៧. តតុត្តរិសិក្ខាបទវណ្ណនា

៥២២-៤. តេន សមយេនាតិ តតុត្តរិសិក្ខាបទំ. តត្ថ អភិហដ្ឋុន្តិ អភីតិ ឧបសគ្គោ, ហរិតុន្តិ អត្ថោ, គណ្ហិតុន្តិ វុត្តំ ហោតិ. បវារេយ្យាតិ ឥច្ឆាបេយ្យ, ឥច្ឆំ រុចិំ ឧប្បាទេយ្យ, វទេយ្យ និមន្តេយ្យាតិ អត្ថោ. អភិហដ្ឋុំ បវារេន្តេន បន យថា វត្តព្ពំ, តំ អាការំ ទស្សេតុំ ‘‘យាវតកំ ឥច្ឆសិ តាវតកំ គណ្ហាហី’’តិ ឯវមស្ស បទភាជនំ វុត្តំ. អថ វា យថា ‘‘នេក្ខម្មំ ទដ្ឋុ ខេមតោ’’តិ (សុ. និ. ៤២៦, ១១០៤; ចូឡនិ. ជតុកណ្ណិមាណវបុច្ឆានិទ្ទេស ៦៧) ឯត្ថ ទិស្វាតិ អត្ថោ, ឯវមិធាបិ ‘‘អភិអដ្ឋុំ បវារេយ្យា’’តិ អភិហរិត្វា បវារេយ្យាតិ អត្ថោ. តត្ថ កាយាភិហារោ វាចាភិហារោតិ ទុវិធោ អភិហារោ, កាយេន វា ហិ វត្ថានិ អភិហរិត្វា បាទមូលេ ឋបេត្វា ‘‘យត្តកំ ឥច្ឆសិ តត្តកំ គណ្ហាហី’’តិ វទន្តោ បវារេយ្យ, វាចាយ វា ‘‘អម្ហាកំ ទុស្សកោដ្ឋាគារំ បរិបុណ្ណំ, យត្តកំ ឥច្ឆសិ តត្តកំ គណ្ហាហី’’តិ វទន្តោ បវារេយ្យ, តទុភយម្បិ ឯកជ្ឈំ កត្វា ‘‘អភិហដ្ឋុំ បវារេយ្យា’’តិ វុត្តំ.

សន្តរុត្តរបរមន្តិ សអន្តរំ ឧត្តរំ បរមំ អស្ស ចីវរស្សាតិ សន្តរុត្តរបរមំ, និវាសនេន សទ្ធិំ បារុបនំ ឧក្កដ្ឋបរិច្ឆេទោ អស្សាតិ វុត្តំ ហោតិ. តតោ ចីវរំ សាទិតព្ពន្តិ តតោ អភិហដចីវរតោ ឯត្តកំ ចីវរំ គហេតព្ពំ, ន ឥតោ បរន្តិ អត្ថោ. យស្មា បន អច្ឆិន្នសព្ពចីវរេន តិចីវរិកេនេវ ភិក្ខុនា ឯវំ បដិបជ្ជិតព្ពំ, អញ្ញេន អញ្ញថាបិ, តស្មា តំ វិភាគំ ទស្សេតុំ ‘‘សចេ តីណិ នដ្ឋានិ ហោន្តី’’តិអាទិនា នយេនស្ស បទភាជនំ វុត្តំ.

តត្រាយំ វិនិច្ឆយោ – យស្ស តីណិ នដ្ឋានិ, តេន ទ្វេ សាទិតព្ពានិ, ឯកំ និវាសេត្វា ឯកំ បារុបិត្វា អញ្ញំ សភាគដ្ឋានតោ បរិយេសិស្សតិ. យស្ស ទ្វេ នដ្ឋានិ, តេន ឯកំ សាទិតព្ពំ. សចេ បកតិយាវ សន្តរុត្តរេន ចរតិ, ទ្វេ សាទិតព្ពានិ. ឯវំ ឯកំ សាទិយន្តេនេវ សមោ ភវិស្សតិ. យស្ស តីសុ ឯកំ នដ្ឋំ, ន សាទិតព្ពំ. យស្ស បន ទ្វីសុ ឯកំ នដ្ឋំ, ឯកំ សាទិតព្ពំ. យស្ស ឯកំយេវ ហោតិ, តញ្ច នដ្ឋំ, ទ្វេ សាទិតព្ពានិ. ភិក្ខុនិយា បន បញ្ចសុបិ នដ្ឋេសុ ទ្វេ សាទិតព្ពានិ. ចតូសុ នដ្ឋេសុ ឯកំ សាទិតព្ពំ, តីសុ នដ្ឋេសុ កិញ្ចិ ន សាទិតព្ពំ, កោ បន វាទោ ទ្វីសុ វា ឯកស្មិំ វា. យេន កេនចិ ហិ សន្តរុត្តរបរមតាយ ឋាតព្ពំ, តតោ ឧត្តរិ ន លព្ភតីតិ ឥទមេត្ថ លក្ខណំ.

៥២៦. សេសកំ អាហរិស្សាមីតិ ទ្វេ ចីវរានិ កត្វា សេសំ បុន អាហរិស្សាមីតិ អត្ថោ. ន អច្ឆិន្នការណាតិ ពាហុសច្ចាទិគុណវសេន ទេន្តិ. ញាតកានន្តិអាទីសុ ញាតកានំ ទេន្តានំ សាទិយន្តស្ស បវារិតានំ ទេន្តានំ សាទិយន្តស្ស អត្តនោ ធនេន សាទិយន្តស្ស អនាបត្តីតិ អត្ថោ. អដ្ឋកថាសុ បន ‘‘ញាតកបវារិតដ្ឋានេ បកតិយា ពហុម្បិ វដ្ដតិ, អច្ឆិន្នការណា បមាណមេវ វដ្ដតី’’តិ វុត្តំ. តំ បាឡិយា ន សមេតិ. យស្មា បនិទំ សិក្ខាបទំ អញ្ញស្សត្ថាយ វិញ្ញាបនវត្ថុស្មិំយេវ បញ្ញត្តំ, តស្មា ឥធ ‘‘អញ្ញស្សត្ថាយា’’តិ ន វុត្តំ. សេសំ ឧត្តានត្ថមេវ.

សមុដ្ឋានាទីសុ ឥទម្បិ ឆសមុដ្ឋានំ, កិរិយំ, នោសញ្ញាវិមោក្ខំ, អចិត្តកំ, បណ្ណត្តិវជ្ជំ, កាយកម្មវចីកម្មំ, តិចិត្តំ, តិវេទនន្តិ.

តតុត្តរិសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.