១០. ភិក្ខុនិក្ខន្ធកំ

មហាបជាបតិគោតមីវត្ថុកថា

៤០២. ភិក្ខុនិក្ខន្ធកេ – អលំ គោតមិ មា តេ រុច្ចីតិ កស្មា បដិក្ខិបតិ, ននុ សព្ពេសម្បិ ពុទ្ធានំ ចតស្សោ បរិសា ហោន្តីតិ? កាមំ ហោន្តិ, កិលមេត្វា បន អនេកក្ខត្តុំ យាចិតេន អនុញ្ញាតំ បព្ពជ្ជំ ‘‘ទុក្ខេន លទ្ធា អយំ អម្ហេហី’’តិ សម្មា បរិបាលេស្សន្តីតិ ភទ្ទកំ កត្វា អនុជានិតុកាមោ បដិក្ខិបតិ. អដ្ឋគរុធម្មកថា មហាវិភង្គេយេវ កថិតា.

៤០៣. កុម្ភថេនកេហីតិ កុម្ភេ ទីបំ ជាលេត្វា តេន អាលោកេន បរឃរេ ភណ្ឌំ វិចិនិត្វា ថេនកចោរេហិ.

សេតដ្ឋិកា នាម រោគជាតីតិ ឯកោ បាណកោ នាឡិមជ្ឈគតំ កណ្ឌំ វិជ្ឈតិ, យេន វិទ្ធត្តា និក្ខន្តម្បិ សាលិសីសំ ខីរំ គហេតុំ ន សក្កោតិ.

មញ្ជិដ្ឋិកា នាម រោគជាតីតិ ឧច្ឆូនំ អន្តោរត្តភាវោ. មហតោ តឡាកស្ស បដិកច្ចេវ អាឡិន្តិ ឥមិនា បន ឯតមត្ថំ ទស្សេតិ – យថា មហតោ តឡាកស្ស អាឡិយា អពទ្ធាយបិ កិញ្ចិ ឧទកំ តិដ្ឋេយ្យ, បឋមមេវ ពទ្ធាយ បន យំ អពទ្ធបច្ចយា ន តិដ្ឋេយ្យ, តម្បិ តិដ្ឋេយ្យ; ឯវមេវ យេ ឥមេ អនុប្បន្នេ វត្ថុស្មិំ បដិកច្ចេវ អវីតិក្កមនត្ថាយ គរុធម្មា បញ្ញត្តា. តេសុ អបញ្ញត្តេសុបិ មាតុគាមស្ស បព្ពជិតត្តា បញ្ចេវ វស្សសតានិ សទ្ធម្មោ តិដ្ឋេយ្យ. បដិកច្ចេវ បញ្ញត្តត្តា បន អបរានិបិ បញ្ចវស្សសតានិ ឋស្សតីតិ ឯវំ បឋមំ វុត្តំ វស្សសហស្សមេវ ឋស្សតីតិ. វស្សសហស្សន្តិ ចេតំ បដិសម្ភិទាបភេទប្បត្តខីណាសវវសេនេវ វុត្តំ. តតោ បន ឧត្តរិម្បិ សុក្ខវិបស្សកខីណាសវវសេន វស្សសហស្សំ, អនាគាមិវសេន វស្សសហស្សំ, សកទាគាមិវសេន វស្សសហស្សំ, សោតាបន្នវសេន វស្សសហស្សន្តិ ឯវំ បញ្ចវស្សសហស្សានិ បដិវេធសទ្ធម្មោ ឋស្សតិ. បរិយត្តិធម្មោបិ តានិយេវ. ន ហិ បរិយត្តិយា អសតិ បដិវេធោ អត្ថិ, នាបិ បរិយត្តិយា សតិ បដិវេធោ ន ហោតិ; លិង្គំ បន បរិយត្តិយា អន្តរហិតាយបិ ចិរំ បវត្តិស្សតីតិ.

មហាបជាបតិគោតមីវត្ថុកថា និដ្ឋិតា.

