៥. បញ្ចមវគ្គោ

១. អគ្គប្បសាទសុត្តំ

៩០. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘តយោមេ, ភិក្ខវេ, អគ្គប្បសាទា. កតមេ តយោ? យាវតា, ភិក្ខវេ, សត្តា អបទា វា ទ្វិបទា វា ចតុប្បទា វា ពហុប្បទា [ពហុបទា (ក.)] វា រូបិនោ វា អរូបិនោ វា សញ្ញិនោ វា អសញ្ញិនោ វា នេវសញ្ញិនាសញ្ញិនោ វា, តថាគតោ តេសំ អគ្គមក្ខាយតិ អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ. យេ, ភិក្ខវេ, ពុទ្ធេ បសន្នា, អគ្គេ តេ បសន្នា. អគ្គេ ខោ បន បសន្នានំ អគ្គោ វិបាកោ ហោតិ.

‘‘យាវតា, ភិក្ខវេ, ធម្មា សង្ខតា វា អសង្ខតា វា, វិរាគោ តេសំ អគ្គមក្ខាយតិ, យទិទំ មទនិម្មទនោ បិបាសវិនយោ អាលយសមុគ្ឃាតោ វដ្ដុបច្ឆេទោ តណ្ហក្ខយោ វិរាគោ និរោធោ និព្ពានំ. យេ, ភិក្ខវេ, វិរាគេ ធម្មេ បសន្នា, អគ្គេ តេ បសន្នា. អគ្គេ ខោ បន បសន្នានំ អគ្គោ វិបាកោ ហោតិ.

‘‘យាវតា, ភិក្ខវេ, សង្ឃា វា គណា វា, តថាគតសាវកសង្ឃោ តេសំ អគ្គមក្ខាយតិ, យទិទំ ចត្តារិ បុរិសយុគានិ អដ្ឋ បុរិសបុគ្គលា ឯស ភគវតោ សាវកសង្ឃោ អាហុនេយ្យោ បាហុនេយ្យោ ទក្ខិណេយ្យោ អញ្ជលិករណីយោ អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្ស. យេ, ភិក្ខវេ, សង្ឃេ បសន្នា, អគ្គេ តេ បសន្នា. អគ្គេ ខោ បន បសន្នានំ អគ្គោ វិបាកោ ហោតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, តយោ អគ្គប្បសាទា’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘អគ្គតោ វេ បសន្នានំ, អគ្គំ ធម្មំ វិជានតំ;

អគ្គេ ពុទ្ធេ បសន្នានំ, ទក្ខិណេយ្យេ អនុត្តរេ.

‘‘អគ្គេ ធម្មេ បសន្នានំ, វិរាគូបសមេ សុខេ;

អគ្គេ សង្ឃេ បសន្នានំ, បុញ្ញក្ខេត្តេ អនុត្តរេ.

‘‘អគ្គស្មិំ ទានំ ទទតំ, អគ្គំ បុញ្ញំ បវឌ្ឍតិ;

អគ្គំ អាយុ ច វណ្ណោ ច, យសោ កិត្តិ សុខំ ពលំ.

‘‘អគ្គស្ស ទាតា មេធាវី, អគ្គធម្មសមាហិតោ;

ទេវភូតោ មនុស្សោ វា, អគ្គប្បត្តោ បមោទតី’’តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. បឋមំ.

