បឋមគាថាសង្គណិកំ

សត្តនគរេសុ បញ្ញត្តសិក្ខាបទវណ្ណនា

៣៣៥. ឯកំសំ ចីវរំ កត្វាតិ ឯកស្មិំ អំសកូដេ ចីវរំ កត្វា; សាធុកំ ឧត្តរាសង្គំ កត្វាតិ អត្ថោ. បគ្គណ្ហិត្វាន អញ្ជលិន្តិ ទសនខសមោធានសមុជ្ជលំ អញ្ជលិំ ឧក្ខិបិត្វា. អាសីសមានរូបោ វាតិ បច្ចាសីសមានរូបោ វិយ. កិស្ស ត្វំ ឥធ មាគតោតិ កេន ការណេន កិមត្ថំ បត្ថយមានោ ត្វំ ឥធ អាគតោ. កោ ឯវមាហ? សម្មាសម្ពុទ្ធោ. កំ ឯវមាហ? អាយស្មន្តំ ឧបាលិំ. ឥតិ អាយស្មា ឧបាលិ ភគវន្តំ ឧបសង្កមិត្វា ‘‘ទ្វីសុ វិនយេសូ’’តិ ឥមំ គាថំ បុច្ឆិ. អថស្ស ភគវា ‘‘ភទ្ទកោ តេ ឧម្មង្គោ’’តិអាទីនិ វត្វា តំ វិស្សជ្ជេសិ. ឯស នយោ សព្ពត្ថ. ឥតិ ឥមេ សព្ពបញ្ហេ ពុទ្ធកាលេ ឧបាលិត្ថេរោ បុច្ឆិ. ភគវា ព្យាកាសិ. សង្គីតិកាលេ បន មហាកស្សបត្ថេរោ បុច្ឆិ. ឧបាលិត្ថេរោ ព្យាកាសិ.

តត្ថ ភទ្ទកោ តេ ឧម្មង្គោតិ ភទ្ទកា តេ បញ្ហា; បញ្ហា ហិ អវិជ្ជន្ធការតោ ឧម្មុជ្ជិត្វា ឋិតត្តា ‘‘ឧម្មង្គោ’’តិ វុច្ចតិ. តគ្ឃាតិ ការណត្ថេ និបាតោ. យស្មា មំ បុច្ឆសិ, តស្មា តេ អហមក្ខិស្សន្តិ អត្ថោ. សម្បដិច្ឆនត្ថេ វា, ‘‘តគ្ឃា’’តិ ហិ ឥមិនា វចនំ សម្បដិច្ឆិត្វា អក្ខិស្សន្តិ អាហ. ‘‘សមាទហិត្វា វិសិព្ពេន្តិ, សាមិសេន, សសិត្ថក’’ន្តិ ឥមានិ តីណិយេវ សិក្ខាបទានិ ភគ្គេសុ បញ្ញត្តានិ.

ចតុវិបត្តិវណ្ណនា

៣៣៦. យំ តំ បុច្ឆិម្ហាតិ យំ ត្វំ អបុច្ឆិម្ហា. អកិត្តយីតិ អភាសិ. នោតិ អម្ហាកំ. តំ តំ ព្យាកតន្តិ យំ យំ បុដ្ឋំ, តំ តទេវ ព្យាកតំ. អនញ្ញថាតិ អញ្ញថា អកត្វា ព្យាកតំ.

យេ ទុដ្ឋុល្លា សា សីលវិបត្តីតិ ឯត្ថ កិញ្ចាបិ សីលវិបត្តិ នាម បញ្ហេ នត្ថិ, អថ ខោ ទុដ្ឋុល្លំ វិស្សជ្ជេតុកាមតាយេតំ វុត្តំ. ចតូសុ ហិ វិបត្តីសុ ទុដ្ឋុល្លំ ឯកាយ វិបត្តិយា សង្គហិតំ, អទុដ្ឋុល្លំ តីហិ វិបត្តីហិ សង្គហិតំ. តស្មា ‘‘យេ ទុដ្ឋុល្លា សា សីលវិបត្តី’’តិ វត្វា តមេវ វិត្ថារតោ ទស្សេតុំ ‘‘បារាជិកំ សង្ឃាទិសេសោ សីលវិបត្តីតិ វុច្ចតី’’តិ អាហ.

