៥៤៣. ភូរិទត្តជាតកំ (៦)

៧៨៤. ‘‘យំ កិញ្ចិ រតនំ អត្ថិ, ធតរដ្ឋនិវេសនេ;

សព្ពានិ តេ ឧបយន្តុ, ធីតរំ ទេហិ រាជិនោ’’.

៧៨៥. ‘‘ន នោ វិវាហោ នាគេហិ, កតបុព្ពោ កុទាចនំ;

តំ វិវាហំ អសំយុត្តំ, កថំ អម្ហេ ករោមសេ’’.

៧៨៦. ‘‘ជីវិតំ នូន តេ ចត្តំ, រដ្ឋំ វា មនុជាធិប;

ន ហិ នាគេ កុបិតម្ហិ, ចិរំ ជីវន្តិ តាទិសា.

៧៨៧. ‘‘យោ ត្វំ ទេវ មនុស្សោសិ, ឥទ្ធិមន្តំ អនិទ្ធិមា;

វរុណស្ស និយំ បុត្តំ, យាមុនំ អតិមញ្ញសិ’’.

៧៨៨. ‘‘នាតិមញ្ញាមិ រាជានំ, ធតរដ្ឋំ យសស្សិនំ;

ធតរដ្ឋោ ហិ នាគានំ, ពហូនមបិ ឥស្សរោ.

៧៨៩. ‘‘អហិ មហានុភាវោបិ, ន មេ ធីតរមារហោ;

ខត្តិយោ ច វិទេហានំ, អភិជាតា សមុទ្ទជា’’.

៧៩០. ‘‘កម្ពលស្សតរា ឧដ្ឋេន្តុ, សព្ពេ នាគេ និវេទយ;

ពារាណសិំ បវជ្ជន្តុ, មា ច កញ្ចិ [កិញ្ចិ (សី. បី. ក.)] វិហេឋយុំ’’.

៧៩១. ‘‘និវេសនេសុ សោព្ភេសុ, រថិយា ចច្ចរេសុ ច;

រុក្ខគ្គេសុ ច លម្ពន្តុ, វិតតា តោរណេសុ ច.

៧៩២. ‘‘អហម្បិ សព្ពសេតេន, មហតា សុមហំ បុរំ;

បរិក្ខិបិស្សំ ភោគេហិ, កាសីនំ ជនយំ ភយំ’’.

៧៩៣. តស្ស តំ វចនំ សុត្វា, ឧរគានេកវណ្ណិនោ;

ពារាណសិំ បវជ្ជិំសុ, ន ច កញ្ចិ វិហេឋយុំ.

៧៩៤. និវេសនេសុ សោព្ភេសុ, រថិយា ចច្ចរេសុ ច;

រុក្ខគ្គេសុ ច លម្ពិំសុ, វិតតា តោរណេសុ ច.

៧៩៥. តេសុ ទិស្វាន លម្ពន្តេ, បុថូ កន្ទិំសុ នារិយោ;

នាគេ សោណ្ឌិកតេ ទិស្វា, បស្សសន្តេ មុហុំ មុហុំ.

៧៩៦. ពារាណសី បព្យធិតា, អាតុរា សមបជ្ជថ;

ពាហា បគ្គយ្ហ បក្កន្ទុំ, ‘‘ធីតរំ ទេហិ រាជិនោ’’.

៧៩៧. ‘‘បុប្ផាភិហារស្ស វនស្ស មជ្ឈេ, កោ លោហិតក្ខោ វិតតន្តរំសោ;

កា កម្ពុកាយូរធរា សុវត្ថា, តិដ្ឋន្តិ នារិយោ ទស វន្ទមានា.

៧៩៨. ‘‘កោ ត្វំ ព្រហាពាហុ វនស្ស មជ្ឈេ, វិរោចសិ ឃតសិត្តោវ អគ្គិ;

មហេសក្ខោ អញ្ញតរោសិ យក្ខោ, ឧទាហុ នាគោសិ មហានុភាវោ’’.

