៥៤៤. ចន្ទកុមារជាតកំ (៧)

៩៨២. ‘‘រាជាសិ លុទ្ទកម្មោ, ឯករាជា បុប្ផវតីយា;

សោ បុច្ឆិ ព្រហ្មពន្ធុំ, ខណ្ឌហាលំ បុរោហិតំ មូឡ្ហំ.

៩៨៣. ‘សគ្គាន មគ្គមាចិក្ខ [សគ្គមគ្គមាចិក្ខ (សី. បី.)], ត្វំសិ ព្រាហ្មណ ធម្មវិនយកុសលោ;

យថា ឥតោ វជន្តិ សុគតិំ, នរា បុញ្ញានិ កត្វាន’.

៩៨៤. ‘អតិទានំ ទទិត្វាន, អវជ្ឈេ ទេវ ឃាតេត្វា;

ឯវំ វជន្តិ សុគតិំ, នរា បុញ្ញានិ កត្វាន’.

៩៨៥. ‘កិំ បន តំ អតិទានំ, កេ ច អវជ្ឈា ឥមស្មិ លោកស្មិំ;

ឯតញ្ច ខោ នោ អក្ខាហិ, យជិស្សាមិ ទទាមិ [យជិស្សាម ទទាម (សី. បី.)] ទានានិ’.

៩៨៦. ‘បុត្តេហិ ទេវ យជិតព្ពំ, មហេសីហិ នេគមេហិ ច;

ឧសភេហិ អាជានិយេហិ ចតូហិ, សព្ពចតុក្កេន ទេវ យជិតព្ពំ’’’.

៩៨៧. ‘‘តំ សុត្វា អន្តេបុរេ, កុមារា មហេសិយោ ច ហញ្ញន្តុ;

ឯកោ អហោសិ និគ្ឃោសោ, ភិស្មា អច្ចុគ្គតោ សទ្ទោ’’.

៩៨៨. ‘‘គច្ឆថ វទេថ កុមារេ, ចន្ទំ សូរិយញ្ច ភទ្ទសេនញ្ច;

សូរញ្ច វាមគោត្តញ្ច, បចុរា [បសុរា (សី. បី. ក.)] កិរ ហោថ យញ្ញត្ថាយ.

៩៨៩. ‘‘កុមារិយោបិ វទេថ, ឧបសេនំ [ឧបសេនិំ (សី.), ឧបសេណិំ (បី.)] កោកិលញ្ច មុទិតញ្ច;

នន្ទញ្ចាបិ កុមារិំ, បចុរា [បសុរា (សី. បី. ក.)] កិរ ហោថ យញ្ញត្ថាយ.

៩៩០. ‘‘វិជយម្បិ មយ្ហំ មហេសិំ, ឯរាវតិំ [ឯកបតិំ (បី.), ឯរាបតិំ (ក.)] កេសិនិំ សុនន្ទញ្ច;

លក្ខណវរូបបន្នា, បចុរា កិរ ហោថ យញ្ញត្ថាយ.

៩៩១. ‘‘គហបតយោ ច វទេថ, បុណ្ណមុខំ ភទ្ទិយំ សិង្គាលញ្ច;

វឌ្ឍញ្ចាបិ គហបតិំ, បចុរា កិរ ហោថ យញ្ញត្ថាយ’’.

៩៩២. ‘‘តេ តត្ថ គហបតយោ, អវោចិសុំ សមាគតា បុត្តទារបរិកិណ្ណា;

សព្ពេវ សិខិនោ ទេវ ករោហិ, អថ វា នោ ទាសេ សាវេហិ’’.

៩៩៣. ‘‘អភយំករម្បិ មេ ហត្ថិំ, នាឡាគិរិំ អច្ចុគ្គតំ វរុណទន្តំ [នាឡាគិរិំ អច្ចុតំ វរុណទន្តំ (សី.), រាជគិរិំ អច្ចុតវរុណទន្តំ (បី.)];

អានេថ ខោ នេ ខិប្បំ, យញ្ញត្ថាយ ភវិស្សន្តិ.

៩៩៤. ‘‘អស្សរតនម្បិ [អស្សតរម្បិ (សី. បី.), អស្សរតនម្បិ មេ (ស្យា.)] កេសិំ, សុរាមុខំ បុណ្ណកំ វិនតកញ្ច;

អានេថ ខោ នេ ខិប្បំ, យញ្ញត្ថាយ ភវិស្សន្តិ.

