៩. ទុដ្ឋុល្លារោចនសិក្ខាបទវណ្ណនា

៧៨. នវមសិក្ខាបទេ – ទុដ្ឋុល្លា នាម អាបត្តិ ចត្តារិ ច បារាជិកានិ តេរស ច សង្ឃាទិសេសាតិ ឥមិស្សា បាឡិយា ‘‘បារាជិកានិ ទុដ្ឋុល្លសទ្ទត្ថទស្សនត្ថំ វុត្តានិ, សង្ឃាទិសេសំ បន ឥធ អធិប្បេត’’ន្តិ អដ្ឋកថាសុ វុត្តំ. តត្រាយំ វិចារណា – សចេ បារាជិកំ អារោចេន្តស្ស បាចិត្តិយំ ន ភវេយ្យ, យថា សមានេបិ ភិក្ខុ-ភិក្ខុនីនំ ឧបសម្បន្នសទ្ទេ យត្ថ ភិក្ខុនី អនធិប្បេតា ហោតិ, តត្ថ ភិក្ខុំ ឋបេត្វា អវសេសោ អនុបសម្បន្នោតិ វុច្ចតិ; ឯវមិធ សមានេបិ បារាជិកសង្ឃាទិសេសានំ ទុដ្ឋុល្លសទ្ទេ យទិ បារាជិកំ អនធិប្បេតំ, ‘‘ទុដ្ឋុល្លា នាម អាបត្តិ តេរស សង្ឃាទិសេសា’’តិ ឯតទេវ វត្តព្ពំ សិយា. តត្ថ ភវេយ្យ ‘‘យោ បារាជិកំ អាបន្នោ, សោ ភិក្ខុភាវតោ ចុតោ, តស្មា តស្ស អាបត្តិំ អារោចេន្តោ ទុក្កដំ អាបជ្ជតី’’តិ. ឯវំ សតិ អក្កោសន្តោបិ ទុក្កដំ អាបជ្ជេយ្យ, បាចិត្តិយមេវ ច អាបជ្ជតិ. វុត្តញ្ហេតំ – ‘‘អសុទ្ធោ ហោតិ បុគ្គលោ អញ្ញតរំ បារាជិកំ ធម្មំ អជ្ឈាបន្នោ, តញ្ចេ អសុទ្ធទិដ្ឋិ សមានោ ឱកាសំ ការាបេត្វា អក្កោសាធិប្បាយោ វទតិ, អាបត្តិ ឱមសវាទស្សា’’តិ (បារា. ៣៨៩). ឯវំ បាឡិយា វិចារិយមានាយ បារាជិកំ អារោចេន្តស្សាបិ បាចិត្តិយមេវ ទិស្សតិ. កិញ្ចាបិ ទិស្សតិ, អថ ខោ សព្ពអដ្ឋកថាសុ វុត្តត្តា អដ្ឋកថាចរិយាវ ឯត្ថ បមាណំ, ន អញ្ញា វិចារណា. បុព្ពេបិ ច អាវោចុម្ហ – ‘‘ពុទ្ធេន ធម្មោ វិនយោ ច វុត្តោ, យោ តស្ស បុត្តេហិ តថេវ ញាតោ’’តិអាទិ (បារា. អដ្ឋ. ១.គន្ថារម្ភកថា). អដ្ឋកថាចរិយា ហិ ពុទ្ធស្ស អធិប្បាយំ ជានន្តិ.

