២. អញ្ញវាទកសិក្ខាបទវណ្ណនា

៩៤. ទុតិយសិក្ខាបទេ – អនាចារំ អាចរិត្វាតិ អកាតព្ពំ កត្វា; កាយវចីទ្វារេសុ អាបត្តិំ អាបជ្ជិត្វាតិ វុត្តំ ហោតិ. អញ្ញេនញ្ញំ បដិចរតីតិ អញ្ញេន វចនេន អញ្ញំ វចនំ បដិចរតិ បដិច្ឆាទេតិ អជ្ឈោត្ថរតិ; ឥទានិ តំ បដិចរណវិធិំ ទស្សេន្តោ ‘‘កោ អាបន្នោ’’តិអាទិមាហ. តត្រាយំ វចនសម្ពន្ធោ – សោ កិរ កិញ្ចិ វីតិក្កមំ ទិស្វា ‘‘អាវុសោ, អាបត្តិំ អាបន្នោសី’’តិ សង្ឃមជ្ឈេ អាបត្តិយា អនុយុញ្ជិយមានោ ‘‘កោ អាបន្នោ’’តិ វទតិ. ‘‘តតោ ត្វ’’ន្តិ វុត្តេ ‘‘អហំ កិំ អាបន្នោ’’តិ វទតិ. អថ ‘‘បាចិត្តិយំ វា ទុក្កដំ វា’’តិ វុត្តេ វត្ថុំ បុច្ឆន្តោ ‘‘អហំ កិស្មិំ អាបន្នោ’’តិ វទតិ. តតោ ‘‘អសុកស្មិំ នាម វត្ថុស្មិ’’ន្តិ វុត្តេ ‘‘អហំ កថំ អាបន្នោ, កិំ ករោន្តោ អាបន្នោម្ហី’’តិ បុច្ឆតិ. អថ ‘‘ឥទំ នាម ករោន្តោ អាបន្នោ’’តិ វុត្តេ ‘‘កំ ភណថា’’តិ វទតិ. តតោ ‘‘តំ ភណាមា’’តិ វុត្តេ ‘‘កិំ ភណថា’’តិ វទតិ.

អបិចេត្ថ អយំ បាឡិមុត្តកោបិ អញ្ញេនញ្ញំ បដិចរណវិធិ – ភិក្ខូហិ ‘‘តវ សិបាដិកាយ កហាបណោ ទិដ្ឋោ, កិស្សេវមសារុប្បំ ករោសី’’តិ វុត្តោ ‘‘សុទិដ្ឋំ, ភន្តេ, ន បនេសោ កហាបណោ; តិបុមណ្ឌលំ ឯត’’ន្តិ ភណន្តោ វា ‘‘ត្វំ សុរំ បិវន្តោ ទិដ្ឋោ, កិស្សេវំ ករោសី’’តិ វុត្តោ ‘‘សុទិដ្ឋោ, ភន្តេ, ន បនេសា សុរា, ភេសជ្ជត្ថាយ សម្បាទិតំ អរិដ្ឋ’’ន្តិ ភណន្តោ វា ‘‘ត្វំ បដិច្ឆន្នេ អាសនេ មាតុគាមេន សទ្ធិំ និសិន្នោ ទិដ្ឋោ, កិស្សេវមសារុប្បំ ករោសី’’តិ វុត្តោ ‘‘យេន ទិដ្ឋំ សុទិដ្ឋំ, វិញ្ញូ បនេត្ថ ទុតិយោ អត្ថិ, សោ កិស្ស ន ទិដ្ឋោ’’តិ ភណន្តោ វា, ‘‘ឦទិសំ តយា កិញ្ចិ ទិដ្ឋ’’ន្តិ បុដ្ឋោ ‘‘ន សុណាមី’’តិ សោតមុបនេន្តោ វា, សោតទ្វារេ បុច្ឆន្តានំ ចក្ខុំ ឧបនេន្តោ វា, អញ្ញេនញ្ញំ បដិចរតីតិ វេទិតព្ពោ. អញ្ញវាទកំ រោបេតូតិ អញ្ញវាទកំ អារោបេតុ; បតិដ្ឋាបេតូតិ អត្ថោ. វិហេសកំ រោបេតូតិ ឯតស្មិម្បិ ឯសេវ នយោ.

៩៨. អញ្ញវាទកេ វិហេសកេ បាចិត្តិយន្តិ ឯត្ថ អញ្ញំ វទតីតិ អញ្ញវាទកំ; អញ្ញេនញ្ញំ បដិចរណស្សេតំ នាមំ. វិហេសេតីតិ វិហេសកំ; តុណ្ហីភូតស្សេតំ នាមំ, តស្មិំ អញ្ញវាទកេ វិហេសកេ. បាចិត្តិយន្តិ វត្ថុទ្វយេ បាចិត្តិយទ្វយំ វុត្តំ.

១០០. អរោបិតេ អញ្ញវាទកេតិ កម្មវាចាយ អនារោបិតេ អញ្ញវាទកេ. អរោបិតេ វិហេសកេតិ ឯតស្មិម្បិ ឯសេវ នយោ.

១០១. ធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញីតិអាទីសុ យំ តំ អញ្ញវាទកវិហេសករោបនកម្មំ កតំ, តញ្ចេ ធម្មកម្មំ ហោតិ, សោ ច ភិក្ខុ តស្មិំ ធម្មកម្មសញ្ញី អញ្ញវាទកញ្ច វិហេសកញ្ច ករោតិ, អថស្ស តស្មិំ អញ្ញវាទកេ ច វិហេសកេ ច អាបត្តិ បាចិត្តិយស្សាតិ ឥមិនា នយេន អត្ថោ វេទិតព្ពោ.

១០២. អជានន្តោ បុច្ឆតីតិ អាបត្តិំ វា អាបន្នភាវំ អជានន្តោយេវ ‘‘កិំ តុម្ហេ ភណថ, អហំ ន ជានាមី’’តិ បុច្ឆតិ. គិលានោ វា ន កថេតីតិ មុខេ តាទិសោ ព្យាធិ ហោតិ, យេន កថេតុំ ន សក្កោតិ. សង្ឃស្ស ភណ្ឌនំ វាតិអាទីសុ សង្ឃមជ្ឈេ កថិតេ តប្បច្ចយា សង្ឃស្ស ភណ្ឌនំ វា កលហោ វា វិវាទោ វា ភវិស្សតិ, សោ មា អហោសីតិ មញ្ញមានោ ន កថេតីតិ ឥមិនា នយេន អត្ថោ វេទិតព្ពោ. សេសំ ឧត្តានមេវាតិ.

តិសមុដ្ឋានំ – កាយចិត្តតោ វាចាចិត្តតោ កាយវាចាចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, សិយា កិរិយំ, សិយា អកិរិយំ, អញ្ញេនញ្ញំ បដិចរន្តស្ស ហិ កិរិយំ ហោតិ, តុណ្ហីភាវេន វិហេសន្តស្ស អកិរិយំ, សញ្ញាវិមោក្ខំ, សចិត្តកំ, លោកវជ្ជំ, កាយកម្មំ, វចីកម្មំ, អកុសលចិត្តំ, ទុក្ខវេទនន្តិ.

អញ្ញវាទកសិក្ខាបទំ ទុតិយំ.