៤. អត្តកាមបារិចរិយសិក្ខាបទវណ្ណនា

២៩០. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវាតិ អត្តកាមសិក្ខាបទំ. តត្ថ កុលូបកោតិ កុលបយិរុបាសនកោ ចតុន្នំ បច្ចយានំ អត្ថាយ កុលូបសង្កមនេ និច្ចប្បយុត្តោ.

ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានបច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារន្តិ ចីវរញ្ច បិណ្ឌបាតញ្ច សេនាសនញ្ច គិលានបច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារញ្ច. គិលានបច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារន្តិ ចេត្ថ បតិករណត្ថេន បច្ចយោ, យស្ស កស្សចិ សប្បាយស្សេតំ អធិវចនំ. ភិសក្កស្ស កម្មំ តេន អនុញ្ញាតត្តាតិ ភេសជ្ជំ. គិលានបច្ចយោវ ភេសជ្ជំ គិលានបច្ចយភេសជ្ជំ, យំកិញ្ចិ គិលានស្ស សប្បាយំ ភិសក្កកម្មំ តេលមធុផាណិតាទីតិ វុត្តំ ហោតិ. បរិក្ខារោតិ បន ‘‘សត្តហិ នគរបរិក្ខារេហិ សុបរិក្ខតំ ហោតី’’តិអាទីសុ (អ. និ. ៧.៦៧) បរិវារោ វុច្ចតិ. ‘‘រថោ សីសបរិក្ខារោ ឈានក្ខោ ចក្កវីរិយោ’’តិអាទីសុ (សំ. និ. ៥.៤) អលង្ការោ. ‘‘យេ ចិមេ បព្ពជិតេន ជីវិតបរិក្ខារា សមុទានេតព្ពា’’តិអាទីសុ (រោ. និ. ១.១.១៩១) សម្ភារោ. ឥធ បន សម្ភារោបិ បរិវារោបិ វដ្ដតិ. តញ្ហិ គិលានបច្ចយភេសជ្ជំ ជីវិតស្ស បរិវារោបិ ហោតិ ជីវិតវិនាសកាពាធុប្បត្តិយា អន្តរំ អទត្វា រក្ខណតោ, សម្ភារោបិ យថា ចិរំ បវត្តតិ ឯវមស្ស ការណភាវតោ, តស្មា បរិក្ខារោតិ វុច្ចតិ. ឯវំ គិលានបច្ចយភេសជ្ជញ្ច តំ បរិក្ខារោ ចាតិ គិលានបច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារោ, តំ គិលានបច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារន្តិ ឯវមត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ.

វសលន្តិ ហីនំ លាមកំ. អថ វា វស្សតីតិ វសលោ, បគ្ឃរតីតិ អត្ថោ, តំ វសលំ, អសុចិបគ្ឃរណកន្តិ វុត្តំ ហោតិ. និដ្ឋុហិត្វាតិ ខេឡំ បាតេត្វា.

កស្សាហំ កេន ហាយាមីតិ អហំ កស្សា អញ្ញិស្សា ឥត្ថិយា កេន ភោគេន វា អលង្ការេន វា រូបេន វា បរិហាយាមិ, កា នាម មយា ឧត្តរិតរាតិ ទីបេតិ.

២៩១. សន្តិកេតិ ឧបចារេ ឋត្វា សាមន្តា អវិទូរេ, បទភាជនេបិ អយមេវអត្ថោ ទីបិតោ. អត្តកាមបារិចរិយាយាតិ មេថុនធម្មសង្ខាតេន កាមេន បារិចរិយា កាមបារិចរិយា. អត្តនោ អត្ថាយ កាមបារិចរិយា អត្តកាមបារិចរិយា, អត្តនា វា កាមិតា ឥច្ឆិតាតិ អត្តកាមា, សយំ មេថុនរាគវសេន បត្ថិតាតិ អត្ថោ. អត្តកាមា ច សា បារិចរិយា ចាតិ អត្តកាមបារិចរិយា, តស្សា អត្តកាមបារិចរិយាយ. វណ្ណំ ភាសេយ្យាតិ គុណំ អានិសំសំ បកាសេយ្យ.