ឥទានិ តិស្សន្នំ វិបត្តីនំ វសេន អទុដ្ឋុល្លំ ទស្សេតុំ ‘‘ថុល្លច្ចយ’’ន្តិអាទិមាហ. តត្ថ យោ ចាយំ, អក្កោសតិ ហសាធិប្បាយោតិ ឥទំ ទុព្ភាសិតស្ស វត្ថុទស្សនត្ថំ វុត្តំ.

អព្ភាចិក្ខន្តីតិ ‘‘តថាហំ ភគវតា ធម្មំ ទេសិតំ អាជានាមី’’តិ វទន្តា អព្ភាចិក្ខន្តិ.

អយំ សា អាជីវវិបត្តិសម្មតាតិ អយំ ឆហិ សិក្ខាបទេហិ សង្គហិតា អាជីវវិបត្តិ នាម ចតុត្ថា វិបត្តិ សម្មតាតិ ឯត្តាវតា ‘‘អទុដ្ឋុល្ល’’ន្តិ ឥទំ វិស្សជ្ជិតំ ហោតិ.

ឥទានិ ‘‘យេ ច យាវតតិយកា’’តិ បញ្ហំ វិស្សជ្ជេតុំ ‘‘ឯកាទសា’’តិអាទិមាហ.

ឆេទនកាទិវណ្ណនា

៣៣៧. យស្មា បន ‘‘យេ ច យាវតតិយកា’’តិ អយំ បញ្ហោ ‘‘ឯកាទស យាវតតិយកា’’តិ ឯវំ សង្ខាវសេន វិស្សជ្ជិតោ, តស្មា សង្ខានុសន្ធិវសេនេវ ‘‘កតិ ឆេទនកានី’’តិអាទិកេ អញ្ញេ អន្តរាបញ្ហេ បុច្ឆិ. តេសំ វិស្សជ្ជនត្ថំ ‘‘ឆ ឆេទនកានី’’តិអាទិ វុត្តំ. តត្ថ ‘‘ឯកំ ភេទនកំ, ឯកំ ឧទ្ទាលនកំ, សោទស ជានន្តិ បញ្ញត្តា’’តិ ឥទមេវ អបុព្ពំ. សេសំ មហាវគ្គេ វិភត្តមេវ. យំ បនេតំ អបុព្ពំ តត្ថ ឯកំ ភេទនកន្តិ សូចិឃរំ. ឯកំ ឧទ្ទាលនកន្តិ តូលោនទ្ធមញ្ចបីឋំ. សោទសាតិ សោឡស. ជានន្តិ បញ្ញត្តាតិ ‘‘ជាន’’ន្តិ ឯវំ វត្វា បញ្ញត្តា, តេ ឯវំ វេទិតព្ពា – ‘‘ជានំ សង្ឃិកំ លាភំ បរិណតំ អត្តនោ បរិណាមេយ្យ, ជានំ បុព្ពុបគតំ ភិក្ខុំ អនុបខជ្ជ និសជ្ជំ កប្បេយ្យ, ជានំ សប្បាណកំ ឧទកំ តិណំ វា មត្តិកំ វា សិញ្ចេយ្យ វា សិញ្ចាបេយ្យ វា, ជានំ ភិក្ខុនិបរិបាចិតំ បិណ្ឌបាតំ ភុញ្ជេយ្យ, ជានំ អាសាទនាបេក្ខោ ភុត្តស្មិំ បាចិត្តិយំ, ជានំ សប្បាណកំ ឧទកំ បរិភុញ្ជេយ្យ, ជានំ យថាធម្មំ និហតាធិករណំ, ជានំ ទុដ្ឋុល្លំ អាបត្តិំ បដិច្ឆាទេយ្យ, ជានំ ឩនវីសតិវស្សំ បុគ្គលំ ឧបសម្បាទេយ្យ, ជានំ ថេយ្យសត្ថេន សទ្ធិំ, ជានំ តថាវាទិនា ភិក្ខុនា អកតានុធម្មេន, ជានំ តថានាសិតំ សមណុទ្ទេសំ, ជានំ សង្ឃិកំ លាភំ បរិណតំ បុគ្គលស្ស បរិណាមេយ្យ, ជានំ បារាជិកំ ធម្មំ អជ្ឈាបន្នំ ភិក្ខុនិំ នេវ អត្តនា បដិចោទេយ្យ, ជានំ ចោរិំ វជ្ឈំ វិទិតំ អនបលោកេត្វា, ជានំ សភិក្ខុកំ អារាមំ អនាបុច្ឆា បវិសេយ្យា’’តិ.

