៩. បាតិមោក្ខដ្ឋបនក្ខន្ធកំ

បាតិមោក្ខុទ្ទេសយាចនកថា

៣៨៣. បាតិមោក្ខដ្ឋបនក្ខន្ធកេ – (នន្ទិមុខិយា រត្តិយាតិ អរុណុដ្ឋិតកាលេបិ ហិ នន្ទិមុខា វិយ រត្តិ ខាយតិ. តេនាហ ‘‘នន្ទិមុខិយា រត្តិយា’’តិ. អន្តោបូតិន្តិ អត្តចិត្តសន្តានេ កិលេសបូតិភាវេន អន្តោបូតិំ. អវស្សុតន្តិ កិលេសវស្សនវសេន អវស្សុតំ. កសម្ពុកជាតន្តិ អាកិណ្ណទោសតាយ សំកិលិដ្ឋជាតំ.) យាវ ពាហាគហណាបិ នាមាតិ ‘‘អបរិសុទ្ធា អានន្ទ បរិសា’’តិ វចនំ សុត្វាយេវ ហិ តេន បក្កមិតព្ពំ សិយា, ឯវំ អបក្កមិត្វា យាវ ពាហាគហណាបិ នាម សោ មោឃបុរិសោ អាគមេស្សតិ, អច្ឆរិយមិទន្តិ ទស្សេតិ.

៣៨៤. ន អាយតកេនេវ បបាតោតិ ន បឋមមេវ គម្ភីរោ; អនុបុព្ពេន គម្ភីរោតិ អត្ថោ. ឋិតធម្មោ វេលំ នាតិវត្តតីតិ វីចីនំ ឱសក្កនកន្ទរំ មរិយាទវេលំ នាតិក្កមតិ. តីរំ វាហេតីតិ តីរតោ អប្បេតិ; ឧស្សារេតីតិ អត្ថោ. អញ្ញាបដិវេធោតិ អរហត្តប្បត្តិ.

៣៨៥. ឆន្នមតិវស្សតីតិ អាបត្តិំ អាបជ្ជិត្វា បដិច្ឆាទេន្តោ អញ្ញំ នវំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ ឥទមេតំ សន្ធាយ វុត្តំ. វិវដំ នាតិវស្សតីតិ អាបត្តិំ អាបជ្ជិត្វា វិវរន្តោ អញ្ញំ នាបជ្ជតិ ឥទមេតំ សន្ធាយ វុត្តំ.

បាតិមោក្ខុទ្ទេសយាចនកថា និដ្ឋិតា.

បាតិមោក្ខសវនារហកថា

៣៨៦. ឋបិតំ ហោតិ បាតិមោក្ខន្តិ ឯត្ថ បុរេ វា បច្ឆា វា ឋបិតម្បិ អដ្ឋបិតំ ហោតិ, ខេត្តេ ឋបិតមេវ បន ឋបិតំ នាម ហោតិ. តស្មា ‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ សង្ឃោ, អជ្ជុបោសថោ បន្នរសោ, យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ ឧបោសថំ ករេយ្យា’’តិ ឯត្ថ យាវ រេ-ការំ ភណតិ, តាវ ឋបេតព្ពំ, ឥទញ្ហិ ខេត្តំ. យ្យ-ការេ បន វុត្តេ ឋបេន្តេន បច្ឆា ឋបិតំ នាម ហោតិ. ‘‘សុណាតុ មេ’’តិ អនារទ្ធេយេវ ឋបេន្តេន បុរេ ឋបិតំ ហោតិ.

បាតិមោក្ខសវនារហកថា និដ្ឋិតា.

ធម្មិកាធម្មិកបាតិមោក្ខដ្ឋបនកថា

៣៨៧. អមូលិកាយ សីលវិបត្តិយា បាតិមោក្ខំ ឋបេតិ អកតាយាតិ តេន បុគ្គលេន សា វិបត្តិ កតា វា ហោតុ អកតា វា, បាតិមោក្ខដ្ឋបនកស្ស សញ្ញាអមូលិកវសេន អមូលិកា ហោតិ. កតាកតាយាតិ កតញ្ច អកតញ្ច ឧភយំ គហេត្វា វុត្តំ.

ធម្មិកំ សាមគ្គិំ ន ឧបេតីតិ កម្មំ កោបេតុកាមតាយ សង្ឃស្ស កម្មេ ករីយមានេ នេវ អាគច្ឆតិ, ន ឆន្ទំ ទេតិ, សម្មុខីភូតោវ បដិក្កោសតិ, តេន ទុក្កដំ អាបជ្ជតិ. ឥច្ចស្សាបិ សាបត្តិកស្សេវ បាតិមោក្ខំ ឋបិតំ ហោតិ. បច្ចាទិយតីតិ ‘‘បុន កាតព្ពំ កម្ម’’ន្តិ បច្ចាទិយតិ, តេន ឧក្កោដនកេន បាចិត្តិយំ អាបជ្ជតិ. ឥច្ចស្សាបិ សាបត្តិកស្សេវ បាតិមោក្ខំ ឋបិតំ ហោតិ.