៧៩៩. ‘‘នាគោហមស្មិ ឥទ្ធិមា, តេជស្សី [តេជសី (សី. ស្យា. បី. ក.)] ទុរតិក្កមោ;

ឌំសេយ្យំ តេជសា កុទ្ធោ, ផីតំ ជនបទំ អបិ.

៨០០. ‘‘សមុទ្ទជា ហិ មេ មាតា, ធតរដ្ឋោ ច មេ បិតា;

សុទស្សនកនិដ្ឋោស្មិ, ភូរិទត្តោតិ មំ វិទូ’’.

៨០១. ‘‘យំ គម្ភីរំ សទាវដ្ដំ, រហទំ ភិស្មំ បេក្ខសិ;

ឯស ទិព្យោ មមាវាសោ, អនេកសតបោរិសោ.

៨០២. ‘‘មយូរកោញ្ចាភិរុទំ, នីលោទំ វនមជ្ឈតោ;

យមុនំ បវិស មា ភីតោ, ខេមំ វត្តវតំ [វត្តវតិំ (ស្យា. ក.)] សិវំ’’.

៨០៣. ‘‘តត្ថ បត្តោ សានុចរោ, សហ បុត្តេន ព្រាហ្មណ;

បូជិតោ មយ្ហំ កាមេហិ, សុខំ ព្រាហ្មណ វច្ឆសិ’’.

៨០៤. ‘‘សមា សមន្តបរិតោ, បហូតតគរា [ពហុកា តគ្គរា (សី. ស្យា. បី.)] មហី;

ឥន្ទគោបកសញ្ឆន្នា, សោភតិ ហរិតុត្តមា.

៨០៥. ‘‘រម្មានិ វនចេត្យានិ, រម្មា ហំសូបកូជិតា;

ឱបុប្ផាបទ្មា តិដ្ឋន្តិ, បោក្ខរញ្ញោ [បោក្ខរញ្ញា (ស្យា. បី.)] សុនិម្មិតា.

៨០៦. ‘‘អដ្ឋំសា សុកតា ថម្ភា, សព្ពេ វេឡុរិយាមយា;

សហស្សថម្ភា បាសាទា, បូរា កញ្ញាហិ ជោតរេ.

៨០៧. ‘‘វិមានំ ឧបបន្នោសិ, ទិព្យំ បុញ្ញេហិ អត្តនោ;

អសម្ពាធំ សិវំ រម្មំ, អច្ចន្តសុខសំហិតំ.

៨០៨. ‘‘មញ្ញេ សហស្សនេត្តស្ស, វិមានំ នាភិកង្ខសិ;

ឥទ្ធី ហិ ត្យាយំ វិបុលា, សក្កស្សេវ ជុតីមតោ’’.

៨០៩. ‘‘មនសាបិ ន បត្តព្ពោ, អានុភាវោ ជុតីមតោ;

បរិចារយមានានំ, សឥន្ទានំ [ឥន្ទានំ (ស្យា. ក.)] វសវត្តិនំ’’.

៨១០. ‘‘តំ វិមានំ អភិជ្ឈាយ, អមរានំ សុខេសិនំ;

ឧបោសថំ ឧបវសន្តោ, សេមិ វម្មិកមុទ្ធនិ’’.

៨១១. ‘‘អហញ្ច មិគមេសានោ, សបុត្តោ បាវិសិំ វនំ;

តំ មំ មតំ វា ជីវំ វា, នាភិវេទេន្តិ ញាតកា.

៨១២. ‘‘អាមន្តយេ ភូរិទត្តំ, កាសិបុត្តំ យសស្សិនំ;

តយា នោ សមនុញ្ញាតា, អបិ បស្សេមុ ញាតកេ’’.

៨១៣. ‘‘ឯសោ ហិ វត មេ ឆន្ទោ, យំ វសេសិ មមន្តិកេ;

ន ហិ ឯតាទិសា កាមា, សុលភា ហោន្តិ មានុសេ.

៨១៤. ‘‘សចេ ត្វំ និច្ឆសេ វត្ថុំ, មម កាមេហិ បូជិតោ;

មយា ត្វំ សមនុញ្ញាតោ, សោត្ថិំ បស្សាហិ ញាតកេ’’.