៩៩៥. ‘‘ឧសភម្បិ [ឧសភម្បិ មេ (ស្យា.)] យូថបតិំ អនោជំ, និសភំ គវម្បតិំ តេបិ មយ្ហំ អានេថ;

សមូហ [សមុបា (សី. បី.), សម្មុខា (ស្យា.)] ករោន្តុ សព្ពំ, យជិស្សាមិ ទទាមិ ទានានិ.

៩៩៦. ‘‘សព្ពំ [សព្ពម្បិ (ស្យា.)] បដិយាទេថ, យញ្ញំ បន ឧគ្គតម្ហិ សូរិយម្ហិ;

អាណាបេថ ច កុមារេ [អាណាបេថ ចន្ទកុមារេ (ស្យា. ក.)], អភិរមន្តុ ឥមំ រត្តិំ.

៩៩៧. ‘‘សព្ពំ [សព្ពម្បិ (ស្យា.)] ឧបដ្ឋបេថ, យញ្ញំ បន ឧគ្គតម្ហិ សូរិយម្ហិ;

វទេថ ទានិ កុមារេ, អជ្ជ ខោ [វោ (បី.)] បច្ឆិមា រត្តិ’’.

៩៩៨. ‘‘តំតំ មាតា អវច, រោទន្តី អាគន្ត្វា វិមានតោ;

យញ្ញោ កិរ តេ បុត្ត, ភវិស្សតិ ចតូហិ បុត្តេហិ’’.

៩៩៩. ‘‘សព្ពេបិ មយ្ហំ បុត្តា ចត្តា, ចន្ទស្មិំ ហញ្ញមានស្មិំ;

បុត្តេហិ យញ្ញំ យជិត្វាន, សុគតិំ សគ្គំ គមិស្សាមិ’’.

១០០០. ‘‘មា តំ [មា (សី. បី.)] បុត្ត សទ្ទហេសិ, សុគតិ កិរ ហោតិ បុត្តយញ្ញេន;

និរយានេសោ មគ្គោ, នេសោ មគ្គោ ហិ សគ្គានំ.

១០០១. ‘‘ទានានិ ទេហិ កោណ្ឌញ្ញ, អហិំសា សព្ពភូតភព្យានំ’’;

ឯស មគ្គោ សុគតិយា, ន ច មគ្គោ បុត្តយញ្ញេន’’.

១០០២. ‘‘អាចរិយានំ វចនា, ឃាតេស្សំ ចន្ទញ្ច សូរិយញ្ច;

បុត្តេហិ យញ្ញំ [បុត្តេហិ (សី. ស្យា. បី.)] យជិត្វាន ទុច្ចជេហិ, សុគតិំ សគ្គំ គមិស្សាមិ’’.

១០០៣. ‘‘តំតំ បិតាបិ អវច, វសវត្តី ឱរសំ សកំ បុត្តំ;

យញ្ញោ កិរ តេ បុត្ត, ភវិស្សតិ ចតូហិ បុត្តេហិ’’.

១០០៤. ‘‘សព្ពេបិ មយ្ហំ បុត្តា ចត្តា, ចន្ទស្មិំ ហញ្ញមានស្មិំ;

បុត្តេហិ យញ្ញំ យជិត្វាន, សុគតិំ សគ្គំ គមិស្សាមិ’’.

១០០៥. ‘‘មា តំ បុត្ត សទ្ទហេសិ, សុគតិ កិរ ហោតិ បុត្តយញ្ញេន;

និរយានេសោ មគ្គោ, នេសោ មគ្គោ ហិ សគ្គានំ.

១០០៦. ‘‘ទានានិ ទេហិ កោណ្ឌញ្ញ, អហិំសា សព្ពភូតភព្យានំ;

ឯស មគ្គោ សុគតិយា, ន ច មគ្គោ បុត្តយញ្ញេន’’.

១០០៧. ‘‘អាចរិយានំ វចនា, ឃាតេស្សំ ចន្ទញ្ច សូរិយញ្ច;

បុត្តេហិ យញ្ញំ យជិត្វាន ទុច្ចជេហិ, សុគតិំ សគ្គំ គមិស្សាមិ’’.

១០០៨. ‘‘ទានានិ ទេហិ កោណ្ឌញ្ញ, អហិំសា សព្ពភូតភព្យានំ;

បុត្តបរិវុតោ តុវំ, រដ្ឋំ ជនបទញ្ច បាលេហិ’’.

១០០៩. ‘‘មា នោ ទេវ អវធិ, ទាសេ នោ ទេហិ ខណ្ឌហាលស្ស;

អបិ និគឡពន្ធកាបិ, ហត្ថី អស្សេ ច បាលេម.

