេវ ពាលោតិ បុនាហុ អញ្ញេ;

អក្ខាហិ មេ វិប្បវទន្តិ ឯត្ថ, កំ បណ្ឌិតំ នាគ តុវំ វទេសិ’’.

១៣៦៥. ‘‘កោរព្យរាជស្ស ធនញ្ចយស្ស [ធនញ្ជយស្ស (សី. ស្យា. បី.)], យទិ តេ សុតោ វិធុរោ នាម កត្តា;

អានេហិ តំ បណ្ឌិតំ ធម្មលទ្ធា, ឥរន្ធតី បទចរា [បទ្ធចរា (សី. បី.), បដ្ឋចរា (ស្យា. ក.)] តេ ហោតុ.

១៣៦៦. ‘‘ឥទញ្ច សុត្វា វរុណស្ស វាក្យំ, ឧដ្ឋាយ យក្ខោ បរមប្បតីតោ;

តត្ថេវ សន្តោ បុរិសំ អសំសិ, អានេហិ អាជញ្ញមិធេវ យុត្តំ.

១៣៦៧. ‘‘ជាតរូបមយា កណ្ណា, កាចម្ហិចមយា [កាចម្ហមយា (សី.), កាចម្ភមយា (បី.)] ខុរា;

ជម្ពោនទស្ស បាកស្ស, សុវណ្ណស្ស ឧរច្ឆទោ’’.

១៣៦៨. ‘‘ទេវវាហវហំ យានំ, អស្សមារុយ្ហ បុណ្ណកោ;

អលង្កតោ កប្បិតកេសមស្សុ, បក្កាមិ វេហាយសមន្តលិក្ខេ [អន្តលិក្ខំ (ក.)].

១៣៦៩. ‘‘សោ បុណ្ណកោ កាមរាគេន [កាមវេគេន (សី. បី.)] គិទ្ធោ, ឥរន្ធតិំ នាគកញ្ញំ ជិគីសំ [ជិគិំសំ (សី. ស្យា. បី.)];

គន្ត្វាន តំ ភូតបតិំ យសស្សិំ, ឥច្ចព្រវី វេស្សវណំ កុវេរំ.

១៣៧០. ‘‘ភោគវតី នាម មន្ទិរេ, វាសា ហិរញ្ញវតីតិ វុច្ចតិ;

នគរេ និម្មិតេ កញ្ចនមយេ, មណ្ឌលស្ស ឧរគស្ស និដ្ឋិតំ.

១៣៧១. ‘‘អដ្ដាលកា ឱដ្ឋគីវិយោ, លោហិតង្កស្ស មសារគល្លិនោ;

បាសាទេត្ថ សិលាមយា, សោវណ្ណរតនេហិ ឆាទិតា.

១៣៧២. ‘‘អម្ពា តិលកា ច ជម្ពុយោ, សត្តបណ្ណា មុចលិន្ទកេតកា;

បិយង្គុ [បិយកា (សី. បី.), បិយង្គុកា (ស្យា.)] ឧទ្ទាលកា សហា, ឧបរិភទ្ទកា សិន្ទុវារកា [ភិន្ទុវារិតា (ស្យា. បី.), ភិន្ធវារិតា (ក.)].

១៣៧៣. ‘‘ចម្បេយ្យកា នាគមល្លិកា, ភគិនីមាលា អថ មេត្ថ កោលិយា;

ឯតេ ទុមា បរិណាមិតា, សោភយន្តិ ឧរគស្ស មន្ទិរំ [មន្ទិរេ (ស្យា. ក.)].

១៣៧៤. ‘‘ខជ្ជុរេត្ថ សិលាមយា, សោវណ្ណធុវបុប្ផិតា ពហូ;

យត្ថ វសតោ បបាតិកោ, នាគរាជា វរុណោ មហិទ្ធិកោ.

១៣៧៥. ‘‘តស្ស កោមារិកា ភរិយា, វិមលា កញ្ចនវេល្លិវិគ្គហា;

កាលា តរុណាវ ឧគ្គតា, បុចិមន្ទត្ថនី ចារុទស្សនា.

