៧. សំវិធានសិក្ខាបទវណ្ណនា

១៨១. សត្តមសិក្ខាបទេ – បច្ឆា គច្ឆន្តីនំ ចោរា អច្ឆិន្ទិំសូតិ បច្ឆា គច្ឆន្តីនំ បត្តចីវរំ ចោរា ហរិំសុ. ទូសេសុន្តិ តា ភិក្ខុនិយោ ចោរា ទូសយិំសុ, សីលវិនាសំ បាបយិំសូតិ អត្ថោ.

១៨២-៣. សំវិធាយាតិ សំវិទហិត្វា, គមនកាលេ សង្កេតំ កត្វាតិ អត្ថោ. កុក្កុដសម្បាទេតិ ឯត្ថ យស្មា គាមា និក្ខមិត្វា កុក្កុដោ បទសាវ អញ្ញំ គាមំ គច្ឆតិ, អយំ កុក្កុដសម្បាទោតិ វុច្ចតិ. តត្រាយំ វចនត្ថោ – សម្បទន្តិ ឯត្ថាតិ សម្បាទោ. កេ សម្បទន្តិ? កុក្កុដា. កុក្កុដានំ សម្បាទោ កុក្កុដសម្បាទោ. អថ វា សម្បាទោតិ គមនំ, កុក្កុដានំ សម្បាទោ ឯត្ថ អត្ថីតិបិ កុក្កុដសម្បាទោ. កុក្កុដសម្បាតេ ឥតិបិ បាឋោ, តត្ថ យស្ស គាមស្ស គេហច្ឆទនបិដ្ឋិតោ កុក្កុដោ ឧប្បតិត្វា អញ្ញស្ស គេហច្ឆទនបិដ្ឋិយំ បតតិ, អយំ កុក្កុដសម្បាតោតិ វុច្ចតិ. វចនត្ថោ បនេត្ថ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពោ. ទ្វិធា វុត្តប្បការោបិ ចេស គាមោ អច្ចាសន្នោ ហោតិ, ឧបចារោ ន លព្ភតិ. យស្មិំ បន គាមេ បច្ចូសេ វស្សន្តស្ស កុក្កុដស្ស សទ្ទោ អនន្តរេ គាមេ សុយ្យតិ, តាទិសេហិ គាមេហិ សម្បុណ្ណរដ្ឋេ គាមន្តរេ គាមន្តរេ បាចិត្តិយន្តិ អដ្ឋកថាយំ វុត្តំ. កិញ្ចាបិ វុត្តំ, ‘‘គាមន្តរេ គាមន្តរេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្សា’’តិ វចនតោ បន សចេបិ រតនមត្តន្តរោ គាមោ ហោតិ, យោ តស្ស មនុស្សេហិ ឋបិតឧបចារោ, តំ ឱក្កមន្តស្ស អាបត្តិយេវ.

តត្រាយំ អាបត្តិវិនិច្ឆយោ – សំវិធានកាលេ ហិ សចេ ឧភោបិ ភិក្ខុនុបស្សយេ វា អន្តរារាមេ វា អាសនសាលាយ វា តិត្ថិយសេយ្យាយ វា ឋត្វា សំវិទហន្តិ, អនាបត្តិ កប្បិយភូមិ កិរាយំ. តស្មា ឯត្ថ សំវិទហនបច្ចយា ទុក្កដាបត្តិំ ន វទន្តិ, គច្ឆន្តស្ស យថាវត្ថុកមេវ. សចេ បន អន្តោគាមេ ភិក្ខុនុបស្សយទ្វារេ រថិកាយ អញ្ញេសុ វា ចតុក្កសិង្ឃាដកហត្ថិសាលាទីសុ សំវិទហន្តិ, ភិក្ខុនោ អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ឯវំ សំវិទហិត្វា គាមតោ និក្ខមន្តិ, និក្ខមនេ អនាបត្តិ, អនន្តរគាមស្ស ឧបចារោក្កមនេ បន ភិក្ខុនោ បាចិត្តិយំ. តត្រាបិ ‘‘បឋមបាទេ ទុក្កដំ, ទុតិយបាទេ បាចិត្តិយ’’ន្តិ មហាបច្ចរិយំ វុត្តំ. គាមតោ និក្ខមិត្វា បន យាវ អនន្តរគាមស្ស ឧបចារំ ន ឱក្កមន្តិ, ឯត្ថន្តរេ សំវិទហិតេបិ ភិក្ខុនោ ទុក្កដំ, អនន្តរគាមស្ស ឧបចារោក្កមនេ បុរិមនយេនេវ អាបត្តិ. សចេ ទូរំ គន្តុកាមា ហោន្តិ, គាមូបចារគណនាយ ឱក្កមនេ ឱក្កមនេ អាបត្តិ, តស្ស តស្ស បន គាមស្ស អតិក្កមនេ អនាបត្តិ. សចេ បន ភិក្ខុនី ‘‘អសុកំ នាម គាមំ គមិស្សាមី’’តិ ឧបស្សយតោ និក្ខមតិ, ភិក្ខុបិ តមេវ គាមំ សន្ធាយ ‘‘អសុកំ នាម គាមំ គមិស្សាមី’’តិ វិហារតោ និក្ខមតិ. អថ ទ្វេបិ គាមទ្វារេ សមាគន្ត្វា ‘‘តុម្ហេ កុហិំ គច្ឆថ, អសុកំ នាម គាមំ តុម្ហេ កុហិន្តិ, មយម្បិ តត្ថេវា’’តិ វត្វា ‘‘ឯហិ ទានិ, គច្ឆាមា’’តិ សំវិធាយ គច្ឆន្តិ, អនាបត្តិ. កស្មា? បុព្ពមេវ គមិស្សាមាតិ និក្ខន្តត្តាតិ មហាបច្ចរិយំ វុត្តំ. តំ នេវ បាឡិយា ន សេសអដ្ឋកថាយ សមេតិ.