អសាធារណាទិវណ្ណនា

៣៣៨. ឥទានិ ‘‘សាធារណំ អសាធារណ’’ន្តិ ឥមំ បុរិមបញ្ហំ វិស្សជ្ជេន្តោ ‘‘វីសំ ទ្វេ សតានី’’តិអាទិមាហ. តត្ថ ភិក្ខុនីហិ អសាធារណេសុ ឆ សង្ឃាទិសេសាតិ វិស្សដ្ឋិ, កាយសំសគ្គោ, ទុដ្ឋុល្លំ, អត្តកាម, កុដិ, វិហារោតិ. ទ្វេ អនិយតេហិ អដ្ឋាតិ ទ្វីហិ អនិយតេហិ សទ្ធិំ អដ្ឋ ឥមេ.

និស្សគ្គិយានិ ទ្វាទសាតិ –

ធោវនញ្ច បដិគ្គហោ, កោសេយ្យសុទ្ធទ្វេភាគា;

ឆព្ពស្សានិ និសីទនំ, ទ្វេ លោមា បឋមោ បត្តោ;

វស្សិកា អារញ្ញកេន ចាតិ – ឥមេ ទ្វាទស.

ទ្វេវីសតិ ខុទ្ទកាតិ –

សកលោ ភិក្ខុនីវគ្គោ, បរម្បរញ្ច ភោជនំ;

អនតិរិត្តំ អភិហដំ, បណីតញ្ច អចេលកំ;

ឩនំ ទុដ្ឋុល្លឆាទនំ.

មាតុគាមេន សទ្ធិញ្ច, យា ច អនិក្ខន្តរាជកេ;

សន្តំ ភិក្ខុំ អនាបុច្ឆា, វិកាលេ គាមប្បវេសនា.

និសីទនេ ច យា សិក្ខា, វស្សិកា យា ច សាដិកា;

ទ្វាវីសតិ ឥមា សិក្ខា, ខុទ្ទកេសុ បកាសិតាតិ.

ភិក្ខូហិ អសាធារណេសុបិ សង្ឃម្ហា ទស និស្សរេតិ ‘‘សង្ឃម្ហា និស្សារីយតី’’តិ ឯវំ វិភង្គេ វុត្តា, មាតិកាយំ បន ‘‘និស្សារណីយំ សង្ឃាទិសេស’’ន្តិ ឯវំ អាគតា ទស. និស្សគ្គិយានិ ទ្វាទសាតិ ភិក្ខុនិវិភង្គេ វិភត្តានិ និស្សគ្គិយានេវ. ខុទ្ទកាបិ តត្ថ វិភត្តខុទ្ទកា ឯវ. តថា ចត្តារោ បាដិទេសនីយា, ឥតិ សតញ្ចេវ តិំសញ្ច សិក្ខា វិភង្គេ ភិក្ខុនីនំ ភិក្ខូហិ អសាធារណា. សេសំ ឥមស្មិំ សាធារណាសាធារណវិស្សជ្ជនេ ឧត្តានមេវ.

