(២១-២២) អភិនីលនេត្តគោបខុមលក្ខណានិ

២២៨. ‘‘យម្បិ, ភិក្ខវេ, តថាគតោ បុរិមំ ជាតិំ បុរិមំ ភវំ បុរិមំ និកេតំ បុព្ពេ មនុស្សភូតោ សមានោ ន ច វិសដំ, ន ច វិសាចិ [ន ច វិសាចិតំ (សី. បី.), ន ច វិសាវិ (ស្យា.)], ន ច បន វិចេយ្យ បេក្ខិតា, ឧជុំ តថា បសដមុជុមនោ, បិយចក្ខុនា ពហុជនំ ឧទិក្ខិតា អហោសិ. សោ តស្ស កម្មស្ស កដត្តា…បេ… សោ តតោ ចុតោ ឥត្ថត្តំ អាគតោ សមានោ ឥមានិ ទ្វេ មហាបុរិសលក្ខណានិ បដិលភតិ. អភិនីលនេត្តោ ច ហោតិ គោបខុមោ ច.

‘‘សោ តេហិ លក្ខណេហិ សមន្នាគតោ, សចេ អគារំ អជ្ឈាវសតិ, រាជា ហោតិ ចក្កវត្តី…បេ… រាជា សមានោ កិំ លភតិ? បិយទស្សនោ ហោតិ ពហុនោ ជនស្ស, បិយោ ហោតិ មនាបោ ព្រាហ្មណគហបតិកានំ នេគមជានបទានំ គណកមហាមត្តានំ អនីកដ្ឋានំ ទោវារិកានំ អមច្ចានំ បារិសជ្ជានំ រាជូនំ ភោគិយានំ កុមារានំ. រាជា សមានោ ឥទំ លភតិ…បេ… ពុទ្ធោ សមានោ កិំ លភតិ? បិយទស្សនោ ហោតិ ពហុនោ ជនស្ស, បិយោ ហោតិ មនាបោ ភិក្ខូនំ ភិក្ខុនីនំ ឧបាសកានំ ឧបាសិកានំ ទេវានំ មនុស្សានំ អសុរានំ នាគានំ គន្ធព្ពានំ. ពុទ្ធោ សមានោ ឥទំ លភតិ’’. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច.

២២៩. តត្ថេតំ វុច្ចតិ –

‘‘ន ច វិសដំ ន ច វិសាចិ [វិសាចិតំ (សី. បី.), វិសាវិ (ស្យា.)], ន ច បន វិចេយ្យបេក្ខិតា;

ឧជុំ តថា បសដមុជុមនោ, បិយចក្ខុនា ពហុជនំ ឧទិក្ខិតា.

‘‘សុគតីសុ សោ ផលវិបាកំ,

អនុភវតិ តត្ថ មោទតិ;

ឥធ ច បន ភវតិ គោបខុមោ,

អភិនីលនេត្តនយនោ សុទស្សនោ.

‘‘អភិយោគិនោ ច និបុណា,

ពហូ បន និមិត្តកោវិទា;

សុខុមនយនកុសលា មនុជា,

បិយទស្សនោតិ អភិនិទ្ទិសន្តិ នំ.

‘‘បិយទស្សនោ គិហីបិ សន្តោ ច,

ភវតិ ពហុជនបិយាយិតោ;

យទិ ច ន ភវតិ គិហី សមណោ ហោតិ,

បិយោ ពហូនំ សោកនាសនោ’’តិ.