៨១៥. ‘‘ធារយិមំ មណិំ ទិព្យំ, បសុំ បុត្តេ ច វិន្ទតិ;

អរោគោ សុខិតោ ហោតិ [ហោហិ (ស្យា.)], គច្ឆេវាទាយ ព្រាហ្មណ’’.

៨១៦. ‘‘កុសលំ បដិនន្ទាមិ, ភូរិទត្ត វចោ តវ;

បព្ពជិស្សាមិ ជិណ្ណោស្មិ, ន កាមេ អភិបត្ថយេ’’.

៨១៧. ‘‘ព្រហ្មចរិយស្ស ចេ ភង្គោ, ហោតិ ភោគេហិ ការិយំ;

អវិកម្បមានោ ឯយ្យាសិ, ពហុំ ទស្សាមិ តេ ធនំ’’.

៨១៨. ‘‘កុសលំ បដិនន្ទាមិ, ភូរិទត្ត វចោ តវ;

បុនបិ អាគមិស្សាមិ, សចេ អត្ថោ ភវិស្សតិ’’.

៨១៩. ‘‘ឥទំ វត្វា ភូរិទត្តោ, បេសេសិ ចតុរោ ជនេ;

ឯថ គច្ឆថ ឧដ្ឋេថ, ខិប្បំ បាបេថ ព្រាហ្មណំ.

៨២០. តស្ស តំ វចនំ សុត្វា, ឧដ្ឋាយ ចតុរោ ជនា;

បេសិតា ភូរិទត្តេន, ខិប្បំ បាបេសុ ព្រាហ្មណំ.

៨២១. ‘‘មណិំ បគ្គយ្ហ មង្គល្យំ, សាធុវិត្តំ [សាធុចិត្តំ (បី.)] មនោរមំ;

សេលំ ព្យញ្ជនសម្បន្នំ, កោ ឥមំ មណិមជ្ឈគា’’.

៨២២. ‘‘លោហិតក្ខសហស្សាហិ, សមន្តា បរិវារិតំ;

អជ្ជ កាលំ បថំ [បទំ (សី. បី.)] គច្ឆំ, អជ្ឈគាហំ មណិំ ឥមំ’’.

៨២៣. ‘‘សុបចិណ្ណោ អយំ សេលោ, អច្ចិតោ មហិតោ [មានិតោ (ក.)] សទា;

សុធារិតោ សុនិក្ខិត្តោ, សព្ពត្ថមភិសាធយេ.

៨២៤. ‘‘ឧបចារវិបន្នស្ស, និក្ខេបេ ធារណាយ វា;

អយំ សេលោ វិនាសាយ, បរិចិណ្ណោ អយោនិសោ.

៨២៥. ‘‘ន ឥមំ អកុសលោ [កុសលំ (ក.)] ទិព្យំ, មណិំ ធារេតុមារហោ;

បដិបជ្ជ សតំ និក្ខំ, ទេហិមំ រតនំ មម’’.

៨២៦. ‘‘ន ច ម្យាយំ មណី កេយ្យោ, គោហិ [កេហិ (ក.)] វា រតនេហិ វា;

សេលោ ព្យញ្ជនសម្បន្នោ, នេវ កេយ្យោ មណី មម’’.

៨២៧. ‘‘នោ ចេ តយា មណី កេយ្យោ, គោហិ [កេហិ (ក.)] វា រតនេហិ វា;

អថ កេន មណី កេយ្យោ, តំ មេ អក្ខាហិ បុច្ឆិតោ’’.

៨២៨. ‘‘យោ មេ សំសេ មហានាគំ, តេជស្សិំ ទុរតិក្កមំ;

តស្ស ទជ្ជំ ឥមំ សេលំ, ជលន្តមិវ តេជសា’’.

៨២៩. ‘‘កោ នុ ព្រាហ្មណវណ្ណេន, សុបណ្ណោ បតតំ វរោ;

នាគំ ជិគីសមន្វេសិ, អន្វេសំ ភក្ខមត្តនោ.