ភិក្ខុនីឧបសម្បទានុជាននកថា

៤០៤. អនុជានាមិ ភិក្ខវេ ភិក្ខូហិ ភិក្ខុនិយោ ឧបសម្បាទេតុន្តិ ឥមាយ អនុបញ្ញត្តិយា ភិក្ខូ បញ្ចសតា សាកិយានិយោ មហាបជាបតិយា សទ្ធិវិហារិនិយោ កត្វា ឧបសម្បាទេសុំ. ឥតិ តា សព្ពាបិ ឯកតោឧបសម្បន្នា នាម អហេសុំ. យេ ខោ ត្វំ គោតមីតិ ឥមិនា ឱវាទេន គោតមី អរហត្តំ បត្តា.

៤០៩. កម្មំ ន ករីយតីតិ តជ្ជនីយាទិ សត្តវិធម្បិ កម្មំ ន ករីយតិ. ខមាបេន្តីតិ ន បុន ឯវំ ករិស្សាមីតិ ខមាបេន្តិ.

៤១០. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូហិ ភិក្ខុនីនំ កម្មំ រោបេត្វា និយ្យាទេតុន្តិ ឯត្ថ តជ្ជនីយាទីសុ ‘‘ឥទំ នាម កម្មំ ឯតិស្សា កាតព្ព’’ន្តិ ឯវំ រោបេត្វា ‘‘តំ ទានិ តុម្ហេវ ករោថា’’តិ និយ្យាទេតព្ពំ. សចេ បន អញ្ញស្មិំ រោបិតេ អញ្ញំ ករោន្តិ, ‘‘តជ្ជនីយកម្មារហស្ស និយស្សកម្មំ ករោតី’’តិ ឯត្ថ វុត្តនយេន ការេតព្ពតំ អាបជ្ជន្តិ.

៤១១. កទ្ទមោទកេនាតិ ឯត្ថ ន កេវលំ កទ្ទមោទកេន, វិប្បសន្នឧទករជនកទ្ទមាទីសុបិ យេន កេនចិ ឱសិញ្ចន្តស្ស ទុក្កដមេវ. អវន្ទិយោ សោ ភិក្ខវេ ភិក្ខុ ភិក្ខុនិសង្ឃេន កាតព្ពោតិ ភិក្ខុនុបស្សយេ សន្និបតិត្វា ‘‘អសុកោ នាម អយ្យោ ភិក្ខុនីនំ អបសាទនីយំ ទស្សេតិ, ឯតស្ស អយ្យស្ស អវន្ទិយករណំ រុច្ចតី’’តិ ឯវំ តិក្ខត្តុំ សាវេតព្ពំ. ឯត្តាវតា អវន្ទិយោ កតោ ហោតិ. តតោ បដ្ឋាយ យថា សាមណេរេ ទិស្វា ន វន្ទន្តិ; ឯវមេវ ទិស្វាបិ ន វន្ទិតព្ពោ. តេន ភិក្ខុនា សម្មា វត្តន្តេន ភិក្ខុនុបស្សយំ អាគន្ត្វា វិហារេយេវ សង្ឃំ វា គណំ វា ឯកបុគ្គលំ វា ឧបសង្កមិត្វា ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា ‘‘ភិក្ខុនិសង្ឃោ មយ្ហំ ខមតូ’’តិ ខមាបេតព្ពំ. តេន ភិក្ខុនា ភិក្ខុនីនំ សន្តិកំ អាគន្ត្វា ‘‘ឯសោ ភិក្ខុ តុម្ហេ ខមាបេតី’’តិ វត្តព្ពំ. តតោ បដ្ឋាយ សោ វន្ទិតព្ពោ. អយមេត្ថ សង្ខេបោ, វិត្ថារំ បន កម្មវិភង្គេ វក្ខាម.

ឱភាសេន្តីតិ អសទ្ធម្មេន ឱភាសេន្តិ. ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ សម្បយោជេន្តីតិ ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ បុរិសេ អសទ្ធម្មេន សម្បយោជេន្តិ. អវន្ទិយករណំ វុត្តនយមេវ. អាវរណន្តិ វិហារប្បវេសនេ និវារណំ. ឱវាទំ ឋបេតុន្តិ ឯត្ថ ន ភិក្ខុនុបស្សយំ គន្ត្វា ឋបេតព្ពោ. ឱវាទត្ថាយ បន អាគតា ភិក្ខុនិយោ វត្តព្ពា ‘‘អសុកា នាម ភិក្ខុនី សាបត្តិកា, តស្សា ឱវាទំ ឋបេមិ, មា តាយ សទ្ធិំ ឧបោសថំ ករិត្ថា’’តិ. កាយវិវរណាទីសុបិ ទណ្ឌកម្មំ វុត្តនយមេវ.

