១. បឋមបារាជិកសិក្ខាបទវណ្ណនា

៦៥៦. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… សាឡ្ហោ មិគារនត្តាតិ ឯត្ថ សាឡ្ហោតិ តស្ស នាមំ; មិគារមាតុយា បន នត្តា ហោតិ, តេន វុត្តំ – ‘‘មិគារនត្តា’’តិ. នវកម្មិកន្តិ នវកម្មាធិដ្ឋាយិកំ. បណ្ឌិតាតិ បណ្ឌិច្ចេន សមន្នាគតា. ព្យត្តាតិ វេយ្យត្តិកេន សមន្នាគតា. មេធាវិនីតិ បាឡិគ្គហណេ សតិបុព្ពង្គមាយ បញ្ញាយ អត្ថគ្គហណេ បញ្ញាបុព្ពង្គមាយ សតិយា សមន្នាគតា. ទក្ខាតិ ឆេកា; អវិរជ្ឈិត្វា សីឃំ កត្តព្ពការិនីតិ អត្ថោ. អនលសាតិ អាលសិយវិរហិតា. តត្រុបាយាយាតិ តេសុ តេសុ កម្មេសុ ឧបាយភូតាយ. វីមំសាយាតិ កត្តព្ពកម្មុបបរិក្ខាយ. សមន្នាគតាតិ សម្បយុត្តា. អលំ កាតុន្តិ សមត្ថា តំ តំ កម្មំ កាតុំ. អលំ សំវិធាតុន្តិ ឯវញ្ច ឯវញ្ច ឥទំ ហោតូតិ ឯវំ សំវិទហិតុម្បិ សមត្ថា. កតាកតំ ជានិតុន្តិ កតញ្ច អកតញ្ច ជានិតុំ. តេតិ តេ ឧភោ; សា ច សុន្ទរីនន្ទា សោ ច សាឡ្ហោតិ អត្ថោ. ភត្តគ្គេតិ បរិវេសនដ្ឋានេ. និកូដេតិ កោណសទិសំ កត្វា ទស្សិតេ គម្ភីរេ. វិស្សរោ មេ ភវិស្សតីតិ វិរូបោ មេ សរោ ភវិស្សតិ; វិប្បការសទ្ទោ ភវិស្សតីតិ អត្ថោ. បតិមានេន្តីតិ អបេក្ខមានា. ក្យាហន្តិ កិំ អហំ. ជរាទុព្ពលាតិ ជរាយ ទុព្ពលា. ចរណគិលានាតិ បាទរោគេន សមន្នាគតា.

៦៥៧-៨. អវស្សុតាតិ កាយសំសគ្គរាគេន អវស្សុតា; តិន្តា កិលិន្នាតិ អត្ថោ. បទភាជនេ បនស្ស តមេវ រាគំ គហេត្វា ‘‘សារត្តា’’តិអាទិ វុត្តំ. តត្ថ សារត្តាតិ វត្ថំ វិយ រង្គជាតេន កាយសំសគ្គរាគេន សុដ្ឋុ រត្តា. អបេក្ខវតីតិ តស្សេវ រាគស្ស វសេន តស្មិំ បុរិសេ បវត្តាយ អបេក្ខាយ សមន្នាគតា. បដិពទ្ធចិត្តាតិ តេន រាគេន តស្មិំ បុរិសេ ពន្ធិត្វា ឋបិតចិត្តា វិយ. ឯស នយោ ទុតិយបទវិភង្គេបិ. បុរិសបុគ្គលស្សាតិ បុរិសសង្ខាតស្ស បុគ្គលស្ស. អធក្ខកន្តិ អក្ខកានំ អធោ. ឧព្ភជាណុមណ្ឌលន្តិ ជាណុមណ្ឌលានំ ឧបរិ. បទភាជនេ បន បទបដិបាដិយា ឯវ ‘‘ហេដ្ឋក្ខកំ ឧបរិជាណុមណ្ឌល’’ន្តិ វុត្តំ. ឯត្ថ ច ឧព្ភកប្បរម្បិ ឧព្ភជាណុមណ្ឌលេនេវ សង្គហិតំ. សេសំ មហាវិភង្គេ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពំ. បុរិមាយោ ឧបាទាយាតិ សាធារណបារាជិកេហិ បារាជិកាយោ ចតស្សោ ឧបាទាយាតិ អត្ថោ. ឧព្ភជាណុមណ្ឌលិកាតិ ឥទំ បន ឥមិស្សា បារាជិកាយ នាមមត្តំ, តស្មា បទភាជនេ ន វិចារិតំ.

៦៥៩. ឯវំ ឧទ្ទិដ្ឋសិក្ខាបទំ បទានុក្កមេន វិភជិត្វា ឥទានិ អវស្សុតាទិភេទេន អាបត្តិភេទំ ទស្សេតុំ ‘‘ឧភតោអវស្សុតេ’’តិអាទិមាហ. តត្ថ ឧភតោអវស្សុតេតិ ឧភតោអវស្សវេ; ភិក្ខុនិយា ចេវ បុរិសស្ស ច កាយសំសគ្គរាគេន អវស្សុតភាវេ សតីតិ អត្ថោ. កាយេន កាយំ អាមសតីតិ ភិក្ខុនី យថាបរិច្ឆិន្នេន កាយេន បុរិសស្ស យំកិញ្ចិ កាយំ បុរិសោ វា យេន កេនចិ កាយេន ភិក្ខុនិយា យថាបរិច្ឆិន្នំ កាយំ អាមសតិ, ឧភយថាបិ ភិក្ខុនិយា បារាជិកំ. កាយេន កាយបដិពទ្ធន្តិ វុត្តប្បការេនេវ អត្តនោ កាយេន បុរិសស្ស កាយបដិពទ្ធំ. អាមសតីតិ ឯត្ថ សយំ វា អាមសតុ, តស្ស វា អាមសនំ សាទិយតុ, ថុល្លច្ចយមេវ. កាយបដិពទ្ធេន កាយន្តិ អត្តនោ វុត្តប្បការកាយបដិពទ្ធេន បុរិសស្ស កាយំ. អាមសតីតិ ឥធាបិ សយំ វា អាមសតុ, តស្ស វា អាមសនំ សាទិយតុ, ថុល្លច្ចយមេវ. អវសេសបទេសុបិ ឥមិនាវ នយេន វិនិច្ឆយោ វេទិតព្ពោ.