ឥមិនាបិ ចេតំ បរិយាយេន វេទិតព្ពំ. អញ្ញត្រ ភិក្ខុសម្មុតិយាតិ ហិ វុត្តំ. ភិក្ខុសម្មុតិយា ច អារោចនំ អាយតិំ សំវរត្ថាយ បុន តថារូបំ អាបត្តិំ អនាបជ្ជនត្ថាយ ភគវតា អនុញ្ញាតំ, ន តស្ស ភិក្ខុនោ អវណ្ណមត្តប្បកាសនត្ថាយ, សាសនេ ចស្ស បតិដ្ឋានិសេធនត្ថាយ, ន ច បារាជិកំ អាបន្នស្ស បុន តថារូបាយ អាបត្តិយា អនាបជ្ជនេន ភិក្ខុភាវោ នាម អត្ថិ. តស្មា ‘‘បារាជិកានិ ទុដ្ឋុល្លសទ្ទត្ថទស្សនត្ថំ វុត្តានិ, សង្ឃាទិសេសំ បន ឥធាធិប្បេត’’ន្តិ យំ អដ្ឋកថាសុ វុត្តំ, តំ សុវុត្តមេវ.

៨០. អត្ថិ ភិក្ខុសម្មុតិ អាបត្តិបរិយន្តាតិអាទីសុ បន យា អយំ ភិក្ខុសម្មុតិ វុត្តា, សា ន កត្ថចិ អាគតា, ឥធ វុត្តត្តាយេវ បន អភិណ្ហាបត្តិកំ ភិក្ខុំ ទិស្វា ឯវមេស បរេសុ ហិរោត្តប្បេនាបិ អាយតិំ សំវរំ អាបជ្ជិស្សតីតិ តស្ស ភិក្ខុនោ ហិតេសិតាយ តិក្ខត្តុំ អបលោកេត្វា សង្ឃេន កាតព្ពាតិ វេទិតព្ពាតិ.

៨២. អទុដ្ឋុល្លំ អាបត្តិំ អារោចេតិ អាបត្តិ ទុក្កដស្សាតិ បញ្ចបិ អាបត្តិក្ខន្ធេ អារោចេន្តស្ស ទុក្កដំ. មហាបច្ចរិយំ បន បារាជិកំ អារោចេន្តស្សាបិ ទុក្កដមេវ វុត្តំ. អនុបសម្បន្នស្ស ទុដ្ឋុល្លំ វា អទុដ្ឋុល្លំ វា អជ្ឈាចារន្តិ ឯត្ថ អាទិតោ បញ្ច សិក្ខាបទានិ ទុដ្ឋុល្លោ នាម អជ្ឈាចារោ, សេសានិ អទុដ្ឋុល្លោ. សុក្កវិស្សដ្ឋិកាយសំសគ្គទុដ្ឋុល្លអត្តកាមា បនស្ស អជ្ឈាចារោ នាមាតិ វុត្តំ.

៨៣. វត្ថុំ អារោចេតីតិ ‘‘អយំ សុក្កវិស្សដ្ឋិំ អាបន្នោ, ទុដ្ឋុល្លំ អាបន្នោ, អត្តកាមំ អាបន្នោ’’ កាយសំសគ្គំ អាបន្នោតិ ឯវំ វទន្តស្ស អនាបត្តិ. អាបត្តិំ អារោចេតីតិ ឯត្ថ ‘‘អយំ បារាជិកំ អាបន្នោ, សង្ឃាទិសេសំ ថុល្លច្ចយំ បាចិត្តិយំ បាដិទេសនីយំ ទុក្កដំ ទុព្ភាសិតំ អាបន្នោ’’តិ វទតិ អនាបត្តិ. ‘‘អយំ អសុចិំ មោចេត្វា សង្ឃាទិសេសំ អាបន្នោ’’តិអាទិនា បន នយេន វត្ថុនា សទ្ធិំ អាបត្តិំ ឃដេត្វា អារោចេន្តស្សេវ អាបត្តិ. សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ.

តិសមុដ្ឋានំ – កាយចិត្តតោ វាចាចិត្តតោ កាយវាចាចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, កិរិយំ, សញ្ញាវិមោក្ខំ, សចិត្តកំ, លោកវជ្ជំ, កាយកម្មំ, វចីកម្មំ, អកុសលចិត្តំ, ទុក្ខវេទនន្តិ.

ទុដ្ឋុល្លារោចនសិក្ខាបទំ នវមំ.