៤១៣. ន ភិក្ខវេ ភិក្ខុនិយា ឱវាទោ ន គន្តព្ពោតិអាទិ ភិក្ខុនិវិភង្គវណ្ណនាយំ វុត្តមេវ.

៤១៦. ផាសុកា នមេន្តីតិ គិហិទារិកាយោ វិយ ឃនបដ្ដកេន កាយពន្ធនេន ផាសុកា នមនត្ថាយ ពន្ធន្តិ. ឯកបរិយាកតន្តិ ឯកវារំ បរិក្ខិបនកំ.

វិលីវេន បដ្ដេនាតិ សណ្ហេហិ វេឡុវិលីវេហិ កតបដ្ដេន. ទុស្សបដ្ដេនាតិ សេតវត្ថបដ្ដេន. ទុស្សវេណិយាតិ ទុស្សេន កតវេណិយា. ទុស្សវដ្ដិយាតិ ទុស្សេន កតវដ្ដិយា. ចោឡបដ្ដាទីសុ ចោឡកាសាវំ ចោឡន្តិ វេទិតព្ពំ.

អដ្ឋិល្លេនាតិ គោជង្ឃដ្ឋិកេន. ជឃនន្តិ កដិប្បទេសោ វុច្ចតិ. ហត្ថំ កោដ្ដាបេន្តីតិ អគ្គពាហំ កោដ្ដាបេត្វា មោរបត្តាទីហិ ចិត្តាលង្ការំ ករោន្តិ. ហត្ថកោច្ឆន្តិ បិដ្ឋិហត្ថំ. បាទន្តិ ជង្ឃំ. បាទកោច្ឆន្តិ បិដ្ឋិបាទំ.

៤១៧. មុខលិម្បនាទីនិ វុត្តនយានេវ. អវង្គំ ករោន្តីតិ អក្ខី អញ្ជន្តិយោ អវង្គទេសេ អធោមុខំ លេខំ ករោន្តិ. វិសេសកន្តិ គណ្ឌប្បទេសេ វិចិត្រសណ្ឋានំ វិសេសកំ ករោន្តិ. ឱលោកេន្តីតិ វាតបានំ វិវរិត្វា វីថិំ ឱលោកេន្តិ. សាលោកេ តិដ្ឋន្តីតិ ទ្វារំ វិវរិត្វា ឧបឌ្ឍកាយំ ទស្សេន្តិយោ តិដ្ឋន្តិ. នច្ចន្តិ នដសមជ្ជំ ការេន្តិ. វេសិំ វុដ្ឋាបេន្តីតិ គណិកំ វុដ្ឋាបេន្តិ. បានាគារំ ឋបេន្តីតិ សុរំ វិក្កិណន្តិ. សូនំ ឋបេន្តីតិ មំសំ វិក្កិណន្តិ. អាបណន្តិ នានាភណ្ឌានំ អនេកវិធំ អាបណំ បសារេន្តិ. ទាសំ ឧបដ្ឋាបេន្តីតិ ទាសំ គហេត្វា តេន អត្តនោ វេយ្យាវច្ចំ ការេន្តិ. ទាសីអាទីសុបិ ឯសេវ នយោ. ហរិតកបក្កិកំ បកិណន្តីតិ ហរិតកញ្ចេវ បក្កញ្ច បកិណន្តិ; បកិណ្ណកាបណំ បសារេន្តីតិ វុត្តំ ហោតិ.

៤១៨. សព្ពនីលកាទិកថា កថិតាយេវ.