២. ជីវិកសុត្តំ

៩១. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘អន្តមិទំ, ភិក្ខវេ, ជីវិកានំ យទិទំ បិណ្ឌោល្យំ. អភិសាបោយំ [អភិសាបាយំ (សី.), អភិលាបាយំ (ស្យា. បី.), អភិសបាយំ (ក.)], ភិក្ខវេ, លោកស្មិំ – ‘បិណ្ឌោលោ វិចរសិ បត្តបាណី’តិ. តញ្ច ខោ ឯតំ, ភិក្ខវេ, កុលបុត្តា ឧបេន្តិ អត្ថវសិកា, អត្ថវសំ បដិច្ច; នេវ រាជាភិនីតា, ន ចោរាភិនីតា, ន ឥណដ្ដា, ន ភយដ្ដា, ន អាជីវិកាបកតា. អបិ ច ខោ ‘ឱតិណ្ណម្ហា ជាតិយា ជរាយ មរណេន សោកេហិ បរិទេវេហិ ទុក្ខេហិ ទោមនស្សេហិ ឧបាយាសេហិ ទុក្ខោតិណ្ណា ទុក្ខបរេតា, អប្បេវ នាម ឥមស្ស កេវលស្ស ទុក្ខក្ខន្ធស្ស អន្តកិរិយា បញ្ញាយេថា’តិ. ឯវំ បព្ពជិតោ ចាយំ, ភិក្ខវេ, កុលបុត្តោ សោ ច ហោតិ អភិជ្ឈាលុ កាមេសុ តិព្ពសារាគោ, ព្យាបន្នចិត្តោ បទុដ្ឋមនសង្កប្បោ, មុដ្ឋស្សតិ អសម្បជានោ អសមាហិតោ វិព្ភន្តចិត្តោ បាកតិន្ទ្រិយោ. សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, ឆវាលាតំ ឧភតោបទិត្តំ មជ្ឈេ គូថគតំ នេវ គាមេ កដ្ឋត្ថំ ផរតិ ន អរញ្ញេः តថូបមាហំ, ភិក្ខវេ, ឥមំ បុគ្គលំ វទាមិ គិហិភោគា បរិហីនោ សាមញ្ញត្ថញ្ច ន បរិបូរេតី’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘គិហិភោគា បរិហីនោ, សាមញ្ញត្ថញ្ច ទុព្ភគោ;

បរិធំសមានោ បកិរេតិ, ឆវាលាតំវ នស្សតិ.

‘‘កាសាវកណ្ឋា ពហវោ, បាបធម្មា អសញ្ញតា;

បាបា បាបេហិ កម្មេហិ, និរយំ តេ ឧបបជ្ជរេ.

‘‘សេយ្យោ អយោគុឡោ ភុត្តោ, តត្តោ អគ្គិសិខូបមោ;

យញ្ចេ ភុញ្ជេយ្យ ទុស្សីលោ, រដ្ឋបិណ្ឌមសញ្ញតោ’’តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. ទុតិយំ.

៣. សង្ឃាដិកណ្ណសុត្តំ

៩២. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘សង្ឃាដិកណ្ណេ ចេបិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ គហេត្វា បិដ្ឋិតោ បិដ្ឋិតោ អនុពន្ធោ អស្ស បាទេ បាទំ និក្ខិបន្តោ, សោ ច ហោតិ អភិជ្ឈាលុ កាមេសុ តិព្ពសារាគោ ព្យាបន្នចិត្តោ បទុដ្ឋមនសង្កប្បោ មុដ្ឋស្សតិ អសម្បជានោ អសមាហិតោ វិព្ភន្តចិត្តោ បាកតិន្ទ្រិយោ; អថ ខោ សោ អារកាវ មយ្ហំ, អហញ្ច តស្ស. តំ កិស្ស ហេតុ? ធម្មញ្ហិ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ន បស្សតិ. ធម្មំ អបស្សន្តោ ន មំ បស្សតិ [មំ ន បស្សតិ (ស្យា.)].

‘‘យោជនសតេ ចេបិ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ វិហរេយ្យ. សោ ច ហោតិ អនភិជ្ឈាលុ កាមេសុ ន តិព្ពសារាគោ អព្យាបន្នចិត្តោ អបទុដ្ឋមនសង្កប្បោ ឧបដ្ឋិតស្សតិ សម្បជានោ សមាហិតោ ឯកគ្គចិត្តោ សំវុតិន្ទ្រិយោ; អថ ខោ សោ សន្តិកេវ មយ្ហំ, អហញ្ច តស្ស. តំ កិស្ស ហេតុ? ធម្មំ ហិ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ បស្សតិ; ធម្មំ បស្សន្តោ មំ បស្សតី’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘អនុពន្ធោបិ ចេ អស្ស, មហិច្ឆោ ច វិឃាតវា;

ឯជានុគោ អនេជស្ស, និព្ពុតស្ស អនិព្ពុតោ;

គិទ្ធោ សោ វីតគេធស្ស, បស្ស យាវញ្ច អារកា.