ឥទានិ វិបត្តិយោ ច ‘‘យេហិ សមថេហិ សម្មន្តី’’តិ ឥទំ បញ្ហំ វិស្សជ្ជេន្តោ អដ្ឋេវ បារាជិកាតិអាទិមាហ. តត្ថ ទុរាសទាតិ ឥមិនា តេសំ សប្បដិភយតំ ទស្សេតិ. កណ្ហសប្បាទយោ វិយ ហិ ឯតេ ទុរាសទា ទុរូបគមនា ទុរាសជ្ជនា, អាបជ្ជិយមានា មូលច្ឆេទាយ សំវត្តន្តិ. តាលវត្ថុសមូបមាតិ សព្ពំ តាលំ ឧទ្ធរិត្វា តាលស្ស វត្ថុមត្តករណេន សមូបមា. យថា វត្ថុមត្តកតោ តាលោ ន បុន បាកតិកោ ហោតិ, ឯវំ ន បុន បាកតិកា ហោន្តិ.

ឯវំ សាធារណំ ឧបមំ ទស្សេត្វា បុន ឯកេកស្ស វុត្តំ ឧបមំ ទស្សេន្តោ បណ្ឌុបលាសោតិអាទិមាហ. អវិរុឡ្ហី ភវន្តិ តេតិ យថា ឯតេ បណ្ឌុបលាសាទយោ បុនហរិតាទិភាវេន អវិរុឡ្ហិធម្មា ហោន្តិ; ឯវំ បារាជិកាបិ បុន បកតិសីលាភាវេន អវិរុឡ្ហិធម្មា ហោន្តីតិ អត្ថោ. ឯត្តាវតា ‘‘វិបត្តិយោ ច យេហិ សមថេហិ សម្មន្តី’’តិ ឯត្ថ ឥមា តាវ អដ្ឋ បារាជិកវិបត្តិយោ កេហិចិ សមថេហិ ន សម្មន្តីតិ ឯវំ ទស្សិតំ ហោតិ. យា បន វិបត្តិយោ សម្មន្តិ, តា ទស្សេតុំ តេវីសតិ សង្ឃាទិសេសាតិអាទិ វុត្តំ. តត្ថ តីហិ សមថេហីតិ សព្ពសង្គាហិកវចនមេតំ. សង្ឃាទិសេសា ហិ ទ្វីហិ សមថេហិ សម្មន្តិ, ន តិណវត្ថារកេន. សេសា តីហិបិ សម្មន្តិ.

ទ្វេ ឧបោសថា ទ្វេ បវារណាតិ ឥទំ ភិក្ខូនញ្ច ភិក្ខុនីនញ្ច វសេន វុត្តំ. វិភត្តិមត្តទស្សនេនេវ ចេតំ វុត្តំ, ន សមថេហិ វូបសមនវសេន. ភិក្ខុឧបោសថោ, ភិក្ខុនិឧបោសថោ, ភិក្ខុបវារណា, ភិក្ខុនិបវារណាតិ ឥមាបិ ហិ ចតស្សោ វិភត្តិយោ; វិភជនានីតិ អត្ថោ. ចត្តារិ កម្មានីតិ អធម្មេនវគ្គាទីនិ ឧបោសថកម្មានិ. បញ្ចេវ ឧទ្ទេសា ចតុរោ ភវន្តិ អនញ្ញថាតិ ភិក្ខូនំ បញ្ច ឧទ្ទេសា ភិក្ខុនីនំ ចតុរោ ភវន្តិ, អញ្ញថា ន ភវន្តិ; ឥមា អបរាបិ វិភត្តិយោ. អាបត្តិក្ខន្ធា ច ភវន្តិ សត្ត, អធិករណានិ ចត្តារីតិ ឥមា បន វិភត្តិយោ សមថេហិ សម្មន្តិ, តស្មា សត្តហិ សមថេហីតិអាទិមាហ. អថ វា ‘‘ទ្វេ ឧបោសថា ទ្វេ បវារណា ចត្តារិ កម្មានិ បញ្ចេវ ឧទ្ទេសា ចតុរោ ភវន្តិ, អនញ្ញថា’’តិ ឥមាបិ ចតស្សោ វិភត្តិយោ និស្សាយ ‘‘នស្សន្តេតេ វិនស្សន្តេតេ’’តិអាទិនា នយេន យា អាបត្តិយោ អាបជ្ជន្តិ, តា យស្មា វុត្តប្បការេហេវ សមថេហិ សម្មន្តិ, តស្មា តំមូលកានំ អាបត្តីនំ សមថទស្សនត្ថម្បិ តា វិភត្តិយោ វុត្តាតិ វេទិតព្ពា. កិច្ចំ ឯកេនាតិ កិច្ចាធិករណំ ឯកេន សមថេន សម្មតិ.

