៥២១. តេសកុណជាតកំ (១)
១. ‘‘វេស្សន្តរំ តំ បុច្ឆាមិ, សកុណ ភទ្ទមត្ថុ តេ;
រជ្ជំ ការេតុកាមេន, កិំ សុ កិច្ចំ កតំ វរំ’’.
២. ‘‘ចិរស្សំ វត មំ តាតោ, កំសោ ពារាណសិគ្គហោ;
បមត្តោ អប្បមត្តំ មំ, បិតា បុត្តំ អចោទយិ.
៣. ‘‘បឋមេនេវ វិតថំ, កោធំ ហាសំ និវារយេ;
តតោ កិច្ចានិ ការេយ្យ, តំ វតំ អាហុ ខត្តិយ.
៤. ‘‘យំ ត្វំ តាត តបោកម្មំ [តបេ កម្មំ (សី. ស្យា. បី.)], បុព្ពេ កតមសំសយំ;
រត្តោ ទុដ្ឋោ ច យំ កយិរា, ន តំ កយិរា តតោ បុន [បុនំ (បី.)].
៥. ‘‘ខត្តិយស្ស បមត្តស្ស, រដ្ឋស្មិំ រដ្ឋវឌ្ឍន;
សព្ពេ ភោគា វិនស្សន្តិ, រញ្ញោ តំ វុច្ចតេ អឃំ.
៦. ‘‘សិរី តាត អលក្ខី ច [សិរី ច តាត លក្ខី ច (ស្យា. បី.)], បុច្ឆិតា ឯតទព្រវុំ;
ឧដ្ឋាន [ឧដ្ឋានេ (ស្យា.)] វីរិយេ បោសេ, រមាហំ អនុសូយកេ.
៧. ‘‘ឧសូយកេ ទុហទយេ, បុរិសេ កម្មទុស្សកេ;
កាលកណ្ណី មហារាជ, រមតិ [រមាតិ (ក.)] ចក្កភញ្ជនី.
៨. ‘‘សោ ត្វំ សព្ពេសុ សុហទយោ [សោ ត្វំ សព្ពេសំ សុហទយោ (ស្យា. បី.), សោ ត្វំ សព្ពេ សុហទយោ (ក.)], សព្ពេសំ រក្ខិតោ ភវ;
អលក្ខិំ នុទ មហារាជ, លក្ខ្យា ភវ និវេសនំ.
៩. ‘‘ស លក្ខីធិតិសម្បន្នោ, បុរិសោ ហិ មហគ្គតោ;
អមិត្តានំ កាសិបតិ, មូលំ អគ្គញ្ច ឆិន្ទតិ.
១០. ‘‘សក្កោបិ ហិ ភូតបតិ, ឧដ្ឋានេ នប្បមជ្ជតិ;
ស កល្យាណេ ធិតិំ កត្វា, ឧដ្ឋានេ កុរុតេ មនោ.
១១. ‘‘គន្ធព្ពា បិតរោ ទេវា, សាជីវា [សញ្ជីវា (បី.)] ហោន្តិ តាទិនោ;
ឧដ្ឋាហតោ [ឧដ្ឋហតោ (ស្យា. បី.)] អប្បមជ្ជតោ [មប្បមជ្ជតោ (ក.)], អនុតិដ្ឋន្តិ ទេវតា.
១២. ‘‘សោ អប្បមត្តោ អក្កុទ្ធោ [អក្កុដ្ឋោ (បី.)], តាត កិច្ចានិ ការយ;
វាយមស្សុ ច កិច្ចេសុ, នាលសោ វិន្ទតេ សុខំ.
១៣. ‘‘តត្ថេវ តេ វត្តបទា, ឯសាវ [ឯសា ច (បី.)] អនុសាសនី;
អលំ មិត្តេ សុខាបេតុំ, អមិត្តានំ ទុខាយ [ទុក្ខាយ (បី.)] ច’’.
១៤. ‘‘សក្ខិសិ ត្វំ [សក្ខី តុវំ (សី. ស្យា. បី.)] កុណ្ឌលិនិ, មញ្ញសិ ខត្តពន្ធុនិ [ខត្តិយពន្ធុនី (បី.)];
រជ្ជំ ការេតុកាមេន, កិំ សុ កិច្ចំ កតំ វរំ’’.
១៥. ‘‘ទ្វេវ តាត បទកានិ, យត្ថ [យេសុ (បី.)] សព្ពំ បតិដ្ឋិតំ;
អលទ្ធស្ស ច យោ លាភោ, លទ្ធស្ស ចានុរក្ខណា.