តត្រ យស្មា ‘‘អត្តនោ អត្ថាយ កាមបារិចរិយា’’តិ ឥមស្មិំ អត្ថវិកប្បេ កាមោ ចេវ ហេតុ ច បារិចរិយា ច អត្ថោ, សេសំ ព្យញ្ជនំ. ‘‘អត្តកាមា ច សា បារិចរិយា ចាតិ អត្តកាមបារិចរិយា’’តិ ឥមស្មិំ អត្ថវិកប្បេ អធិប្បាយោ ចេវ បារិចរិយា ចាតិ អត្ថោ, សេសំ ព្យញ្ជនំ. តស្មា ព្យញ្ជនេ អាទរំ អកត្វា អត្ថមត្តមេវ ទស្សេតុំ ‘‘អត្តនោ កាមំ អត្តនោ ហេតុំ អត្តនោ អធិប្បាយំ អត្តនោ បារិចរិយ’’ន្តិ បទភាជនំ វុត្តំ. ‘‘អត្តនោ កាមំ អត្តនោ ហេតុំ អត្តនោ បារិចរិយ’’ន្តិ ហិ វុត្តេ ជានិស្សន្តិ បណ្ឌិតា ‘‘ឯត្តាវតា អត្តនោ អត្ថាយ កាមបារិចរិយា វុត្តា’’តិ. ‘‘អត្តនោ អធិប្បាយំ អត្តនោ បារិចរិយ’’ន្តិ វុត្តេបិ ជានិស្សន្តិ ‘‘ឯត្តាវតា អត្តនា ឥច្ឆិតកាមិតដ្ឋេន អត្តកាមបារិចរិយា វុត្តា’’តិ.

ឥទានិ តស្សា អត្តកាមបារិចរិយាយ វណ្ណភាសនាការំ ទស្សេន្តោ ‘‘ឯតទគ្គ’’ន្តិអាទិមាហ. តំ ឧទ្ទេសតោបិ និទ្ទេសតោបិ ឧត្តានត្ថមេវ. អយំ បនេត្ថ បទសម្ពន្ធោ ច អាបត្តិវិនិច្ឆយោ ច – ឯតទគ្គំ…បេ… បរិចរេយ្យាតិ យា មាទិសំ សីលវន្តំ កល្យាណធម្មំ ព្រហ្មចារិំ ឯតេន ធម្មេន បរិចរេយ្យ, តស្សា ឯវំ មាទិសំ បរិចរន្តិយា យា អយំ បារិចរិយា នាម, ឯតទគ្គំ បារិចរិយានន្តិ.

មេថុនុបសំហិតេន សង្ឃាទិសេសោតិ ឯវំ អត្តកាមបារិចរិយាយ វណ្ណំ ភាសន្តោ ច មេថុនុបសំហិតេន មេថុនធម្មបដិសំយុត្តេនេវ វចនេន យោ ភាសេយ្យ, តស្ស សង្ឃាទិសេសោតិ.

ឥធានិ យស្មា មេថុនុបសំហិតេនេវ ភាសន្តស្ស សង្ឃាទិសេសោ វុត្តោ, តស្មា ‘‘អហម្បិ ខត្តិយោ, ត្វម្បិ ខត្តិយា, អរហតិ ខត្តិយា ខត្តិយស្ស ទាតុំ សមជាតិកត្តា’’តិ ឯវមាទីហិ វចនេហិ បារិចរិយាយ វណ្ណំ ភាសមានស្សាបិ សង្ឃាទិសេសោ នត្ថិ. ‘‘អហម្បិ ខត្តិយោ’’តិអាទិកេ បន ពហូបិ បរិយាយេ វត្វា ‘‘អរហសិ ត្វំ មយ្ហំ មេថុនធម្មំ ទាតុ’’ន្តិ ឯវំ មេថុនប្បដិសំយុត្តេនេវ ភាសមានស្ស សង្ឃាទិសេសោតិ.

ឥត្ថី ច ហោតីតិអាទិ បុព្ពេ វុត្តនយមេវ. ឥធ ឧទាយិត្ថេរោ អាទិកម្មិកោ, តស្ស អនាបត្តិ អាទិកម្មិកស្សាតិ.

សមុដ្ឋានាទិ សព្ពំ ទុដ្ឋុល្លវាចាសទិសំ. វិនីតវត្ថូនិ ឧត្តានត្ថានេវាតិ.

អត្តកាមបារិចរិយសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.