សចេ បន ភិក្ខុ ចេវ ភិក្ខុនី ច ហោតិ, តត្រ ចេ ភិក្ខុនី អាមសតិ, ភិក្ខុ និច្ចលោ ហុត្វា ចិត្តេន សាទិយតិ, ភិក្ខុ អាបត្តិយា ន ការេតព្ពោ. សចេ ភិក្ខុ អាមសតិ, ភិក្ខុនី និច្ចលា ហុត្វា ចិត្តេនេវ អធិវាសេតិ, កាយង្គំ អចោបយមានាបិ បារាជិកក្ខេត្តេ បារាជិកេន, ថុល្លច្ចយក្ខេត្តេ ថុល្លច្ចយេន, ទុក្កដក្ខេត្តេ ទុក្កដេន ការេតព្ពា. កស្មា? ‘‘កាយសំសគ្គំ សាទិយេយ្យា’’តិ វុត្តត្តា. អយំ អដ្ឋកថាសុ វិនិច្ឆយោ. ឯវំ បន សតិ កិរិយាសមុដ្ឋានតា ន ទិស្សតិ, តស្មា តព្ពហុលនយេន សា វុត្តាតិ វេទិតព្ពា.

៦៦០. ឧព្ភក្ខកន្តិ អក្ខកានំ ឧបរិ. អធោជាណុមណ្ឌលន្តិ ជាណុមណ្ឌលានំ ហេដ្ឋា. ឯត្ថ ច អធោកប្បរម្បិ អធោជាណុមណ្ឌលេនេវ សង្គហិតំ.

៦៦២. ឯកតោអវស្សុតេតិ ឯត្ថ កិញ្ចាបិ ឯកតោតិ អវិសេសេន វុត្តំ, តថាបិ ភិក្ខុនិយា ឯវ អវស្សុតេ សតិ អយំ អាបត្តិភេទោ វុត្តោតិ វេទិតព្ពោ.

តត្រាយំ អាទិតោ បដ្ឋាយ វិនិច្ឆយោ – ភិក្ខុនី កាយសំសគ្គរាគេន អវស្សុតា, បុរិសោបិ តថេវ. អធក្ខកេ ឧព្ភជាណុមណ្ឌលេ កាយប្បទេសេ កាយសំសគ្គសាទិយនេ សតិ ភិក្ខុនិយា បារាជិកំ. ភិក្ខុនិយា កាយសំសគ្គរាគោ, បុរិសស្ស មេថុនរាគោ វា គេហស្សិតបេមំ វា សុទ្ធចិត្តំ វា ហោតុ, ថុល្លច្ចយមេវ. ភិក្ខុនិយា មេថុនរាគោ, បុរិសស្ស កាយសំសគ្គរាគោ វា មេថុនរាគោ វា គហេស្សិតបេមំ វា សុទ្ធចិត្តំ វា ហោតុ, ទុក្កដំ. ភិក្ខុនិយា គេហស្សិតបេមំ, បុរិសស្ស វុត្តេសុ ចតូសុ យំ វា តំ វា ហោតុ, ទុក្កដមេវ. ភិក្ខុនិយា សុទ្ធចិត្តំ, បុរិសស្ស វុត្តេសុ ចតូសុ យំ វា តំ វា ហោតុ, អនាបត្តិ.

សចេ បន ភិក្ខុ ចេវ ហោតិ ភិក្ខុនី ច ឧភិន្នំ កាយសំសគ្គរាគោ, ភិក្ខុស្ស សង្ឃាទិសេសោ, ភិក្ខុនិយា បារាជិកំ. ភិក្ខុនិយា កាយសំសគ្គរាគោ, ភិក្ខុស្ស មេថុនរាគោ វា គេហស្សិតបេមំ វា, ភិក្ខុនិយា ថុល្លច្ចយំ, ភិក្ខុស្ស ទុក្កដំ. ឧភិន្នំ មេថុនរាគោ វា គេហស្សិតបេមំ វា, ឧភិន្នម្បិ ទុក្កដមេវ. យស្ស យត្ថ សុទ្ធចិត្តំ, តស្ស តត្ថ អនាបត្តិ. ឧភិន្នម្បិ សុទ្ធចិត្តំ, ឧភិន្នម្បិ អនាបត្តិ.

៦៦៣. អនាបត្តិ អសញ្ចិច្ចាតិអាទីសុ វិរជ្ឈិត្វា វា អាមសន្តិយា អញ្ញវិហិតាយ វា ‘‘អយំ បុរិសោ វា ឥត្ថី វា’’តិ អជានន្តិយា វា តេន ផុដ្ឋាយបិ តំ ផស្សំ អសាទិយន្តិយា វា អាមសនេបិ សតិ អនាបត្តិ. សេសំ សព្ពត្ថ ឧត្តានមេវ.

បឋមបារាជិកសមុដ្ឋានំ – កិរិយំ, សញ្ញាវិមោក្ខំ, សចិត្តកំ, លោកវជ្ជំ, កាយកម្មំ, អកុសលចិត្តំ, ទ្វិវេទនន្តិ.

បឋមបារាជិកំ.