១០១០. ‘‘មា នោ ទេវ អវធិ, ទាសេ នោ ទេហិ ខណ្ឌហាលស្ស;

អបិ និគឡពន្ធកាបិ, ហត្ថិឆកណានិ ឧជ្ឈេម.

១០១១. ‘‘មា នោ ទេវ អវធិ, ទាសេ នោ ទេហិ ខណ្ឌហាលស្ស;

អបិ និគឡពន្ធកាបិ, អស្សឆកណានិ ឧជ្ឈេម.

១០១២. ‘‘មា នោ ទេវ អវធិ, ទាសេ នោ ទេហិ ខណ្ឌហាលស្ស [ឥទំ បទំ សី. បី. បោត្ថកេសុ នត្ថិ];

យស្ស ហោន្តិ តវ កាមា, អបិ រដ្ឋា បព្ពាជិតា;

ភិក្ខាចរិយំ ចរិស្សាម’’.

១០១៣. ‘‘ទុក្ខំ ខោ មេ ជនយថ, វិលបន្តា ជីវិតស្ស កាមា ហិ;

មុញ្ចេថ [មុញ្ចថ (សី. បី.)] ទានិ កុមារេ, អលម្បិ មេ ហោតុ បុត្តយញ្ញេន’’.

១០១៤. ‘‘បុព្ពេវ ខោសិ មេ វុត្តោ, ទុក្ករំ ទុរភិសម្ភវញ្ចេតំ;

អថ នោ ឧបក្ខដស្ស យញ្ញស្ស, កស្មា ករោសិ វិក្ខេបំ.

១០១៥. ‘‘សព្ពេ វជន្តិ សុគតិំ, យេ យជន្តិ យេបិ យាជេន្តិ;

យេ ចាបិ អនុមោទន្តិ, យជន្តានំ ឯទិសំ មហាយញ្ញំ’’.

១០១៦. ‘‘អថ កិស្ស ជនោ [ច នោ (សី. ស្យា. បី.)] បុព្ពេ, សោត្ថានំ ព្រាហ្មណេ អវាចេសិ;

អថ នោ អការណស្មា, យញ្ញត្ថាយ ទេវ ឃាតេសិ.

១០១៧. ‘‘បុព្ពេវ នោ ទហរកាលេ [ទហរកេ សមានេ (សី. បី.)], ន ហនេសិ [ន មារេសិ (សី. បី.)] ន ឃាតេសិ;

ទហរម្ហា យោព្ពនំ បត្តា, អទូសកា តាត ហញ្ញាម.

១០១៨. ‘‘ហត្ថិគតេ អស្សគតេ, សន្នទ្ធេ បស្ស នោ មហារាជ;

យុទ្ធេ វា យុជ្ឈមានេ វា, ន ហិ មាទិសា សូរា ហោន្តិ យញ្ញត្ថាយ.

១០១៩. ‘‘បច្ចន្តេ វាបិ កុបិតេ, អដវីសុ វា មាទិសេ និយោជេន្តិ;

អថ នោ អការណស្មា, អភូមិយំ តាត ហញ្ញាម.

១០២០. ‘‘យាបិ ហិ តា សកុណិយោ, វសន្តិ តិណឃរានិ កត្វាន;

តាសម្បិ បិយា បុត្តា, អថ នោ ត្វំ ទេវ ឃាតេសិ.

១០២១. ‘‘មា តស្ស សទ្ទហេសិ, ន មំ ខណ្ឌហាលោ ឃាតេយ្យ;

មមញ្ហិ សោ ឃាតេត្វាន, អនន្តរា តម្បិ ទេវ ឃាតេយ្យ.

១០២២. ‘‘គាមវរំ និគមវរំ ទទន្តិ, ភោគម្បិស្ស មហារាជ;

អថគ្គបិណ្ឌិកាបិ, កុលេ កុលេ ហេតេ ភុញ្ជន្តិ.

១០២៣. ‘‘តេសម្បិ តាទិសានំ, ឥច្ឆន្តិ ទុព្ភិតុំ មហារាជ;

យេភុយ្យេន ឯតេ, អកតញ្ញុនោ ព្រាហ្មណា ទេវ.

១០២៤. ‘‘មា នោ ទេវ អវធិ, ទាសេ នោ ទេហិ ខណ្ឌហាលស្ស;

អបិ និគឡពន្ធកាបិ, ហត្ថី អស្សេ ច បាលេម.