ធម្មិកាធម្មិកបាតិមោក្ខដ្ឋបនកថា និដ្ឋិតា.

ធម្មិកបាតិមោក្ខដ្ឋបនកថា

៣៨៨. យេហិ អាការេហិ យេហិ លិង្គេហិ យេហិ និមិត្តេហីតិ ឯត្ថ មគ្គេនមគ្គបដិបាទនាទីសុ អាការាទិសញ្ញា វេទិតព្ពា. តេន ទិដ្ឋេន តេន សុតេន តាយ បរិសង្កាយាតិ ឯត្ថ ទិដ្ឋញ្ច សុតញ្ច បាឡិយំ អាគតមេវ. សចេ បន តេហិ ទិដ្ឋសុតេហិ បរិសង្កំ ឧប្បាទេយ្យ, តំ សន្ធាយ វុត្តំ ‘‘តាយ បរិសង្កាយា’’តិ.

ធម្មិកបាតិមោក្ខដ្ឋបនកថា និដ្ឋិតា.

អត្តាទានអង្គកថា

៣៩៨. អត្តាទានំ អាទាតុកាមេនាតិ ឯត្ថ សាសនំ សោធេតុកាមោ ភិក្ខុ យំ អធិករណំ អត្តនា អាទិយតិ, តំ អត្តាទានន្តិ វុច្ចតិ. អកាលោ ឥមំ អត្តាទានំ អាទាតុន្តិ ឯត្ថ រាជភយំ ចោរភយំ ទុព្ភិក្ខភយំ វស្សារត្តោតិ អយំ អកាលោ, វិបរីតោ កាលោ.

អភូតំ ឥទំ អត្តាទានន្តិ អសន្តមិទំ, មយា អធម្មោ វា ធម្មោតិ, ធម្មោ វា អធម្មោតិ, អវិនយោ វា វិនយោតិ, វិនយោ វា អវិនយោតិ, ទុស្សីលោ វា បុគ្គលោ សីលវាតិ, សីលវា វា ទុស្សីលោតិ គហិតោតិ អត្ថោ; វិបរិយាយេន ភូតំ វេទិតព្ពំ. អនត្ថសំហិតំ ឥទំ អត្តាទានន្តិ ឯត្ថ យំ ជីវិតន្តរាយាយ វា ព្រហ្មចរិយន្តរាយាយ វា សំវត្តតិ, ឥទំ អនត្ថសំហិតំ, វិបរីតំ អត្ថសំហិតំ នាម.

ន លភិស្សាមិ សន្ទិដ្ឋេ សម្ភត្តេ ភិក្ខូតិ អប្បេកទា ហិ រាជភយាទីសុ ឯវរូបា អត្តនោ បក្ខស្ស ឧបត្ថម្ភកា ភិក្ខូ លទ្ធុំ ន សក្កា ហោន្តិ, តំ សន្ធាយ វុត្តំ ‘‘ន លភិស្សាមី’’តិ. អប្បេកទា បន ខេមសុភិក្ខាទីសុ លទ្ធុំ សក្កា ហោន្តិ, តំ សន្ធាយ ‘‘លភិស្សាមី’’តិ វុត្តំ.

ភវិស្សតិ សង្ឃស្ស តតោនិទានំ ភណ្ឌនន្តិ កោសម្ពកានំ វិយ ភណ្ឌនំ កលហោ វិគ្គហោ វិវាទោ សង្ឃភេទោ ច ភវិស្សតីតិ. បច្ឆាបិ អវិប្បដិសារករំ ភវិស្សតីតិ សុភទ្ទំ វុឌ្ឍបព្ពជិតំ និគ្គហេត្វា បញ្ចសតិកសង្គីតិំ ករោន្តស្ស មហាកស្សបត្ថេរស្សេវ, ទសវត្ថុកេ អធិករណេ ទសភិក្ខុសហស្សានិ និគ្គហេត្វា សត្តសតិកសង្គីតិំ ករោន្តស្ស អាយស្មតោ យសស្សេវ, សដ្ឋិភិក្ខុសហស្សានិ និគ្គហេត្វា សហស្សិកសង្គីតិំ ករោន្តស្ស មោគ្គលិបុត្តតិស្សត្ថេរស្សេវ ច បច្ឆា សមនុស្សរណករណំ ហោតិ, សាសនស្ស ច វិគតុបក្កិលេសចន្ទិមសូរិយសស្សិរិកតាយ សំវត្តតិ.

អត្តាទានអង្គកថា និដ្ឋិតា.