បារាជិកាទិអាបត្តិវណ្ណនា

៣៣៩. ឯវំ បុច្ឆានុក្កមេន សព្ពបញ្ហេ វិស្សជ្ជេត្វា ឥទានិ ‘‘អាបត្តិក្ខន្ធា ច ភវន្តិ សត្តា’’តិ ឯត្ថ សង្គហិតអាបត្តិក្ខន្ធានំ បច្ចេកំ និព្ពចនមត្តំ ទស្សេន្តោ បារាជិកន្តិអាទិមាហ. តត្ថ បារាជិកន្តិ គាថាយ អយមត្ថោ – យទិទំ បុគ្គលាបត្តិសិក្ខាបទបារាជិកេសុ អាបត្តិបារាជិកំ នាម វុត្តំ, តំ អាបជ្ជន្តោ បុគ្គលោ យស្មា បរាជិតោ បរាជយមាបន្នោ សទ្ធម្មា ចុតោ បរទ្ធោ ភដ្ឋោ និរង្កតោ ច ហោតិ, អនិហតេ តស្មិំ បុគ្គលេ បុន ឧបោសថប្បវារណាទិភេទោ សំវាសោ នត្ថិ. តេនេតំ ឥតិ វុច្ចតីតិ តេន ការណេន ឯតំ អាបត្តិបារាជិកន្តិ វុច្ចតិ. អយញ្ហេត្ថ សង្ខេបត្ថោ – យស្មា បរាជិតោ ហោតិ តេន, តស្មា ឯតំ បារាជិកន្តិ វុច្ចតិ.

ទុតិយគាថាយបិ ព្យញ្ជនំ អនាទិយិត្វា អត្ថមត្តមេវ ទស្សេតុំ សង្ឃោវ ទេតិ បរិវាសន្តិអាទិ វុត្តំ. អយំ បនេត្ថ អត្ថោ – ឥមំ អាបត្តិំ អាបជ្ជិត្វា វុដ្ឋាតុកាមស្ស យំ តំ អាបត្តិវុដ្ឋានំ តស្ស អាទិម្ហិ ចេវ បរិវាសទានត្ថាយ អាទិតោ សេសេ មជ្ឈេ មានត្តទានត្ថាយ មូលាយបដិកស្សនេន វា សហ មានត្តទានត្ថាយ, អវសានេ អព្ភានត្ថាយ ច សង្ឃោ ឥច្ឆិតព្ពោ, ន ហេត្ថ ឯកម្បិ កម្មំ វិនា សង្ឃេន សក្កា កាតុន្តិ សង្ឃោ, អាទិម្ហិ ចេវ សេសេ ច ឥច្ឆិតព្ពោ អស្សាតិ សង្ឃាទិសេសោ.

តតិយគាថាយ អនិយតោ ន និយតោតិ យស្មា ន និយតោ, តស្មា អនិយតោ អយមាបត្តិក្ខន្ធោតិ អត្ថោ. កិំ ការណា ន និយតោតិ? អនេកំសិកតំ បទំ, យស្មា ឥទំ សិក្ខាបទំ អនេកំសេន កតន្តិ អត្ថោ. កថំ អនេកំសេន? តិណ្ណមញ្ញតរំ ឋានំ, តិណ្ណំ ធម្មានំ អញ្ញតរេន ការេតព្ពោតិ ហិ តត្ថ វុត្តំ, តស្មា ‘‘អនិយតោ’’តិ បវុច្ចតិ, សោ អាបត្តិក្ខន្ធោ អនិយតោតិ វុច្ចតិ. យថា ច តិណ្ណំ អញ្ញតរំ ឋានំ, ឯវំ ទ្វិន្នំ ធម្មានំ អញ្ញតរំ ឋានំ យត្ថ វុត្តំ, សោបិ អនិយតោ ឯវ.