១៣៧៦. ‘‘លាខារសរត្តសុច្ឆវី, កណិការាវ និវាតបុប្ផិតា [កណិការោវ និវាតបុប្ផិតោ (សី. បី.)];

តិទិវោកចរាវ អច្ឆរា, វិជ្ជុវព្ភឃនា វិនិស្សដា.

១៣៧៧. ‘‘សា ទោហឡិនី សុវិម្ហិតា, វិធុរស្ស ហទយំ ធនិយតិ;

តំ តេសំ ទេមិ ឥស្សរ, តេន តេ ទេន្តិ ឥរន្ធតិំ មមំ’’.

១៣៧៨. ‘‘សោ បុណ្ណកោ ភូតបតិំ យសស្សិំ, អាមន្តយ វេស្សវណំ កុវេរំ;

តត្ថេវ សន្តោ [សន្តំ (បី.)] បុរិសំ អសំសិ, អានេហិ អាជញ្ញមិធេវ យុត្តំ.

១៣៧៩. ‘‘ជាតរូបមយា កណ្ណា, កាចម្ហិចមយា ខុរា;

ជម្ពោនទស្ស បាកស្ស, សុវណ្ណស្ស ឧរច្ឆទោ.

១៣៨០. ‘‘ទេវវាហវហំ យានំ, អស្សមារុយ្ហ បុណ្ណកោ;

អលង្កតោ កប្បិតកេសមស្សុ, បក្កាមិ វេហាយសមន្តលិក្ខេ’’.

១៣៨១. ‘‘សោ អគ្គមា រាជគហំ សុរម្មំ, អង្គស្ស រញ្ញោ នគរំ ទុរាយុតំ [ទុរាសទំ (ស្យា.)];

បហូតភក្ខំ ពហុអន្នបានំ, មសក្កសារំ វិយ វាសវស្ស.

១៣៨២. ‘‘មយូរកោញ្ចាគណសម្បឃុដ្ឋំ, ទិជាភិឃុដ្ឋំ ទិជសង្ឃសេវិតំ;

នានាសកុន្តាភិរុទំ សុវង្គណំ [សុភង្គណំ (សី. បី.)], បុប្ផាភិកិណ្ណំ ហិមវំវ បព្ពតំ.

១៣៨៣. ‘‘សោ បុណ្ណកោ វេបុលមាភិរូហិ [វេបុល្លមាភិរុច្ឆិ (សី. បី.)], សិលុច្ចយំ កិម្បុរិសានុចិណ្ណំ;

អន្វេសមានោ មណិរតនំ ឧឡារំ, តមទ្ទសា បព្ពតកូដមជ្ឈេ.

១៣៨៤. ‘‘ទិស្វា មណិំ បភស្សរំ ជាតិមន្តំ [ជាតិវន្តំ (សី. ស្យា.)], មនោហរំ [ធនាហរំ (សី. បី. ក.)] មណិរតនំ ឧឡារំ;

ទទ្ទល្លមានំ យសសា យសស្សិនំ, ឱភាសតី វិជ្ជុរិវន្តលិក្ខេ.

១៣៨៥. ‘‘តមគ្គហី វេឡុរិយំ មហគ្ឃំ, មនោហរំ នាម មហានុភាវំ;

អាជញ្ញមារុយ្ហ មនោមវណ្ណោ, បក្កាមិ វេហាយសមន្តលិក្ខេ.

១៣៨៦. ‘‘សោ អគ្គមា [អគមា (ស្យា. បី. ក.)] នគរមិន្ទបត្ថំ, ឱរុយ្ហុបាគច្ឆិ សភំ កុរូនំ;

សមាគតេ ឯកសតំ សមគ្គេ, អវ្ហេត្ថ យក្ខោ អវិកម្បមានោ.

១៣៨៧. ‘‘កោ នីធ រញ្ញំ វរមាភិជេតិ, កមាភិជេយ្យាម វរទ្ធនេន [វរំធនេន (សី. បី.)];

កមនុត្តរំ រតនវរំ ជិនាម, កោ វាបិ នោ ជេតិ វរទ្ធនេន’’.