‘‘យោ ច ធម្មមភិញ្ញាយ, ធម្មមញ្ញាយ បណ្ឌិតោ;

រហទោវ និវាតេ ច, អនេជោ វូបសម្មតិ.

‘‘អនេជោ សោ អនេជស្ស, និព្ពុតស្ស ច និព្ពុតោ;

អគិទ្ធោ វីតគេធស្ស, បស្ស យាវញ្ច សន្តិកេ’’តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. តតិយំ.

៤. អគ្គិសុត្តំ

៩៣. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘តយោមេ, ភិក្ខវេ, អគ្គី. កតមេ តយោ? រាគគ្គិ, ទោសគ្គិ, មោហគ្គិ – ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, តយោ អគ្គី’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘រាគគ្គិ ទហតិ មច្ចេ, រត្តេ កាមេសុ មុច្ឆិតេ;

ទោសគ្គិ បន ព្យាបន្នេ, នរេ បាណាតិបាតិនោ.

‘‘មោហគ្គិ បន សម្មូឡ្ហេ, អរិយធម្មេ អកោវិទេ;

ឯតេ អគ្គី អជានន្តា, សក្កាយាភិរតា បជា.

‘‘តេ វឌ្ឍយន្តិ និរយំ, តិរច្ឆានញ្ច យោនិយោ;

អសុរំ បេត្តិវិសយំ, អមុត្តា មារពន្ធនា.

‘‘យេ ច រត្តិន្ទិវា យុត្តា, សម្មាសម្ពុទ្ធសាសនេ;

តេ និព្ពាបេន្តិ រាគគ្គិំ, និច្ចំ អសុភសញ្ញិនោ.

‘‘ទោសគ្គិំ បន មេត្តាយ, និព្ពាបេន្តិ នរុត្តមា;

មោហគ្គិំ បន បញ្ញាយ, យាយំ និព្ពេធគាមិនី.

‘‘តេ និព្ពាបេត្វា និបកា, រត្តិន្ទិវមតន្ទិតា;

អសេសំ បរិនិព្ពន្តិ, អសេសំ ទុក្ខមច្ចគុំ.

‘‘អរិយទ្ទសា វេទគុនោ, សម្មទញ្ញាយ បណ្ឌិតា;

ជាតិក្ខយមភិញ្ញាយ, នាគច្ឆន្តិ បុនព្ភវ’’ន្តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. ចតុត្ថំ.

៥. ឧបបរិក្ខសុត្តំ

៩៤. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘តថា តថា, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ឧបបរិក្ខេយ្យ យថា យថាស្ស [យថា យថា (ពហូសុ)] ឧបបរិក្ខតោ ពហិទ្ធា ចស្ស វិញ្ញាណំ អវិក្ខិត្តំ អវិសដំ អជ្ឈត្តំ អសណ្ឋិតំ អនុបាទាយ ន បរិតស្សេយ្យ. ពហិទ្ធា, ភិក្ខវេ, វិញ្ញាណេ អវិក្ខិត្តេ អវិសដេ សតិ អជ្ឈត្តំ អសណ្ឋិតេ អនុបាទាយ អបរិតស្សតោ អាយតិំ ជាតិជរាមរណទុក្ខសមុទយសម្ភវោ ន ហោតី’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘សត្តសង្គប្បហីនស្ស, នេត្តិច្ឆិន្នស្ស ភិក្ខុនោ;

វិក្ខីណោ ជាតិសំសារោ, នត្ថិ តស្ស បុនព្ភវោ’’តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. បញ្ចមំ.

៦. កាមូបបត្តិសុត្តំ

៩៥. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘តិស្សោ ឥមា, ភិក្ខវេ, កាមូបបត្តិយោ [កាមុប្បត្តិយោ (សី.)]. កតមា តិស្សោ? បច្ចុបដ្ឋិតកាមា, និម្មានរតិនោ, បរនិម្មិតវសវត្តិនោ – ឥមា ខោ, ភិក្ខវេ, តិស្សោ កាមូបបត្តិយោ’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘បច្ចុបដ្ឋិតកាមា ច, យេ ទេវា វសវត្តិនោ;

និម្មានរតិនោ ទេវា, យេ ចញ្ញេ កាមភោគិនោ;

ឥត្ថភាវញ្ញថាភាវំ, សំសារំ នាតិវត្តរេ.