១០២៥. ‘‘មា នោ ទេវ អវធិ, ទាសេ នោ ទេហិ ខណ្ឌហាលស្ស;

អបិ និគឡពន្ធកាបិ, ហត្ថិឆកណានិ ឧជ្ឈេម.

១០២៦. ‘‘មា នោ ទេវ អវធិ, ទាសេ នោ ទេហិ ខណ្ឌហាលស្ស;

អបិ និគឡពន្ធកាបិ, អស្សឆកណានិ ឧជ្ឈេម.

១០២៧. ‘‘មា នោ ទេវ អវធិ, ទាសេ នោ ទេហិ ខណ្ឌហាលស្ស;

យស្ស ហោន្តិ តវ កាមា, អបិ រដ្ឋា បព្ពាជិតា;

ភិក្ខាចរិយំ ចរិស្សាម’’.

១០២៨. ‘‘ទុក្ខំ ខោ មេ ជនយថ, វិលបន្តា ជីវិតស្ស កាមា ហិ;

មុញ្ចេថ ទានិ កុមារេ, អលម្បិ មេ ហោតុ បុត្តយញ្ញេន’’.

១០២៩. ‘‘បុព្ពេវ ខោសិ មេ វុត្តោ, ទុក្ករំ ទុរភិសម្ភវញ្ចេតំ;

អថ នោ ឧបក្ខដស្ស យញ្ញស្ស, កស្មា ករោសិ វិក្ខេបំ.

១០៣០. ‘‘សព្ពេ វជន្តិ សុគតិំ, យេ យជន្តិ យេបិ យាជេន្តិ;

យេ ចាបិ អនុមោទន្តិ, យជន្តានំ ឯទិសំ មហាយញ្ញំ’’.

១០៣១. ‘‘យទិ កិរ យជិត្វា បុត្តេហិ, ទេវលោកំ ឥតោ ចុតា យន្តិ;

ព្រាហ្មណោ តាវ យជតុ, បច្ឆាបិ យជសិ តុវំ រាជា.

១០៣២. ‘‘យទិ កិរ យជិត្វា បុត្តេហិ, ទេវលោកំ ឥតោ ចុតា យន្តិ;

ឯស្វេវ ខណ្ឌហាលោ, យជតំ សកេហិ បុត្តេហិ.

១០៣៣. ‘‘ឯវំ ជានន្តោ ខណ្ឌហាលោ, កិំ បុត្តកេ ន ឃាតេសិ;

សព្ពញ្ច ញាតិជនំ, អត្តានញ្ច ន ឃាតេសិ.

១០៣៤. ‘‘សព្ពេ វជន្តិ និរយំ, យេ យជន្តិ យេបិ យាជេន្តិ;

យេ ចាបិ អនុមោទន្តិ, យជន្តានំ ឯទិសំ មហាយញ្ញំ.

១០៣៥. [អយំ គាថា សី. ស្យា. បី. បោត្ថកេសុ ន ទិស្សតិ] ‘‘សចេ ហិ សោ សុជ្ឈតិ យោ ហនាតិ, ហតោបិ សោ សគ្គមុបេតិ ឋានំ;

ភោវាទិ ភោវាទិន មារយេយ្យុំ, យេ ចាបិ តេសំ អភិសទ្ទហេយ្យុំ’’ [អយំ គាថា សី. ស្យា. បី. បោត្ថកេសុ ន ទិស្សតិ].

១០៣៦. ‘‘កថញ្ច កិរ បុត្តកាមាយោ, គហបតយោ ឃរណិយោ ច;

នគរម្ហិ ន ឧបរវន្តិ រាជានំ, មា ឃាតយិ ឱរសំ បុត្តំ.

១០៣៧. ‘‘កថញ្ច កិរ បុត្តកាមាយោ, គហបតយោ ឃរណិយោ ច;

នគរម្ហិ ន ឧបរវន្តិ រាជានំ, មា ឃាតយិ អត្រជំ បុត្តំ.

១០៣៨. ‘‘រញ្ញោ ចម្ហិ អត្ថកាមោ, ហិតោ ច សព្ពជនបទស្ស [សព្ពទា ជនបទស្ស (សី. បី.)];

ន កោចិ អស្ស បដិឃំ, មយា ជានបទោ ន បវេទេតិ’’.

១០៣៩. ‘‘គច្ឆថ វោ ឃរណិយោ, តាតញ្ច វទេថ ខណ្ឌហាលញ្ច;

មា ឃាតេថ កុមារេ, អទូសកេ សីហសង្កាសេ.

១០៤០. ‘‘គច្ឆថ វោ ឃរណិយោ, តាតញ្ច វទេថ ខណ្ឌហាលញ្ច;

មា ឃាតេថ កុមារេ, អបេក្ខិតេ សព្ពលោកស្ស’’.