អទ្ធយោជនេ អទ្ធយោជនេតិ ឯកមេកំ អទ្ធយោជនំ អតិក្កមន្តស្ស ឥទានិ អតិក្កមិស្សតីតិ បឋមបាទេ ទុក្កដំ, ទុតិយបាទេ បាចិត្តិយំ. ឥមស្មិញ្ហិ នយេ អតិក្កមនេ អាបត្តិ, ឱក្កមនេ អនាបត្តិ.

១៨៤. ភិក្ខុ សំវិទហតីតិ នគរទ្វារេ វា រថិកាយ វា ភិក្ខុនិំ ទិស្វា ‘‘អសុកំ គាមំ នាម គតបុព្ពត្ថា’’តិ វទតិ, ‘‘នាម្ហិ អយ្យ គតបុព្ពា’’តិ ‘‘ឯហិ គច្ឆាមា’’តិ វា ‘‘ស្វេ អហំ គមិស្សាមិ, ត្វម្បិ អាគច្ឆេយ្យាសី’’តិ វា វទតិ. ភិក្ខុនី សំវិទហតីតិ គាមន្តរេ ចេតិយវន្ទនត្ថំ គាមតោ និក្ខមន្តំ ភិក្ខុំ ទិស្វា ‘‘អយ្យ កុហិំ គច្ឆថា’’តិ វទតិ. ‘‘អសុកំ នាម គាមំ ចេតិយវន្ទនត្ថ’’ន្តិ. ‘‘អហម្បិ អយ្យ អាគច្ឆាមី’’តិ ឯវំ ភិក្ខុនីយេវ សំវិទហតិ, ន ភិក្ខុ.

១៨៥. វិសង្កេតេនាតិ ឯត្ថ ‘‘បុរេភត្តំ គច្ឆិស្សាមា’’តិ វត្វា បច្ឆាភត្តំ គច្ឆន្តិ, ‘‘អជ្ជ វា គមិស្សាមា’’តិ វត្វា ស្វេ គច្ឆន្តិ. ឯវំ កាលវិសង្កេតេយេវ អនាបត្តិ, ទ្វារវិសង្កេតេ បន មគ្គវិសង្កេតេ វា សតិបិ អាបត្តិយេវ. អាបទាសូតិ រដ្ឋភេទេ ចក្កសមារុឡ្ហា ជនបទា បរិយាយន្តិ ឯវរូបាសុ អាបទាសុ អនាបត្តិ. សេសំ ឧត្តានមេវាតិ.

ចតុសមុដ្ឋានំ – កាយតោ កាយវាចតោ កាយចិត្តតោ កាយវាចាចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, កិរិយំ, នោសញ្ញាវិមោក្ខំ, អចិត្តកំ, បណ្ណត្តិវជ្ជំ, កាយកម្មំ, វចីកម្មំ, តិចិត្តំ, តិវេទនន្តិ.

សំវិធានសិក្ខាបទំ សត្តមំ.