២. ទុតិយវគ្គោ

១. បុញ្ញកិរិយវត្ថុសុត្តំ

៦០. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘តីណិមានិ, ភិក្ខវេ, បុញ្ញកិរិយវត្ថូនិ. កតមានិ តីណិ? ទានមយំ បុញ្ញកិរិយវត្ថុ, សីលមយំ បុញ្ញកិរិយវត្ថុ, ភាវនាមយំ បុញ្ញកិរិយវត្ថុ – ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីណិ បុញ្ញកិរិយវត្ថូនី’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘បុញ្ញមេវ សោ សិក្ខេយ្យ, អាយតគ្គំ សុខុទ្រយំ;

ទានញ្ច សមចរិយញ្ច, មេត្តចិត្តញ្ច ភាវយេ.

‘‘ឯតេ ធម្មេ ភាវយិត្វា, តយោ សុខសមុទ្ទយេ;

អព្យាបជ្ឈំ សុខំ លោកំ, បណ្ឌិតោ ឧបបជ្ជតី’’តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. បឋមំ.

២. ចក្ខុសុត្តំ

៦១. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘តីណិមានិ, ភិក្ខវេ, ចក្ខូនិ. កតមានិ តីណិ? មំសចក្ខុ, ទិព្ពចក្ខុ, បញ្ញាចក្ខុ – ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីណិ ចក្ខូនី’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘មំសចក្ខុ ទិព្ពចក្ខុ, បញ្ញាចក្ខុ អនុត្តរំ;

ឯតានិ តីណិ ចក្ខូនិ, អក្ខាសិ បុរិសុត្តមោ.

‘‘មំសចក្ខុស្ស ឧប្បាទោ, មគ្គោ ទិព្ពស្ស ចក្ខុនោ;

យតោ ញាណំ ឧទបាទិ, បញ្ញាចក្ខុ អនុត្តរំ;

យស្ស ចក្ខុស្ស បដិលាភា, សព្ពទុក្ខា បមុច្ចតី’’តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. ទុតិយំ.

៣. ឥន្ទ្រិយសុត្តំ

៦២. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘តីណិមានិ, ភិក្ខវេ, ឥន្ទ្រិយានិ. កតមានិ តីណិ? អនញ្ញាតញ្ញស្សាមីតិន្ទ្រិយំ, អញ្ញិន្ទ្រិយំ, អញ្ញាតាវិន្ទ្រិយំ – ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីណិ ឥន្ទ្រិយានី’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘សេខស្ស សិក្ខមានស្ស, ឧជុមគ្គានុសារិនោ;

ខយស្មិំ បឋមំ ញាណំ, តតោ អញ្ញា អនន្តរា.

‘‘តតោ អញ្ញា វិមុត្តស្ស, ញាណំ វេ ហោតិ តាទិនោ;

អកុប្បា មេ វិមុត្តីតិ, ភវសំយោជនក្ខយា.

‘‘ស វេ [សចេ (សី. ស្យា.)] ឥន្ទ្រិយសម្បន្នោ, សន្តោ សន្តិបទេ រតោ;

ធារេតិ អន្តិមំ ទេហំ, ជេត្វា មារំ សវាហិនិ’’ន្តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. តតិយំ.

៤. អទ្ធាសុត្តំ

៦៣. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘តយោមេ, ភិក្ខវេ, អទ្ធា. កតមេ តយោ? អតីតោ អទ្ធា, អនាគតោ អទ្ធា, បច្ចុប្បន្នោ អទ្ធា – ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, តយោ អទ្ធា’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘អក្ខេយ្យសញ្ញិនោ សត្តា, អក្ខេយ្យស្មិំ បតិដ្ឋិតា;

អក្ខេយ្យំ អបរិញ្ញាយ, យោគមាយន្តិ មច្ចុនោ.

‘‘អក្ខេយ្យញ្ច បរិញ្ញាយ, អក្ខាតារំ ន មញ្ញតិ;

ផុដ្ឋោ វិមោក្ខោ មនសា, សន្តិបទមនុត្តរំ.

‘‘ស វេ [សចេ (ក.)] អក្ខេយ្យសម្បន្នោ, សន្តោ សន្តិបទេ រតោ;

សង្ខាយសេវី ធម្មដ្ឋោ, សង្ខ្យំ នោបេតិ វេទគូ’’តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. ចតុត្ថំ.

៥. ទុច្ចរិតសុត្តំ

៦៤. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘តីណិមានិ, ភិក្ខវេ, ទុច្ចរិតានិ. កតមានិ តីណិ? កាយទុច្ចរិតំ, វចីទុច្ចរិតំ, មនោទុច្ចរិតំ – ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីណិ ទុច្ចរិតានី’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘កាយទុច្ចរិតំ កត្វា, វចីទុច្ចរិតានិ ច;

មនោទុច្ចរិតំ កត្វា, យញ្ចញ្ញំ ទោសសំហិតំ.

‘‘អកត្វា កុសលំ កម្មំ, កត្វានាកុសលំ ពហុំ;

កាយស្ស ភេទា ទុប្បញ្ញោ, និរយំ សោបបជ្ជតី’’តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. បញ្ចមំ.

