សិក្ខាសាជីវបទភាជនីយវណ្ណនា

ឥទានិ ‘‘ភិក្ខូន’’ន្តិ ឥទំ បទំ វិសេសត្ថាភាវតោ អវិភជិត្វាវ យំ សិក្ខញ្ច សាជីវញ្ច សមាបន្នត្តា ភិក្ខូនំ សិក្ខាសាជីវសមាបន្នោ ហោតិ, តំ ទស្សេន្តោ សិក្ខាតិអាទិមាហ. តត្ថ សិក្ខិតព្ពាតិ សិក្ខា. តិស្សោតិ គណនបរិច្ឆេទោ. អធិសីលសិក្ខាតិ អធិកំ ឧត្តមំ សីលន្តិ អធិសីលំ; អធិសីលញ្ច តំ សិក្ខិតព្ពតោ សិក្ខា ចាតិ អធិសីលសិក្ខា. ឯស នយោ អធិចិត្ត-អធិបញ្ញាសិក្ខាសុ.

កតមំ បនេត្ថ សីលំ, កតមំ អធិសីលំ, កតមំ ចិត្តំ, កតមំ អធិចិត្តំ, កតមា បញ្ញា, កតមា អធិបញ្ញាតិ? វុច្ចតេ – បញ្ចង្គទសង្គសីលំ តាវ សីលមេវ. តញ្ហិ ពុទ្ធេ ឧប្បន្នេបិ អនុប្បន្នេបិ លោកេ បវត្តតិ. ឧប្បន្នេ ពុទ្ធេ តស្មិំ សីលេ ពុទ្ធាបិ សាវកាបិ មហាជនំ សមាទបេន្តិ. អនុប្បន្នេ ពុទ្ធេ បច្ចេកពុទ្ធា ច កម្មវាទិនោ ច ធម្មិកា សមណព្រាហ្មណា ចក្កវត្តី ច មហារាជានោ មហាពោធិសត្តា ច សមាទបេន្តិ. សាមម្បិ បណ្ឌិតា សមណព្រាហ្មណា សមាទិយន្តិ. តេ តំ កុសលំ ធម្មំ បរិបូរេត្វា ទេវេសុ ច មនុស្សេសុ ច សម្បត្តិំ អនុភោន្តិ. បាតិមោក្ខសំវរសីលំ បន ‘‘អធិសីល’’ន្តិ វុច្ចតិ, តញ្ហិ សូរិយោ វិយ បជ្ជោតានំ សិនេរុ វិយ បព្ពតានំ សព្ពលោកិយសីលានំ អធិកញ្ចេវ ឧត្តមញ្ច, ពុទ្ធុប្បាទេយេវ ច បវត្តតិ, ន វិនា ពុទ្ធុប្បាទា. ន ហិ តំ បញ្ញត្តិំ ឧទ្ធរិត្វា អញ្ញោ សត្តោ ឋបេតុំ សក្កោតិ, ពុទ្ធាយេវ បន សព្ពសោ កាយវចីទ្វារអជ្ឈាចារសោតំ ឆិន្ទិត្វា តស្ស តស្ស វីតិក្កមស្ស អនុច្ឆវិកំ តំ សីលសំវរំ បញ្ញបេន្តិ. បាតិមោក្ខសំវរតោបិ ច មគ្គផលសម្បយុត្តមេវ សីលំ អធិសីលំ, តំ បន ឥធ អនធិប្បេតំ. ន ហិ តំ សមាបន្នោ ភិក្ខុ មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវតិ.

កាមាវចរានិ បន អដ្ឋ កុសលចិត្តានិ, លោកិយអដ្ឋសមាបត្តិចិត្តានិ ច ឯកជ្ឈំ កត្វា ចិត្តមេវាតិ វេទិតព្ពានិ. ពុទ្ធុប្បាទានុប្បាទេ ចស្ស បវត្តិ, សមាទបនំ សមាទានញ្ច សីលេ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពំ. វិបស្សនាបាទកំ អដ្ឋសមាបត្តិចិត្តំ បន ‘‘អធិចិត្ត’’ន្តិ វុច្ចតិ. តញ្ហិ អធិសីលំ វិយ សីលានំ សព្ពលោកិយចិត្តានំ អធិកញ្ចេវ ឧត្តមញ្ច, ពុទ្ធុប្បាទេយេវ ច ហោតិ, ន វិនា ពុទ្ធុប្បាទា. តតោបិ ច មគ្គផលចិត្តមេវ អធិចិត្តំ, តំ បន ឥធ អនធិប្បេតំ. ន ហិ តំ សមាបន្នោ ភិក្ខុ មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវតិ.