១៣៨៨. ‘‘កុហិំ នុ រដ្ឋេ តវ ជាតិភូមិ, ន កោរព្យស្សេវ វចោ តវេទំ;

អភីតោសិ [អភិភោសិ (សី. បី.)] នោ វណ្ណនិភាយ សព្ពេ, អក្ខាហិ មេ នាមញ្ច ពន្ធវេ ច’’.

១៣៨៩. ‘‘កច្ចាយនោ មាណវកោស្មិ រាជ, អនូននាមោ ឥតិ មវ្ហយន្តិ;

អង្គេសុ មេ ញាតយោ ពន្ធវា ច, អក្ខេន ទេវស្មិ ឥធានុបត្តោ’’.

១៣៩០. ‘‘កិំ មាណវស្ស រតនានិ អត្ថិ, យេ តំ ជិនន្តោ ហរេ អក្ខធុត្តោ;

ពហូនិ រញ្ញោ រតនានិ អត្ថិ, តេ ត្វំ ទលិទ្ទោ កថមវ្ហយេសិ’’.

១៣៩១. ‘‘មនោហរោ នាម មណី មមាយំ, មនោហរំ មណិរតនំ ឧឡារំ;

ឥមញ្ច អាជញ្ញមមិត្តតាបនំ, ឯតំ មេ ជិនិត្វា ហរេ អក្ខធុត្តោ’’.

១៣៩២. ‘‘ឯកោ មណី មាណវ កិំ ករិស្សតិ, អាជានិយេកោ បន កិំ ករិស្សតិ;

ពហូនិ រញ្ញោ មណិរតនានិ អត្ថិ, អាជានិយា វាតជវា អនប្បកា’’.

ទោហឡកណ្ឌំ នាម.

មណិកណ្ឌំ

១៣៩៣. ‘‘ឥទញ្ច មេ មណិរតនំ, បស្ស ត្វំ ទ្វិបទុត្តម;

ឥត្ថីនំ វិគ្គហា ចេត្ថ, បុរិសានញ្ច វិគ្គហា.

១៣៩៤. ‘‘មិគានំ វិគ្គហា ចេត្ថ, សកុណានញ្ច វិគ្គហា;

នាគរាជា សុបណ្ណា ច [នាគរាជេ សុបណ្ណេ ច (សី. ស្យា. បី.)], មណិម្ហិ បស្ស និម្មិតំ.

១៣៩៥. ‘‘ហត្ថានីកំ រថានីកំ, អស្សេ បត្តី ច វម្មិនេ [ធជានិ ច (បី.)];

ចតុរង្គិនិមំ សេនំ, មណិម្ហិ បស្ស និម្មិតំ.

១៣៩៦. ‘‘ហត្ថារោហេ អនីកដ្ឋេ, រថិកេ បត្តិការកេ;

ពលគ្គានិ វិយូឡ្ហានិ [វិយូហានិ (ស្យា. ក.)], មណិម្ហិ បស្ស និម្មិតំ.

១៣៩៧. ‘‘បុរំ ឧទ្ធាបសម្បន្នំ [ឧទ្ទាបសម្បន្នំ (សី. បី.), អដ្ដាលសម្បន្នំ (ស្យា.)], ពហុបាការតោរណំ;

សិង្ឃាដកេសុ ភូមិយោ, មណិម្ហិ បស្ស និម្មិតំ.

១៣៩៨. ‘‘ឯសិកា បរិខាយោ ច, បលិខំ អគ្គឡានិ ច;

អដ្ដាលកេ ច ទ្វារេ ច, មណិម្ហិ បស្ស និម្មិតំ.

១៣៩៩. ‘‘បស្ស តោរណមគ្គេសុ, នានាទិជា គណា ពហូ;

ហំសា កោញ្ចា មយូរា ច, ចក្កវាកា ច កុក្កុហា.

១៤០០. ‘‘កុណាលកា ពហូ ចិត្រា, សិខណ្ឌី ជីវជីវកា;

នានាទិជគណាកិណ្ណំ, មណិម្ហិ បស្ស និម្មិតំ.

១៤០១. ‘‘បស្ស នគរំ សុបាការំ, អព្ភុតំ លោមហំសនំ;

សមុស្សិតធជំ រម្មំ, សោណ្ណវាលុកសន្ថតំ.