‘‘ឯតមាទីនវំ ញត្វា, កាមភោគេសុ បណ្ឌិតោ;

សព្ពេ បរិច្ចជេ កាមេ, យេ ទិព្ពា យេ ច មានុសា.

‘‘បិយរូបសាតគធិតំ, ឆេត្វា សោតំ ទុរច្ចយំ;

អសេសំ បរិនិព្ពន្តិ, អសេសំ ទុក្ខមច្ចគុំ.

‘‘អរិយទ្ទសា វេទគុនោ, សម្មទញ្ញាយ បណ្ឌិតា;

ជាតិក្ខយមភិញ្ញាយ, នាគច្ឆន្តិ បុនព្ភវ’’ន្តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. កាមយោគសុត្តំ

៩៦. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘កាមយោគយុត្តោ, ភិក្ខវេ, ភវយោគយុត្តោ អាគាមី ហោតិ អាគន្តា [អាគន្ត្វា (ស្យា. ក.)] ឥត្ថត្តំ. កាមយោគវិសំយុត្តោ, ភិក្ខវេ, ភវយោគយុត្តោ អនាគាមី ហោតិ អនាគន្តា ឥត្ថត្តំ. កាមយោគវិសំយុត្តោ, ភិក្ខវេ, ភវយោគវិសំយុត្តោ អរហា ហោតិ, ខីណាសវោ’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘កាមយោគេន សំយុត្តា, ភវយោគេន ចូភយំ;

សត្តា គច្ឆន្តិ សំសារំ, ជាតិមរណគាមិនោ.

‘‘យេ ច កាមេ បហន្ត្វាន, អប្បត្តា អាសវក្ខយំ;

ភវយោគេន សំយុត្តា, អនាគាមីតិ វុច្ចរេ.

‘‘យេ ច ខោ ឆិន្នសំសយា, ខីណមានបុនព្ភវា;

តេ វេ បារង្គតា លោកេ, យេ បត្តា អាសវក្ខយ’’ន្តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. សត្តមំ.

កល្យាណសីលសុត្តំ

៩៧. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘កល្យាណសីលោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កល្យាណធម្មោ កល្យាណបញ្ញោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ ‘កេវលី វុសិតវា ឧត្តមបុរិសោ’តិ វុច្ចតិ –

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កល្យាណសីលោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សីលវា ហោតិ, បាតិមោក្ខសំវរសំវុតោ វិហរតិ, អាចារគោចរសម្បន្នោ អណុមត្តេសុ វជ្ជេសុ ភយទស្សាវី, សមាទាយ សិក្ខតិ សិក្ខាបទេសុ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កល្យាណសីលោ ហោតិ. ឥតិ កល្យាណសីលោ.

‘‘កល្យាណធម្មោ ច កថំ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សត្តន្នំ ពោធិបក្ខិយានំ ធម្មានំ ភាវនានុយោគមនុយុត្តោ វិហរតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កល្យាណធម្មោ ហោតិ. ឥតិ កល្យាណសីលោ, កល្យាណធម្មោ.

‘‘កល្យាណបញ្ញោ ច កថំ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អាសវានំ ខយា អនាសវំ ចេតោវិមុត្តិំ បញ្ញាវិមុត្តិំ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កល្យាណបញ្ញោ ហោតិ.

‘‘ឥតិ កល្យាណសីលោ កល្យាណធម្មោ កល្យាណបញ្ញោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ ‘កេវលី វុសិតវា ឧត្តមបុរិសោ’តិ វុច្ចតី’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘យស្ស កាយេន វាចាយ, មនសា នត្ថិ ទុក្កដំ;

តំ វេ កល្យាណសីលោតិ, អាហុ ភិក្ខុំ ហិរីមនំ [ហិរីមតំ (ស្យា. ក.)].

‘‘យស្ស ធម្មា សុភាវិតា, សត្ត [បត្ត (សព្ពត្ថ)] សម្ពោធិគាមិនោ;

តំ វេ កល្យាណធម្មោតិ, អាហុ ភិក្ខុំ អនុស្សទំ.