ចតុត្ថគាថាយ អច្ចយោ តេន សមោ នត្ថីតិ ទេសនាគាមិនីសុ អច្ចយេសុ តេន សមោ ថូលោ អច្ចយោ នត្ថិ, តេនេតំ ឥតិ វុច្ចតិ; ថូលត្តា អច្ចយស្ស ឯតំ ថុល្លច្ចយន្តិ វុច្ចតីតិ អត្ថោ.

បញ្ចមគាថាយ និស្សជ្ជិត្វាន ទេសេតិ តេនេតន្តិ និស្សជ្ជិត្វា ទេសេតព្ពតោ និស្សគ្គិយន្តិ វុច្ចតីតិ អត្ថោ.

ឆដ្ឋគាថាយ បាតេតិ កុសលំ ធម្មន្តិ សញ្ចិច្ច អាបជ្ជន្តស្ស កុសលធម្មសង្ខាតំ កុសលចិត្តំ បាតេតិ, តស្មា បាតេតិ ចិត្តន្តិ បាចិត្តិយំ. យំ បន ចិត្តំ បាតេតិ, តំ យស្មា អរិយមគ្គំ អបរជ្ឈតិ, ចិត្តសម្មោហការណញ្ច ហោតិ, តស្មា ‘‘អរិយមគ្គំ អបរជ្ឈតិ, ចិត្តសម្មោហនដ្ឋាន’’ន្តិ ច វុត្តំ.

បាដិទេសនីយគាថាសុ ‘‘គារយ្ហំ អាវុសោ ធម្មំ អាបជ្ជិ’’ន្តិ វុត្តគារយ្ហភាវការណទស្សនត្ថមេវ ភិក្ខុ អញ្ញាតកោ សន្តោតិអាទិ វុត្តំ. បដិទេសេតព្ពតោ បន សា អាបត្តិ បាដិទេសនីយាតិ វុច្ចតិ.

ទុក្កដគាថាយ អបរទ្ធំ វិរទ្ធញ្ច ខលិតន្តិ សព្ពមេតំ ‘‘យញ្ច ទុក្កដ’’ន្តិ ឯត្ថ វុត្តស្ស ទុក្កដស្ស បរិយាយវចនំ. យញ្ហិ ទុដ្ឋុ កតំ វិរូបំ វា កតំ, តំ ទុក្កដំ. តំ បនេតំ យថា សត្ថារា វុត្តំ; ឯវំ អកតត្តា អបរទ្ធំ, កុសលំ វិរជ្ឈិត្វា បវត្តត្តា វិរទ្ធំ, អរិយវត្តបដិបទំ អនារុឡ្ហត្តា ខលិតំ. យំ មនុស្សោ ករេតិ ឥទំ បនស្ស ឱបម្មនិទស្សនំ. តស្សត្ថោ – យថា ហិ យំ លោកេ មនុស្សោ អាវិ វា យទិ វា រហោ បាបំ ករោតិ, តំ ទុក្កដន្តិ បវេទេន្តិ; ឯវមិទម្បិ ពុទ្ធប្បដិកុដ្ឋេន លាមកភាវេន បាបំ, តស្មា ទុក្កដន្តិ វេទិតព្ពំ.