១៦. ‘‘អមច្ចេ តាត ជានាហិ, ធីរេ អត្ថស្ស កោវិទេ;
អនក្ខា កិតវេ តាត, អសោណ្ឌេ អវិនាសកេ.
១៧. ‘‘យោ ច តំ តាត រក្ខេយ្យ, ធនំ យញ្ចេវ តេ សិយា;
សូតោវ រថំ សង្គណ្ហេ, សោ តេ កិច្ចានិ ការយេ.
១៨. ‘‘សុសង្គហិតន្តជនោ, សយំ វិត្តំ អវេក្ខិយ;
និធិញ្ច ឥណទានញ្ច, ន ករេ បរបត្តិយា.
១៩. ‘‘សយំ អាយំ វយំ [អាយវយំ (បី.)] ជញ្ញា, សយំ ជញ្ញា កតាកតំ;
និគ្គណ្ហេ និគ្គហារហំ, បគ្គណ្ហេ បគ្គហារហំ.
២០. ‘‘សយំ ជានបទំ អត្ថំ, អនុសាស រថេសភ;
មា តេ អធម្មិកា យុត្តា, ធនំ រដ្ឋញ្ច នាសយុំ.
២១. ‘‘មា ច វេគេន កិច្ចានិ, ករោសិ [ការេសិ (សី. ស្យា. បី.)] ការយេសិ វា;
វេគសា ហិ កតំ កម្មំ, មន្ទោ បច្ឆានុតប្បតិ.
២២. ‘‘មា តេ អធិសរេ មុញ្ច, សុពាឡ្ហមធិកោធិតំ [កោបិតំ (សី. ស្យា.)];
កោធសា ហិ ពហូ ផីតា, កុលា អកុលតំ គតា.
២៣. ‘‘មា តាត ឥស្សរោម្ហីតិ, អនត្ថាយ បតារយិ;
ឥត្ថីនំ បុរិសានញ្ច, មា តេ អាសិ ទុខុទ្រយោ.
២៤. ‘‘អបេតលោមហំសស្ស, រញ្ញោ កាមានុសារិនោ;
សព្ពេ ភោគា វិនស្សន្តិ, រញ្ញោ តំ វុច្ចតេ អឃំ.
២៥. ‘‘តត្ថេវ តេ វត្តបទា, ឯសាវ អនុសាសនី;
ទក្ខស្សុទានិ បុញ្ញករោ, អសោណ្ឌោ អវិនាសកោ;
សីលវាស្សុ [សីលវាស្ស (ដីកា)] មហារាជ, ទុស្សីលោ វិនិបាតិកោ’’ [វិនិបាតកោ (បី.)].
២៦. ‘‘អបុច្ឆិម្ហ កោសិយគោត្តំ [អបុច្ឆិម្ហា កោសិយគោត្តំ (ស្យា.), អបុច្ឆម្ហាបិ កោសិកំ (បី.)], កុណ្ឌលិនិំ តថេវ ច;
ត្វំ ទានិ វទេហិ ជម្ពុក [ជម្ពុក ត្វំ ទានិ វទេហិ (ស្យា. បី.)], ពលានំ ពលមុត្តមំ’’.
២៧. ‘‘ពលំ បញ្ចវិធំ លោកេ, បុរិសស្មិំ មហគ្គតេ;
តត្ថ ពាហុពលំ នាម, ចរិមំ វុច្ចតេ ពលំ.
២៨. ‘‘ភោគពលញ្ច ទីឃាវុ, ទុតិយំ វុច្ចតេ ពលំ;
អមច្ចពលញ្ច ទីឃាវុ, តតិយំ វុច្ចតេ ពលំ.
២៩. ‘‘អភិជច្ចពលំ ចេវ, តំ ចតុត្ថំ អសំសយំ;
យានិ ចេតានិ សព្ពានិ, អធិគណ្ហាតិ បណ្ឌិតោ.
៣០. ‘‘តំ ពលានំ ពលំ សេដ្ឋំ, អគ្គំ បញ្ញាពំ ពលំ [វរំ (សី.)];
បញ្ញាពលេនុបត្ថទ្ធោ, អត្ថំ វិន្ទតិ បណ្ឌិតោ.
៣១. ‘‘អបិ ចេ លភតិ មន្ទោ, ផីតំ ធរណិមុត្តមំ;
អកាមស្ស បសយ្ហំ វា, អញ្ញោ តំ បដិបជ្ជតិ.
៣២. ‘‘អភិជាតោបិ ចេ ហោតិ, រជ្ជំ លទ្ធាន ខត្តិយោ;
ទុប្បញ្ញោ ហិ កាសិបតិ, សព្ពេនបិ ន ជីវតិ.