‘‘យោ ទុក្ខស្ស បជានាតិ, ឥធេវ ខយមត្តនោ;

តំ វេ កល្យាណបញ្ញោតិ, អាហុ ភិក្ខុំ អនាសវំ.

‘‘តេហិ ធម្មេហិ សម្បន្នំ, អនីឃំ ឆិន្នសំសយំ;

អសិតំ សព្ពលោកស្ស, អាហុ សព្ពបហាយិន’’ន្តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. អដ្ឋមំ.

៩. ទានសុត្តំ

៩៨. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘ទ្វេមានិ, ភិក្ខវេ, ទានានិ – អាមិសទានញ្ច ធម្មទានញ្ច. ឯតទគ្គំ, ភិក្ខវេ, ឥមេសំ ទ្វិន្នំ ទានានំ យទិទំ – ធម្មទានំ.

‘‘ទ្វេមេ, ភិក្ខវេ, សំវិភាគា – អាមិសសំវិភាគោ ច ធម្មសំវិភាគោ ច. ឯតទគ្គំ, ភិក្ខវេ, ឥមេសំ ទ្វិន្នំ សំវិភាគានំ យទិទំ – ធម្មសំវិភាគោ.

‘‘ទ្វេមេ, ភិក្ខវេ, អនុគ្គហា – អាមិសានុគ្គហោ ច ធម្មានុគ្គហោ ច. ឯតទគ្គំ, ភិក្ខវេ, ឥមេសំ ទ្វិន្នំ អនុគ្គហានំ យទិទំ – ធម្មានុគ្គហោ’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘យមាហុ ទានំ បរមំ អនុត្តរំ, យំ សំវិភាគំ ភគវា អវណ្ណយិ [អវណ្ណយី (សី.)];

អគ្គម្ហិ ខេត្តម្ហិ បសន្នចិត្តោ, វិញ្ញូ បជានំ កោ ន យជេថ កាលេ.

‘‘យេ ចេវ ភាសន្តិ សុណន្តិ ចូភយំ, បសន្នចិត្តា សុគតស្ស សាសនេ;

តេសំ សោ អត្ថោ បរមោ វិសុជ្ឈតិ, យេ អប្បមត្តា សុគតស្ស សាសនេ’’តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. នវមំ.

១០. តេវិជ្ជសុត្តំ

៩៩. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘ធម្មេនាហំ, ភិក្ខវេ, តេវិជ្ជំ ព្រាហ្មណំ បញ្ញាបេមិ, នាញ្ញំ លបិតលាបនមត្តេន.