១៤០២. ‘‘បស្សេត្ថ [បស្ស ត្វំ (សី. បី.)] បណ្ណសាលាយោ, វិភត្តា ភាគសោ មិតា;

និវេសនេ និវេសេ ច, សន្ធិព្យូហេ បថទ្ធិយោ.

១៤០៣. ‘‘បានាគារេ ច សោណ្ឌេ ច, សូនា [សូណា (សី. បី.), សុទ្ទា (ស្យា. ក.)] ឱទនិយា ឃរា;

វេសី ច គណិកាយោ ច, មណិម្ហិ បស្ស និម្មិតំ.

១៤០៤. ‘‘មាលាការេ ច រជកេ, គន្ធិកេ អថ ទុស្សិកេ;

សុវណ្ណការេ មណិការេ, មណិម្ហិ បស្ស និម្មិតំ.

១៤០៥. ‘‘អាឡារិកេ ច សូទេ ច, នដនាដកគាយិនោ;

បាណិស្សរេ កុម្ភថូនិកេ, មណិម្ហិ បស្ស និម្មិតំ.

១៤០៦. ‘‘បស្ស ភេរី មុទិង្គា ច, សង្ខា បណវទិន្ទិមា;

សព្ពញ្ច តាឡាវចរំ, មណិម្ហិ បស្ស និម្មិតំ.

១៤០៧. ‘‘សម្មតាលញ្ច វីណញ្ច, នច្ចគីតំ សុវាទិតំ;

តូរិយតាឡិតសង្ឃុដ្ឋំ, មណិម្ហិ បស្ស និម្មិតំ.

១៤០៨. ‘‘លង្ឃិកា មុដ្ឋិកា ចេត្ថ, មាយាការា ច សោភិយា;

វេតាលិកេ [វេត្តលិកេ (ក.)] ច ជល្លេ ច, មណិម្ហិ បស្ស និម្មិតំ.

១៤០៩. ‘‘សមជ្ជា ចេត្ថ វត្តន្តិ, អាកិណ្ណា នរនារិភិ;

មញ្ចាតិមញ្ចេ ភូមិយោ, មណិម្ហិ បស្ស និម្មិតំ.

១៤១០. ‘‘បស្ស មល្លេ សមជ្ជស្មិំ, ផោដេន្តេ [បាឋេន្តេ (សី. ស្យា. បី.)] ទិគុណំ ភុជំ;

និហតេ និហតមានេ ច, មណិម្ហិ បស្ស និម្មិតំ.

១៤១១. ‘‘បស្ស បព្ពតបាទេសុ, នានាមិគគណា ពហូ;

សីហា ព្យគ្ឃា វរាហា ច, អច្ឆកោកតរច្ឆយោ.

១៤១២. ‘‘បលាសាទា គវជា ច, មហិំសា រោហិតា រុរូ;

ឯណេយ្យា ច វរាហា [សរភា (ស្យា.)] ច, គណិនោ នីក [និង្ក (សី. ស្យា. បី.)] សូករា.

១៤១៣. ‘‘កទលិមិគា ពហូ ចិត្រា, ពិឡារា សសកណ្ដកា;

នានាមិគគណាកិណ្ណំ, មណិម្ហិ បស្ស និម្មិតំ.

១៤១៤. ‘‘នជ្ជាយោ សុបតិត្ថាយោ, សោណ្ណវាលុកសន្ថតា;

អច្ឆា សវន្តិ អម្ពូនិ, មច្ឆគុម្ពនិសេវិតា.

១៤១៥. ‘‘កុម្ភីលា មករា ចេត្ថ, សុសុមារា ច កច្ឆបា;

បាឋីនា បាវុសា មច្ឆា, ពលជា [វលជា (សី.), វាលជា (បី.)] មុញ្ជរោហិតា.

១៤១៦. ‘‘នានាទិជគណាកិណ្ណា, នានាទុមគណាយុតា;

វេឡុរិយក-រោទាយោ [វេឡុរិយផលករោទាយោ (សី.)], មណិម្ហិ បស្ស និម្មិតំ.

១៤១៧. ‘‘បស្សេត្ថ បោក្ខរណិយោ, សុវិភត្តា ចតុទ្ទិសា;