៨៣០. ‘‘នាហំ ទិជាធិបោ ហោមិ, ន ទិដ្ឋោ គរុឡោ មយា;

អាសីវិសេន វិត្តោតិ [វិត្តោស្មិ (ស្យា. ក.)], វជ្ជោ ព្រាហ្មណ មំ វិទូ’’.

៨៣១. ‘‘កិំ នុ តុយ្ហំ ពលំ អត្ថិ, កិំ សិប្បំ វិជ្ជតេ តវ;

កិស្មិំ វា ត្វំ បរត្ថទ្ធោ, ឧរគំ នាបចាយសិ’’.

៨៣២. ‘‘អារញ្ញិកស្ស ឥសិនោ, ចិររត្តំ តបស្សិនោ;

សុបណ្ណោ កោសិយស្សក្ខា, វិសវិជ្ជំ អនុត្តរំ.

៨៣៣. ‘‘តំ ភាវិតត្តញ្ញតរំ, សម្មន្តំ បព្ពតន្តរេ;

សក្កច្ចំ តំ ឧបដ្ឋាសិំ, រត្តិន្ទិវមតន្ទិតោ.

៨៣៤. ‘‘សោ តទា បរិចិណ្ណោ មេ, វត្តវា ព្រហ្មចរិយវា;

ទិព្ពំ បាតុករី មន្តំ, កាមសា ភគវា មម.

៨៣៥. ‘‘ត្យាហំ មន្តេ បរត្ថទ្ធោ, នាហំ ភាយាមិ ភោគិនំ;

អាចរិយោ វិសឃាតានំ, អលម្បានោតិ [អាលម្ពានោតិ (សី. បី.), អាលម្ពាយនោតិ (ស្យា.)] មំ វិទូ’’.

៨៣៦. ‘‘គណ្ហាមសេ មណិំ តាត, សោមទត្ត វិជានហិ;

មា ទណ្ឌេន សិរិំ បត្តំ, កាមសា បជហិម្ហសេ’’.

៨៣៧. ‘‘សកំ និវេសនំ បត្តំ, យោ តំ ព្រាហ្មណ បូជយិ;

ឯវំ កល្យាណការិស្ស, កិំ មោហា ទុព្ភិមិច្ឆសិ’’.

៨៣៨. ‘‘សចេ ត្វំ [សចេ ហិ (សី. បី. ក.)] ធនកាមោសិ, ភូរិទត្តោ បទស្សតិ [ភូរិទត្តំ បទិស្សសិ (ក.)];

តមេវ គន្ត្វា យាចស្សុ, ពហុំ ទស្សតិ តេ ធនំ’’.

៨៣៩. ‘‘ហត្ថគតំ បត្តគតំ, និកិណ្ណំ ខាទិតុំ វរំ;

មា នោ សន្ទិដ្ឋិកោ អត្ថោ, សោមទត្ត ឧបច្ចគា’’.

៨៤០. ‘‘បច្ចតិ និរយេ ឃោរេ, មហិស្សមបិ វិវរតិ [មហិស្សមវ ទីយតិ (សី. បី.), មហិមស្ស វិន្ទ្រីយតិ (ស្យា.)];

មិត្តទុព្ភី ហិតច្ចាគី, ជីវរេវាបិ សុស្សតិ [ជីវរេ ចាបិ សុស្សរេ (សី. បី.)].

៨៤១. ‘‘សចេ ត្វំ [សចេ ហិ (សី. បី. ក.)] ធនកាមោសិ, ភូរិទត្តោ បទស្សតិ;

មញ្ញេ អត្តកតំ វេរំ, នចិរំ វេទយិស្សសិ’’.

៨៤២. ‘‘មហាយញ្ញំ យជិត្វាន, ឯវំ សុជ្ឈន្តិ ព្រាហ្មណា;

មហាយញ្ញំ យជិស្សាម, ឯវំ មោក្ខាម បាបកា’’.

៨៤៣. ‘‘ហន្ទ ទានិ អបាយាមិ, នាហំ អជ្ជ តយា សហ;

បទម្បេកំ [បទមេកំ (ស្យា. ក.)] ន គច្ឆេយ្យំ, ឯវំ កិព្ពិសការិនា’’.