ចោទកេនបច្ចវេក្ខិតព្ពធម្មកថា

៣៩៩. អច្ឆិទ្ទេន អប្បដិមំសេនាតិអាទីសុ យេន គហដ្ឋបព្ពជិតេសុ យោ កោចិ បហដោ វា ហោតិ, គិហីនំ គណ្ឌផាលនាទីនិ វេជ្ជកម្មានិ វា កតានិ, តស្ស កាយសមាចារោ ឧបចិកាហិ ខាយិតតាលបណ្ណមិវ ឆិទ្ទោ ច បដិមាសិតុំ យត្ថ កត្ថចិ គហេត្វា អាកឌ្ឍិតុំ សក្កុណេយ្យតាយ សប្បដិមំសោ ច ហោតិ, វិបរីតោ អច្ឆិទ្ទោ អប្បដិមំសោតិ វេទិតព្ពោតិ. វចីសមាចារោ បន មុសាវាទឱមសវាទបេសុញ្ញអមូលកានុទ្ធំសនាទីហិ ឆិទ្ទោ ច សប្បដិមំសោ ច ហោតិ, វិបរីតោ អច្ឆិទ្ទោ អប្បដិមំសោ.

មេត្តំ នុ ខោ មេ ចិត្តន្តិ បលិពោធេ ឆិន្ទិត្វា កម្មដ្ឋានភាវនានុយោគេន អធិគតំ មេត្តចិត្តំ. អនាឃាតន្តិ អាឃាតវិរហិតំ, វិក្ខម្ភនវសេន វិហតាឃាតន្តិ អត្ថោ. ឥទំ បនាវុសោ កត្ថ វុត្តំ ភគវតាតិ ឥទំ សិក្ខាបទំ កតរស្មិំ នគរេ វុត្តន្តិ អត្ថោ.

ចោទកេនបច្ចវេក្ខិតព្ពធម្មកថា និដ្ឋិតា.

ចោទកេនឧបដ្ឋាបេតព្ពកថា

៤០០. កាលេន វក្ខាមីតិអាទីសុ ឯកោ ឯកំ ឱកាសំ ការេត្វា ចោទេន្តោ កាលេន វទតិ នាម. សង្ឃមជ្ឈគណមជ្ឈសលាកគ្គយាគុអគ្គវិតក្កមាឡកភិក្ខាចារមគ្គអាសនសាលាទីសុ ឧបដ្ឋាកេហិ បរិវារិតក្ខណេ វា ចោទេន្តោ អកាលេន វទតិ នាម. តច្ឆេន វទន្តោ ភូតេន វទតិ នាម. ‘‘អម្ភោ មហល្លក, បរិសាវចរ, បំសុកូលិក, ធម្មកថិក, បតិរូបំ តវ ឥទ’’ន្តិ វទន្តោ ផរុសេន វទតិ នាម. ការណនិស្សិតំ បន កត្វា ‘‘ភន្តេ មហល្លកត្ថ, បរិសាវចរា, បំសុកូលិកា, ធម្មកថិកត្ថ, បតិរូបំ តុម្ហាកំ ឥទ’’ន្តិ វទន្តោ សណ្ហេន វទតិ នាម. ការណនិស្សិតំ កត្វា វទន្តោ អត្ថសំហិតេន វទតិ នាម. មេត្តចិត្តោ វក្ខាមិ នោ ទោសន្តរោតិ មេត្តចិត្តំ ឧបដ្ឋបេត្វា វក្ខាមិ, ន ទុដ្ឋចិត្តោ ហុត្វា.

ចោទកេនឧបដ្ឋាបេតព្ពកថា និដ្ឋិតា.

ចោទកចុទិតកបដិសំយុត្តកថា

៤០១. អជ្ឈត្តំ មនសិករិត្វាតិ អត្តនោ ចិត្តេ ឧប្បាទេត្វា. ការុញ្ញតាតិ ករុណាភាវោ. ឥមិនា ករុណញ្ច ករុណាបុព្ពភាគញ្ច ទស្សេតិ. ហិតេសិតាតិ ហិតគវេសនតា. អនុកម្បិតាតិ តេន ហិតេន សំយោជនតា. ទ្វីហិបិ មេត្តញ្ច មេត្តាបុព្ពភាគញ្ច ទស្សេតិ. អាបត្តិវុដ្ឋានតាតិ អាបត្តិតោ វុដ្ឋាបេត្វា សុទ្ធន្តេ បតិដ្ឋាបនា. វត្ថុំ ចោទេត្វា សារេត្វា បដិញ្ញំ អារោបេត្វា យថាបដិញ្ញាយ កម្មករណំ វិនយបុរេក្ខារតា នាម. ឥមេ បញ្ច ធម្មេតិ យេ ឯតេ ការុញ្ញតាតិអាទិនា នយេន វុត្តា, ឥមេ បញ្ច ធម្មេ អជ្ឈត្តំ មនសិ ករិត្វា បរោ ចោទេតព្ពោតិ.

សច្ចេ ច អកុប្បេ ចាតិ វចីសច្ចេ ច អកុប្បនតាយ ច. ចុទិតកេន ហិ សច្ចញ្ច វត្តព្ពំ, កោបោ ច ន កាតព្ពោ. នេវ អត្តនា កុជ្ឈិតព្ពោ, ន បរោ ឃដ្ដេតព្ពោតិ អត្ថោ. សេសំ សព្ពត្ថ ឧត្តានមេវាតិ.

ចោទកចុទិតកបដិសំយុត្តកថា និដ្ឋិតា.

បាតិមោក្ខដ្ឋបនក្ខន្ធកវណ្ណនា និដ្ឋិតា.