១០៤១. ‘‘យំ នូនាហំ ជាយេយ្យំ, រថការកុលេសុ វា;

បុក្កុសកុលេសុ វា វេស្សេសុ វា ជាយេយ្យំ;

ន ហជ្ជ មំ រាជ យញ្ញេ [យញ្ញត្ថាយ (សី. បី.)] ឃាតេយ្យ’’.

១០៤២. ‘‘សព្ពា សីមន្តិនិយោ គច្ឆថ, អយ្យស្ស ខណ្ឌហាលស្ស;

បាទេសុ និបតថ, អបរាធាហំ ន បស្សាមិ.

១០៤៣. ‘‘សព្ពា សីមន្តិនិយោ គច្ឆថ, អយ្យស្ស ខណ្ឌហាលស្ស;

បាទេសុ និបតថ, កិន្តេ ភន្តេ មយំ អទូសេម’’.

១០៤៤. ‘‘កបណា [កបណំ (សី. បី.)] វិលបតិ សេលា, ទិស្វាន ភាតរេ [ភាតរោ (សី. ស្យា. បី. ក.)] ឧបនីតត្តេ;

យញ្ញោ កិរ មេ ឧក្ខិបិតោ, តាតេន សគ្គកាមេន’’.

១០៤៥. ‘‘អាវត្តិ បរិវត្តិ ច, វសុលោ សម្មុខា រញ្ញោ;

មា នោ បិតរំ អវធិ, ទហរម្ហា យោព្ពនំ បត្តា’’.

១០៤៦. ‘‘ឯសោ តេ វសុល បិតា, សមេហិ បិតរា សហ;

ទុក្ខំ ខោ មេ ជនយសិ, វិលបន្តោ អន្តេបុរស្មិំ;

មុញ្ចេថ ទានិ កុមារេ, អលម្បិ មេ ហោតុ បុត្តយញ្ញេន’’.

១០៤៧. ‘‘បុព្ពេវ ខោសិ មេ វុត្តោ, ទុក្ករំ ទុរភិសម្ភវញ្ចេតំ;

អថ នោ ឧបក្ខដស្ស យញ្ញស្ស, កស្មា ករោសិ វិក្ខេបំ.

១០៤៨. ‘‘សព្ពេ វជន្តិ សុគតិំ, យេ យជន្តិ យេបិ យាជេន្តិ;

យេ ចាបិ អនុមោទន្តិ, យជន្តានំ ឯទិសំ មហាយញ្ញំ’’.

១០៤៩. ‘‘សព្ពរតនស្ស យញ្ញោ ឧបក្ខដោ, ឯករាជ តវ បដិយត្តោ;

អភិនិក្ខមស្សុ ទេវ, សគ្គំ គតោ ត្វំ បមោទិស្សសិ’’.

១០៥០. ‘‘ទហរា សត្តសតា ឯតា, ចន្ទកុមារស្ស ភរិយាយោ;

កេសេ បកិរិត្វាន [បរិកិរិត្វាន (សី. បី.), វិកិរិត្វាន (ស្យា. ក.)], រោទន្តិយោ មគ្គមនុយាយិំសុ [មគ្គមនុយន្តិ (សី. បី.), មគ្គមនុយាយន្តិ (ស្យា.)].

១០៥១. ‘‘អបរា បន សោកេន, និក្ខន្តា នន្ទនេ វិយ ទេវា;

កេសេ បកិរិត្វាន [បរិកិរិត្វាន (សី. បី.), វិកិរិត្វាន (ស្យា. ក.)], រោទន្តិយោ មគ្គមនុយាយិំសុ’’ [មគ្គមនុយន្តិ (សី. បី.), មគ្គមនុយាយន្តិ (ស្យា.)].

១០៥២. ‘‘កាសិកសុចិវត្ថធរា, កុណ្ឌលិនោ អគលុចន្ទនវិលិត្តា;

និយ្យន្តិ ចន្ទសូរិយា, យញ្ញត្ថាយ ឯករាជស្ស.

១០៥៣. ‘‘កាសិកសុចិវត្ថធរា, កុណ្ឌលិនោ អគលុចន្ទនវិលិត្តា;

និយ្យន្តិ ចន្ទសូរិយា, មាតុ កត្វា ហទយសោកំ.

១០៥៤. ‘‘កាសិកសុចិវត្ថធរា, កុណ្ឌលិនោ អគលុចន្ទនវិលិត្តា;