៦. សុចរិតសុត្តំ

៦៥. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘តីណិមានិ, ភិក្ខវេ, សុចរិតានិ. កតមានិ តីណិ? កាយសុចរិតំ, វចីសុចរិតំ, មនោសុចរិតំ – ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីណិ សុចរិតានី’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘កាយទុច្ចរិតំ ហិត្វា, វចីទុច្ចរិតានិ ច;

មនោទុច្ចរិតំ ហិត្វា, យញ្ចញ្ញំ ទោសសំហិតំ.

‘‘អកត្វាកុសលំ កម្មំ, កត្វាន កុសលំ ពហុំ;

កាយស្ស ភេទា សប្បញ្ញោ, សគ្គំ សោ ឧបបជ្ជតី’’តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. សោចេយ្យសុត្តំ

៦៦. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘តីណិមានិ, ភិក្ខវេ, សោចេយ្យានិ. កតមានិ តីណិ? កាយសោចេយ្យំ, វចីសោចេយ្យំ, មនោសោចេយ្យំ – ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីណិ សោចេយ្យានី’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘កាយសុចិំ វចីសុចិំ [វាចាសុចិំ (ក.)], ចេតោសុចិមនាសវំ;

សុចិំ សោចេយ្យសម្បន្នំ, អាហុ សព្ពប្បហាយិន’’ន្តិ [អាហុ និន្ហាតបាបកន្តិ (អ. និ. ៣.១២២) យុត្តតរំ].

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. សត្តមំ.

៨. មោនេយ្យសុត្តំ

៦៧. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘តីណិមានិ, ភិក្ខវេ, មោនេយ្យានិ. កតមានិ តីណិ? កាយមោនេយ្យំ, វចីមោនេយ្យំ, មនោមោនេយ្យំ – ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីណិ មោនេយ្យានី’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘កាយមុនិំ វចីមុនិំ, មនោមុនិមនាសវំ;

មុនិំ មោនេយ្យសម្បន្នំ, អាហុ និន្ហាតបាបក’’ន្តិ [អាហុ សព្ពប្បហាយិនន្តិ (អ. និ. ៣.១២៣)].

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. អដ្ឋមំ.

៩. បឋមរាគសុត្តំ

៦៨. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘យស្ស កស្សចិ, ភិក្ខវេ, រាគោ អប្បហីនោ, ទោសោ អប្បហីនោ, មោហោ អប្បហីនោ – អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ‘ពទ្ធោ [ពន្ទោ (ពហូសុ)] មារស្ស បដិមុក្កស្ស មារបាសោ យថាកាមករណីយោ [យថា កាមករណីយោ ច (សី. ស្យា. បី. ក.)] បាបិមតោ’. យស្ស កស្សចិ, ភិក្ខវេ, រាគោ បហីនោ, ទោសោ បហីនោ, មោហោ បហីនោ – អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ‘អពទ្ធោ មារស្ស ឱមុក្កស្ស មារបាសោ ន យថា កាមករណីយោ [ន យថាកាមករណីយោ ច (ស្យា.)] បាបិមតោ’’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘យស្ស រាគោ ច ទោសោ ច, អវិជ្ជា ច វិរាជិតា;

តំ ភាវិតត្តញ្ញតរំ, ព្រហ្មភូតំ តថាគតំ;

ពុទ្ធំ វេរភយាតីតំ, អាហុ សព្ពប្បហាយិន’’ន្តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. នវមំ.

១០. ទុតិយរាគសុត្តំ

៦៩. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘យស្ស កស្សចិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុស្ស វា ភិក្ខុនិយា វា រាគោ អប្បហីនោ, ទោសោ អប្បហីនោ, មោហោ អប្បហីនោ – អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ន ‘អតរិ [អតិណ្ណោ (ក. សី. ក.)] សមុទ្ទំ សឩមិំ សវីចិំ សាវដ្ដំ សគហំ សរក្ខសំ’. យស្ស កស្សចិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុស្ស វា ភិក្ខុនិយា វា រាគោ បហីនោ, ទោសោ បហីនោ, មោហោ បហីនោ – អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ‘អតរិ សមុទ្ទំ សឩមិំ សវីចិំ សាវដ្ដំ សគហំ សរក្ខសំ, តិណ្ណោ បារង្គតោ [បារគតោ (សី. អដ្ឋ. ស្យា.)] ថលេ តិដ្ឋតិ ព្រាហ្មណោ’’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘យស្ស រាគោ ច ទោសោ ច, អវិជ្ជា ច វិរាជិតា;

សោមំ សមុទ្ទំ សគហំ សរក្ខសំ, សឩមិភយំ ទុត្តរំ អច្ចតារិ.

‘‘សង្គាតិគោ មច្ចុជហោ និរូបធិ, បហាសិ ទុក្ខំ អបុនព្ភវាយ;

អត្ថង្គតោ សោ ន បមាណមេតិ, អមោហយិ មច្ចុរាជន្តិ ព្រូមី’’តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. ទសមំ.

ទុតិយោ វគ្គោ និដ្ឋិតោ.

តស្សុទ្ទានំ –

បុញ្ញំ ចក្ខុ អថ ឥន្ទ្រិយានិ [អត្ថិន្ទ្រិយា (ស្យា.)], អទ្ធា ច ចរិតំ ទុវេ សោចិ [សុចិ (ស្យា.)];

មុនោ [មុនេ (ស្យា.)] អថ រាគទុវេ, បុន វគ្គមាហុ ទុតិយមុត្តមន្តិ.