‘‘កថញ្ចាហំ, ភិក្ខវេ, ធម្មេន តេវិជ្ជំ ព្រាហ្មណំ បញ្ញាបេមិ, នាញ្ញំ លបិតលាបនមត្តេន? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អនេកវិហិតំ បុព្ពេនិវាសំ អនុស្សរតិ, សេយ្យថិទំ – ឯកម្បិ ជាតិំ ទ្វេបិ ជាតិយោ តិស្សោបិ ជាតិយោ ចតស្សោបិ ជាតិយោ បញ្ចបិ ជាតិយោ ទសបិ ជាតិយោ វីសម្បិ ជាតិយោ តិំសម្បិ ជាតិយោ ចត្តាលីសម្បិ ជាតិយោ បញ្ញាសម្បិ ជាតិយោ ជាតិសតម្បិ ជាតិសហស្សម្បិ ជាតិសតសហស្សម្បិ អនេកេបិ សំវដ្ដកប្បេ អនេកេបិ វិវដ្ដកប្បេ អនេកេបិ សំវដ្ដវិវដ្ដកប្បេ – ‘អមុត្រាសិំ ឯវំនាមោ ឯវំគោត្តោ ឯវំវណ្ណោ ឯវមាហារោ ឯវំសុខទុក្ខប្បដិសំវេទី ឯវមាយុបរិយន្តោ. សោ តតោ ចុតោ អមុត្រ ឧទបាទិំ. តត្រាបាសិំ ឯវំនាមោ ឯវំគោត្តោ ឯវំវណ្ណោ ឯវមាហារោ ឯវំសុខទុក្ខប្បដិសំវេទី ឯវមាយុបរិយន្តោ. សោ តតោ ចុតោ ឥធូបបន្នោ’តិ. ឥតិ សាការំ សឧទ្ទេសំ អនេកវិហិតំ បុព្ពេនិវាសំ អនុស្សរតិ. អយមស្ស បឋមា វិជ្ជា អធិគតា ហោតិ, អវិជ្ជា វិហតា, វិជ្ជា ឧប្បន្នា, តមោ វិហតោ, អាលោកោ ឧប្បន្នោ, យថា តំ អប្បមត្តស្ស អាតាបិនោ បហិតត្តស្ស វិហរតោ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ទិព្ពេន ចក្ខុនា វិសុទ្ធេន អតិក្កន្តមានុសកេន សត្តេ បស្សតិ ចវមានេ ឧបបជ្ជមានេ ហីនេ បណីតេ សុវណ្ណេ ទុព្ពណ្ណេ, សុគតេ ទុគ្គតេ យថាកម្មូបគេ សត្តេ បជានាតិ – ‘ឥមេ វត ភោន្តោ សត្តា កាយទុច្ចរិតេន សមន្នាគតា វចីទុច្ចរិតេន សមន្នាគតា មនោទុច្ចរិតេន សមន្នាគតា អរិយានំ ឧបវាទកា មិច្ឆាទិដ្ឋិកា មិច្ឆាទិដ្ឋិកម្មសមាទានា. តេ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបន្នា. ឥមេ វា បន ភោន្តោ សត្តា កាយសុចរិតេន សមន្នាគតា វចីសុចរិតេន សមន្នាគតា មនោសុចរិតេន សមន្នាគតា អរិយានំ អនុបវាទកា សម្មាទិដ្ឋិកា សម្មាទិដ្ឋិកម្មសមាទានា. តេ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបន្នា’តិ. ឥតិ ទិព្ពេន ចក្ខុនា វិសុទ្ធេន អតិក្កន្តមានុសកេន សត្តេ បស្សតិ ចវមានេ ឧបបជ្ជមានេ ហីនេ បណីតេ សុវណ្ណេ ទុព្ពណ្ណេ, សុគតេ ទុគ្គតេ យថាកម្មូបគេ សត្តេ បជានាតិ. អយមស្ស ទុតិយា វិជ្ជា អធិគតា ហោតិ, អវិជ្ជា វិហតា, វិជ្ជា ឧប្បន្នា, តមោ វិហតោ, អាលោកោ ឧប្បន្នោ, យថា តំ អប្បមត្តស្ស អាតាបិនោ បហិតត្តស្ស វិហរតោ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អាសវានំ ខយា អនាសវំ ចេតោវិមុត្តិំ បញ្ញាវិមុត្តិំ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ. អយមស្ស តតិយា វិជ្ជា អធិគតា ហោតិ, អវិជ្ជា វិហតា, វិជ្ជា ឧប្បន្នា, តមោ វិហតោ, អាលោកោ ឧប្បន្នោ, យថា តំ អប្បមត្តស្ស អាតាបិនោ បហិតត្តស្ស វិហរតោ. ឯវំ ខោ អហំ, ភិក្ខវេ, ធម្មេន តេវិជ្ជំ ព្រាហ្មណំ បញ្ញាបេមិ, នាញ្ញំ លបិតលាបនមត្តេនា’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘បុព្ពេនិវាសំ យោវេទិ [យោវេទិ (សព្ពត្ថ)], សគ្គាបាយញ្ច បស្សតិ;

អថោ [អថ (ស្យា. ក.)] ជាតិក្ខយំ បត្តោ, អភិញ្ញាវោសិតោ មុនិ.

‘‘ឯតាហិ តីហិ វិជ្ជាហិ, តេវិជ្ជោ ហោតិ ព្រាហ្មណោ;

តមហំ វទាមិ តេវិជ្ជំ, នាញ្ញំ លបិតលាបន’’ន្តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. ទសមំ.

បញ្ចមោ វគ្គោ និដ្ឋិតោ.

តស្សុទ្ទានំ –

បសាទ ជីវិត សង្ឃាដិ, អគ្គិ ឧបបរិក្ខយា;

ឧបបត្តិ [ឧប្បត្តិ (សី.)] កាម កល្យាណំ, ទានំ ធម្មេន តេ ទសាតិ.

តិកនិបាតោ និដ្ឋិតោ.