៣៣. ‘‘បញ្ញាវ សុតំ វិនិច្ឆិនី [បញ្ញា សុតវិនិច្ឆិនី (ស្យា. បី.)], បញ្ញា កិត្តិ សិលោកវឌ្ឍនី [វទ្ធនី (បី.)];
បញ្ញាសហិតោ នរោ ឥធ, អបិ ទុក្ខេ សុខានិ វិន្ទតិ.
៣៤. ‘‘បញ្ញញ្ច ខោ អសុស្សូសំ, ន កោចិ អធិគច្ឆតិ;
ពហុស្សុតំ អនាគម្ម, ធម្មដ្ឋំ អវិនិព្ភុជំ.
៣៥. ‘‘យោ ច ធម្មវិភង្គញ្ញូ [យោ ធម្មញ្ច វិភាគញ្ញូ (បី.)], កាលុដ្ឋាយី មតន្ទិតោ;
អនុដ្ឋហតិ កាលេន, កម្មផលំ តស្ស ឥជ្ឈតិ [កម្មផលំ តស្សិជ្ឈតិ, ផលំ តស្ស សមិជ្ឈតិ (ក.)].
៣៦. ‘‘អនាយតន [នា’នាយតន (បី.)] សីលស្ស, អនាយតន [នា’នាយតន (បី.)] សេវិនោ;
ន និព្ពិន្ទិយការិស្ស, សម្មទត្ថោ វិបច្ចតិ.
៣៧. ‘‘អជ្ឈត្តញ្ច បយុត្តស្ស, តថាយតនសេវិនោ;
អនិព្ពិន្ទិយការិស្ស, សម្មទត្ថោ វិបច្ចតិ.
៣៨. ‘‘យោគប្បយោគសង្ខាតំ, សម្ភតស្សានុរក្ខណំ;
តានិ ត្វំ តាត សេវស្សុ, មា អកម្មាយ រន្ធយិ;
អកម្មុនា ហិ ទុម្មេធោ, នឡាគារំវ សីទតិ’’.
៣៩. ‘‘ធម្មំ ចរ មហារាជ, មាតាបិតូសុ ខត្តិយ;
ឥធ ធម្មំ ចរិត្វាន, រាជ សគ្គំ គមិស្សសិ.
៤០. ‘‘ធម្មំ ចរ មហារាជ, បុត្តទារេសុ ខត្តិយ;
ឥធ ធម្មំ ចរិត្វាន, រាជ សគ្គំ គមិស្សសិ.
៤១. ‘‘ធម្មំ ចរ មហារាជ, មិត្តាមច្ចេសុ ខត្តិយ;
ឥធ ធម្មំ ចរិត្វាន, រាជ សគ្គំ គមិស្សសិ.
៤២. ‘‘ធម្មំ ចរ មហារាជ, វាហនេសុ ពលេសុ ច;
ឥធ ធម្មំ ចរិត្វាន, រាជ សគ្គំ គមិស្សសិ.
៤៣. ‘‘ធម្មំ ចរ មហារាជ, គាមេសុ និគមេសុ ច…បេ….
៤៤. ‘‘ធម្មំ ចរ មហារាជ, រដ្ឋេសុ [រដ្ឋេ (បី.)] ជនបទេសុ ច…បេ….
៤៥. ‘‘ធម្មំ ចរ មហារាជ, សមណ [សមណេ (ស្យា. ក.)] ព្រាហ្មណេសុ ច…បេ….
៤៦. ‘‘ធម្មំ ចរ មហារាជ, មិគបក្ខីសុ ខត្តិយ;
ឥធ ធម្មំ ចរិត្វាន, រាជ សគ្គំ គមិស្សសិ.
៤៧. ‘‘ធម្មំ ចរ មហារាជ, ធម្មោ ចិណ្ណោ សុខាវហោ [ធម្មោ សុចិណ្ណោ សុខមាវហតិ (ក.)];
ឥធ ធម្មំ ចរិត្វាន, រាជ សគ្គំ គមិស្សសិ.
៤៨. ‘‘ធម្មំ ចរ មហារាជ, សឥន្ទា [ឥន្ទោ (បី.), សិន្ទា (ក.)] ទេវា សព្រហ្មកា;
សុចិណ្ណេន ទិវំ បត្តា, មា ធម្មំ រាជ បាមទោ [បមាទោ (បី. ក.)].
៤៩. ‘‘តត្ថេវ តេ [វេតេ (បី.)] វត្តបទា, ឯសាវ [ឯសា ច (បី.)] អនុសាសនី;
សប្បញ្ញសេវី កល្យាណី, សមត្តំ សាម [សាមំ (ក.)] តំ វិទូ’’តិ.
តេសកុណជាតកំ បឋមំ.