៨៤៤. ‘‘ឥទំ វត្វាន បិតរំ, សោមទត្តោ ពហុស្សុតោ;

ឧជ្ឈាបេត្វាន ភូតានិ, តម្ហា ឋានា អបក្កមិ.

៨៤៥. ‘‘គណ្ហាហេតំ មហានាគំ, អាហរេតំ មណិំ មម;

ឥន្ទគោបកវណ្ណាភោ, យស្ស លោហិតកោ សិរោ.

៨៤៦. ‘‘កប្បាសបិចុរាសីវ, ឯសោ កាយោ បទិស្សតិ [កាយ’ស្ស ទិស្សតិ (សី. បី.)];

វម្មិកគ្គគតោ សេតិ, តំ ត្វំ គណ្ហាហិ ព្រាហ្មណ’’.

៨៤៧. ‘‘អថោសធេហិ ទិព្ពេហិ, ជប្បំ មន្តបទានិ ច;

ឯវំ តំ អសក្ខិ សត្ថុំ [សដ្ឋុំ (សី. បី.), យុដ្ឋុំ (ស្យា.), សុត្តុំ (ក.)], កត្វា បរិត្តមត្តនោ’’.

៨៤៨. ‘‘មមំ ទិស្វាន អាយន្តំ, សព្ពកាមសមិទ្ធិនំ;

ឥន្ទ្រិយានិ អហដ្ឋានិ, សាវំ [សាមំ (សី. បី.)] ជាតំ មុខំ តវ.

៨៤៩. ‘‘បទ្មំ យថា ហត្ថគតំ, បាណិនា បរិមទ្ទិតំ;

សាវំ ជាតំ [យន្តំ (ក.)] មុខំ តុយ្ហំ, មមំ ទិស្វាន ឯទិសំ.

៨៥០. ‘‘កច្ចិ នុ តេ នាភិសសិ [តេ នាភិសយិ (សី.), តេ នាភិស្សសិ (ស្យា.)], កច្ចិ តេ អត្ថិ វេទនា;

យេន សាវំ មុខំ តុយ្ហំ, មមំ ទិស្វាន អាគតំ’’.

៨៥១. ‘‘សុបិនំ តាត អទ្ទក្ខិំ, ឥតោ មាសំ អធោគតំ;

ទក្ខិណំ វិយ មេ ពាហុំ, ឆេត្វា រុហិរមក្ខិតំ;

បុរិសោ អាទាយ បក្កាមិ, មម រោទន្តិយា សតិ.

៨៥២. ‘‘យតោហំ [យតោ តំ (សី.)] សុបិនមទ្ទក្ខិំ, សុទស្សន វិជានហិ;

តតោ ទិវា វា រត្តិំ វា, សុខំ មេ នោបលព្ភតិ’’.

៨៥៣. ‘‘យំ បុព្ពេ បរិវារិំសុ [បរិចារិំសុ (សី. បី.)], កញ្ញា រុចិរវិគ្គហា;

ហេមជាលបដិច្ឆន្នា, ភូរិទត្តោ ន ទិស្សតិ.

៨៥៤. ‘‘យំ បុព្ពេ បរិវារិំសុ [បរិចារិំសុ (សី. បី.)], នេត្តិំសវរធារិនោ;

កណិការាវ សម្ផុល្លា, ភូរិទត្តោ ន ទិស្សតិ.

៨៥៥. ‘‘ហន្ទ ទានិ គមិស្សាម, ភូរិទត្តនិវេសនំ;

ធម្មដ្ឋំ សីលសម្បន្នំ, បស្សាម តវ ភាតរំ’’.

៨៥៦. ‘‘តញ្ច ទិស្វាន អាយន្តិំ, ភូរិទត្តស្ស មាតរំ;

ពាហា បគ្គយ្ហ បក្កន្ទុំ, ភូរិទត្តស្ស នារិយោ.

៨៥៧. ‘‘បុត្តំ តេយ្យេ ន ជានាម, ឥតោ មាសំ អធោគតំ;

មតំ វា យទិ វា ជីវំ, ភូរិទត្តំ យសស្សិនំ’’.