‘‘អត្ថិ ទិន្នំ, អត្ថិ យិដ្ឋ’’ន្តិ (ធ. ស. ១៣៧១; វិភ. ៧៩៣; ម. និ. ៣.៩២) -អាទិនយប្បវត្តំ បន កម្មស្សកតញាណំ បញ្ញា, សា ហិ ពុទ្ធេ ឧប្បន្នេបិ អនុប្បន្នេបិ លោកេ បវត្តតិ. ឧប្បន្នេ ពុទ្ធេ តស្សា បញ្ញាយ ពុទ្ធាបិ ពុទ្ធសាវកាបិ មហាជនំ សមាទបេន្តិ. អនុប្បន្នេ ពុទ្ធេ បច្ចេកពុទ្ធា ច កម្មវាទិនោ ច ធម្មិកា សមណព្រាហ្មណា ចក្កវត្តី ច មហារាជានោ មហាពោធិសត្តា ច សមាទបេន្តិ. សាមម្បិ បណ្ឌិតា សត្តា សមាទិយន្តិ. តថា ហិ អង្កុរោ ទសវស្សសហស្សានិ មហាទានំ អទាសិ. វេលាមោ, វេស្សន្តរោ, អញ្ញេ ច ពហូ បណ្ឌិតមនុស្សា មហាទានានិ អទំសុ. តេ តំ កុសលំ ធម្មំ បរិបូរេត្វា ទេវេសុ ច មនុស្សេសុ ច សម្បត្តិំ អនុភវិំសុ. តិលក្ខណាការបរិច្ឆេទកំ បន វិបស្សនាញាណំ ‘‘អធិបញ្ញា’’តិ វុច្ចតិ. សា ហិ អធិសីល-អធិចិត្តានិ វិយ សីលចិត្តានំ សព្ពលោកិយបញ្ញានំ អធិកា ចេវ ឧត្តមា ច, ន ច វិនា ពុទ្ធុប្បាទា លោកេ បវត្តតិ. តតោបិ ច មគ្គផលបញ្ញាវ អធិបញ្ញា, សា បន ឥធ អនធិប្បេតា. ន ហិ តំ សមាបន្នោ ភិក្ខុ មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវតីតិ.

តត្រាតិ តាសុ តីសុ សិក្ខាសុ. យាយំ អធិសីលសិក្ខាតិ យា អយំ បាតិមោក្ខសីលសង្ខាតា អធិសីលសិក្ខា. ឯតំ សាជីវំ នាមាតិ ឯតំ សព្ពម្បិ ភគវតា វិនយេ ឋបិតំ សិក្ខាបទំ, យស្មា ឯត្ថ នានាទេសជាតិគោត្តាទិភេទភិន្នា ភិក្ខូ សហ ជីវន្តិ ឯកជីវិកា សភាគជីវិកា សភាគវុត្តិនោ ហោន្តិ, តស្មា ‘‘សាជីវ’’ន្តិ វុច្ចតិ. តស្មិំ សិក្ខតីតិ តំ សិក្ខាបទំ ចិត្តស្ស អធិករណំ កត្វា ‘‘យថាសិក្ខាបទំ នុ ខោ សិក្ខាមិ ន សិក្ខាមី’’តិ ចិត្តេន ឱលោកេន្តោ សិក្ខតិ. ន កេវលញ្ចាយមេតស្មិំ សាជីវសង្ខាតេ សិក្ខាបទេយេវ សិក្ខតិ, សិក្ខាយបិ សិក្ខតិ, ‘‘ឯតំ សាជីវំ នាមា’’តិ ឥមស្ស បន អនន្តរស្ស បទស្ស វសេន ‘‘តស្មិំ សិក្ខតី’’តិ វុត្តំ. កិញ្ចាបិ តំ ឯវំ វុត្តំ, អថ ខោ អយមេត្ថ អត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ – តស្សា ច សិក្ខាយ សិក្ខំ បរិបូរេន្តោ សិក្ខតិ, តស្មិញ្ច សិក្ខាបទេ អវីតិក្កមន្តោ សិក្ខតីតិ. តេន វុច្ចតិ សាជីវសមាបន្នោតិ ឥទម្បិ អនន្តរស្ស សាជីវបទស្សេវ វសេន វុត្តំ. យស្មា បន សោ សិក្ខម្បិ សមាបន្នោ, តស្មា សិក្ខាសមាបន្នោតិបិ អត្ថតោ វេទិតព្ពោ. ឯវញ្ហិ សតិ ‘‘សិក្ខាសាជីវសមាបន្នោ’’តិ ឯតស្ស បទស្ស បទភាជនម្បិ បរិបុណ្ណំ ហោតិ.

សិក្ខាសាជីវបទភាជនីយំ និដ្ឋិតំ.