ទុព្ភាសិតគាថាយ ទុព្ភាសិតំ ទុរាភដ្ឋន្តិ ទុដ្ឋុ អាភដ្ឋំ ភាសិតំ លបិតន្តិ ទុរាភដ្ឋំ. យំ ទុរាភដ្ឋំ, តំ ទុព្ភាសិតន្តិ អត្ថោ. កិញ្ច ភិយ្យោ? សំកិលិដ្ឋញ្ច យំ បទំ, សំកិលិដ្ឋំ យស្មា តំ បទំ ហោតីតិ អត្ថោ. តថា យញ្ច វិញ្ញូ គរហន្តិ, យស្មា ច នំ វិញ្ញូ គរហន្តីតិ អត្ថោ. តេនេតំ ឥតិ វុច្ចតីតិ តេន សំកិលិដ្ឋភាវេន ច វិញ្ញុគរហនេនាបិ ច ឯតំ ឥតិ វុច្ចតិ; ‘‘ទុព្ភាសិត’’ន្តិ ឯវំ វុច្ចតីតិ អត្ថោ.

សេខិយគាថាយ ‘‘អាទិ ចេតំ ចរណញ្ចា’’តិអាទិនា នយេន សេខស្ស សន្តកភាវំ ទីបេតិ. តស្មា សេខស្ស ឥទំ សេខិយន្តិ អយមេត្ថ សង្ខេបត្ថោ. ឥទំ ‘‘គរុកលហុកញ្ចាបី’’តិអាទិបញ្ហេហិ អសង្គហិតស្ស ‘‘ហន្ទ វាក្យំ សុណោម តេ’’តិ ឥមិនា បន អាយាចនវចនេន សង្គហិតស្ស អត្ថស្ស ទីបនត្ថំ វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ.

ឆន្នមតិវស្សតីតិអាទិម្ហិបិ ឯសេវ នយោ. តត្ថ ឆន្នមតិវស្សតីតិ គេហំ តាវ តិណាទីហិ អច្ឆន្នំ អតិវស្សតិ. ឥទំ បន អាបត្តិសង្ខាតំ គេហំ ឆន្នំ អតិវស្សតិ; មូលាបត្តិញ្ហិ ឆាទេន្តោ អញ្ញំ នវំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ. វិវដំ នាតិវស្សតីតិ គេហំ តាវ អវិវដំ សុច្ឆន្នំ នាតិវស្សតិ. ឥទំ បន អាបត្តិសង្ខាតំ គេហំ វិវដំ នាតិវស្សតិ; មូលាបត្តិញ្ហិ វិវរន្តោ ទេសនាគាមិនិំ ទេសេត្វា វុដ្ឋានគាមិនិតោ វុដ្ឋហិត្វា សុទ្ធន្តេ បតិដ្ឋាតិ. អាយតិំ សំវរន្តោ អញ្ញំ អាបត្តិំ នាបជ្ជតិ. តស្មា ឆន្នំ វិវរេថាតិ តេន ការណេន ទេសនាគាមិនិំ ទេសេន្តោ វុដ្ឋានគាមិនិតោ ច វុដ្ឋហន្តោ ឆន្នំ វិវរេថ. ឯវំ តំ នាតិវស្សតីតិ ឯវញ្ចេតំ វិវដំ នាតិវស្សតីតិ អត្ថោ.

គតិ មិគានំ បវនន្តិ អជ្ឈោកាសេ ព្យគ្ឃាទីហិ បរិបាតិយមានានំ មិគានំ បវនំ រុក្ខាទិគហនំ អរញ្ញំ គតិ បដិសរណំ ហោតិ, តំ បត្វា តេ អស្សាសន្តិ. ឯតេនេវ នយេន អាកាសោ បក្ខីនំ គតិ. អវស្សំ ឧបគមនដ្ឋេន បន វិភវោ គតិ ធម្មានំ, សព្ពេសម្បិ សង្ខតធម្មានំ វិនាសោវ តេសំ គតិ. ន ហិ តេ វិនាសំ អគច្ឆន្តា ឋាតុំ សក្កោន្តិ. សុចិរម្បិ ឋត្វា បន និព្ពានំ អរហតោ គតិ, ខីណាសវស្ស អរហតោ អនុបាទិសេសនិព្ពានធាតុ ឯកំសេន គតីតិ អត្ថោ.

បឋមគាថាសង្គណិកវណ្ណនា និដ្ឋិតា.