២. រតនសិក្ខាបទវណ្ណនា

៥០២-៣. ទុតិយេ – វិស្សរិត្វាតិ បមុស្សិត្វា. បុណ្ណបត្តំ នាម សតតោ បញ្ច កហាបណា. ក្យាហំ ករិស្សាមីតិ កិំ អហំ ករិស្សាមិ. អាភរណំ ឱមុញ្ចិត្វាតិ មហាលតំ នាម នវកោដិអគ្ឃនកំ អលង្ការំ អបនេត្វា.

៥០៤. អន្តេវាសីតិ បរិចារកោ.

៥០៦. អបរិក្ខិត្តស្ស ឧបចារោតិ ឯត្ថ ឧបចារោ នាម អារាមស្ស ទ្វេ លេឌ្ឌុបាតា – ‘‘អាវសថស្ស បន សុប្បបាតោ វា មុសលបាតោ វា’’តិ មហាបច្ចរិយំ វុត្តំ. ឧគ្គណ្ហាតិ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្សាតិ ឯត្ថ ជាតរូបរជតំ អត្តនោ អត្ថាយ ឧគ្គណ្ហន្តស្ស វា ឧគ្គណ្ហាបេន្តស្ស វា និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ, សង្ឃគណបុគ្គលចេតិយនវកម្មានំ អត្ថាយ ទុក្កដំ, អវសេសំ មុត្តាទិរតនំ អត្តនោ វា សង្ឃាទីនំ វា អត្ថាយ ឧគ្គណ្ហន្តស្ស វា ឧគ្គណ្ហាបេន្តស្ស វា ទុក្កដំ. កប្បិយវត្ថុ វា អកប្បិយវត្ថុ វា ហោតុ, អន្តមសោ មាតុ កណ្ណបិឡន្ធនតាឡបណ្ណម្បិ គិហិសន្តកំ ភណ្ឌាគារិកសីសេន បដិសាមេន្តស្ស បាចិត្តិយមេវ.

សចេ បន មាតាបិតូនំ សន្តកំ អវស្សំ បដិសាមេតព្ពំ កប្បិយភណ្ឌំ ហោតិ, អត្តនោ អត្ថាយ គហេត្វា បដិសាមេតព្ពំ. ‘‘ឥទំ បដិសាមេត្វា ទេហី’’តិ វុត្តេ បន ‘‘ន វដ្ដតី’’តិ បដិក្ខិបិតព្ពំ. សចេ ‘‘បដិសាមេហី’’តិ បាតេត្វា គច្ឆន្តិ, បលិពោធោ នាម ហោតិ, បដិសាមេតុំ វដ្ដតិ. វិហារេ កម្មំ ករោន្តា វឌ្ឍកីអាទយោ វា រាជវល្លភា វា អត្តនោ ឧបករណភណ្ឌំ វា សយនភណ្ឌំ វា ‘‘បដិសាមេត្វា ទេថា’’តិ វទន្តិ, ឆន្ទេនបិ ភយេនបិ ន កាតព្ពមេវ, គុត្តដ្ឋានំ បន ទស្សេតុំ វដ្ដតិ. ពលក្ការេន បាតេត្វា គតេសុ ច បដិសាមេតុំ វដ្ដតិ.

អជ្ឈារាមេ វា អជ្ឈាវសថេ វាតិ ឯត្ថ សចេ មហាវិហារសទិសោ មហារាមោ ហោតិ, តត្ថ បាការបរិក្ខិត្តេ បរិវេណេ យត្ថ ភិក្ខូហិ វា សាមណេរេហិ វា គហិតំ ភវិស្សតីតិ សង្កា ឧប្បជ្ជតិ, តាទិសេ ឯវ ឋានេ ឧគ្គណ្ហិត្វា វា ឧគ្គណ្ហាបេត្វា វា ឋបេតព្ពំ. មហាពោធិទ្វារកោដ្ឋកអម្ពង្គណសទិសេសុ បន មហាជនសញ្ចរណដ្ឋានេសុ ន គហេតព្ពំ, បលិពោធោ ន ហោតិ. កុរុន្ទិយំ បន វុត្តំ ‘‘ឯកោ មគ្គំ គច្ឆន្តោ និមនុស្សដ្ឋានេ កិញ្ចិ ភណ្ឌំ បស្សតិ, អាកិណ្ណមនុស្សេបិ ជាតេ មនុស្សា តមេវ ភិក្ខុំ អាសង្កន្តិ, តស្មា មគ្គា ឱក្កម្ម និសីទិតព្ពំ. សាមិកេសុ អាគតេសុ តំ អាចិក្ខិតព្ពំ. សចេ សាមិកេ ន បស្សតិ បតិរូបំ ករិស្សតី’’តិ.

រូបេន វា និមិត្តេន វា សញ្ញាណំ កត្វាតិ ឯត្ថ រូបំ នាម អន្តោភណ្ឌិកាយ ភណ្ឌំ; តស្មា ភណ្ឌិកំ មុញ្ចិត្វា គណេត្វា ឯត្តកា កហាបណា វា ជាតរូបរជតំ វាតិ សល្លក្ខេតព្ពំ. និមិត្តន្តិ លញ្ឆនាទិ; តស្មា លញ្ឆិតាយ ភណ្ឌិកាយ មត្តិកាលញ្ឆនន្តិ វា លាខាលញ្ឆនន្តិ វា នីលបិលោតិកាយ ភណ្ឌិកា កតាតិ វា សេតបិលោតិកាយ កតាតិ វា ឯវមាទិ សព្ពំ សល្លក្ខេតព្ពំ.

ភិក្ខូ បតិរូបាតិ លជ្ជិនោ កុក្កុច្ចកា. លោលជាតិកានញ្ហិ ហត្ថេ ឋបេតុំ ន លភតិ. យោ បន នេវ តម្ហា អាវាសា បក្កមតិ, ន សាមិកេ បស្សតិ, តេនាបិ អត្តនោ ចីវរាទិមូលំ ន កាតព្ពំ; ថាវរំ បន សេនាសនំ វា ចេតិយំ វា បោក្ខរណី វា ការេតព្ពា. សចេ ទីឃស្ស អទ្ធុនោ អច្ចយេន សាមិកោ អាគច្ឆតិ, ‘‘ឧបាសក តវ សន្តកេន ឥទំ នាម កតំ, អនុមោទាហី’’តិ វត្តព្ពោ. សចេ អនុមោទតិ, ឥច្ចេតំ កុសលំ; នោ ចេ អនុមោទតិ, ‘‘មម ធនំ ទេថា’’តិ ចោទេតិយេវ, អញ្ញំ សមាទបេត្វា ទាតព្ពំ.

៥០៧. រតនសម្មតំ វិស្សាសំ គណ្ហាតីតិអាទីសុ អាមាសមេវ សន្ធាយ វុត្តំ. អនាមាសំ ន វដ្ដតិយេវ. សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ. ឆសមុដ្ឋានំ – កិរិយំ, នោសញ្ញាវិមោក្ខំ, អចិត្តកំ, បណ្ណត្តិវជ្ជំ, កាយកម្មំ, វចីកម្មំ, តិចិត្តំ, តិវេទនន្តិ.

រតនសិក្ខាបទំ ទុតិយំ.