៤១៩. ភិក្ខុនី ចេ, ភិក្ខវេ, កាលំ ករោន្តីតិអាទីសុ អយំ បាឡិមុត្តកវិនិច្ឆយោ – សចេ ហិ បញ្ចសុ សហធម្មិកេសុ យោ កោចិ កាលំ ករោន្តោ ‘‘មមច្ចយេន មយ្ហំ បរិក្ខារោ ឧបជ្ឈាយស្ស ហោតុ, អាចរិយស្ស ហោតុ, សទ្ធិវិហារិកស្ស ហោតុ, អន្តេវាសិកស្ស ហោតុ, មាតុ ហោតុ, បិតុ ហោតុ, អញ្ញស្ស វា យស្ស កស្សចិ ហោតូ’’តិ វទតិ តេសំ ន ហោតិ, សង្ឃស្សេវ ហោតិ. ន ហិ បញ្ចន្នំ សហធម្មិកានំ អច្ចយទានំ រុហតិ, គិហីនំ បន រុហតិ. ភិក្ខុ ហិ ភិក្ខុនិវិហារេ កាលំ ករោតិ, តស្ស បរិក្ខារោ ភិក្ខូនំយេវ ហោតិ. ភិក្ខុនី ភិក្ខុវិហារេ កាលំ ករោតិ, តស្សា បរិក្ខារោ ភិក្ខុនីនំយេវ ហោតិ.

៤២០. បុរាណមល្លីតិ បុរាណេ គិហិកាលេ មល្លកស្ស ភរិយា. បុរិសព្យញ្ជនន្តិ បុរិសនិមិត្តំ, ឆិន្នំ វា ហោតុ អច្ឆិន្នំ វា, បដិច្ឆន្នំ វា អប្បដិច្ឆន្នំ វា. សចេ ឯតស្មិំ ឋានេ បុរិសព្យញ្ជនន្តិ ចិត្តំ ឧប្បាទេត្វា ឧបនិជ្ឈាយតិ, ទុក្កដំ.

៤២១. អត្តនោ បរិភោគត្ថាយ ទិន្នំ នាម យំ ‘‘តុម្ហេយេវ បរិភុញ្ជថា’’តិ វត្វា ទិន្នំ, តំ អញ្ញស្ស ទទតោ ទុក្កដំ. អគ្គំ គហេត្វា បន ទាតុំ វដ្ដតិ. សចេ អសប្បាយំ, សព្ពំ អបនេតុំ វដ្ដតិ. ចីវរំ ឯកាហំ វា ទ្វីហំ វា បរិភុញ្ជិត្វា ទាតុំ វដ្ដតិ. បត្តាទីសុបិ ឯសេវ នយោ.

ភិក្ខូនំ សន្និធិំ ភិក្ខុនីហិ បដិគ្គាហាបេត្វាតិ ហិយ្យោ បដិគ្គហេត្វា ឋបិតមំសំ អជ្ជ អញ្ញស្មិំ អនុបសម្បន្នេ អសតិ ភិក្ខូហិ បដិគ្គាហាបេត្វា ភិក្ខុនីហិ បរិភុញ្ជិតព្ពំ. ភិក្ខូហិ បដិគ្គហិតញ្ហិ ភិក្ខុនីនំ អប្បដិគ្គហិតកដ្ឋានេ តិដ្ឋតិ, ភិក្ខុនីនំ បដិគ្គហិតម្បិ ភិក្ខូសុ ឯសេវ នយោ.

៤២៦. អាសនំ សំកសាយន្តិយោ កាលំ វីតិនាមេសុន្តិ អញ្ញំ វុដ្ឋាបេត្វា អញ្ញំ និសីទាបេន្តិយោ ភោជនកាលំ អតិក្កាមេសុំ.

អដ្ឋន្នំ ភិក្ខុនីនំ យថាវុឌ្ឍន្តិ ឯត្ថ សចេ បុរេ អដ្ឋសុ និសិន្នាសុ តាសំ អព្ភន្តរិមា អញ្ញា អាគច្ឆតិ, សា អត្តនោ នវកំ ឧដ្ឋាបេត្វា និសីទិតុំ លភតិ. យា បន អដ្ឋហិបិ នវកតរា, សា សចេបិ សដ្ឋិវស្សា ហោតិ, អាគតបដិបាដិយាវ និសីទិតុំ លភតិ. អញ្ញត្ថ សព្ពត្ថ យថាវុឌ្ឍំ ន បដិពាហិតព្ពន្តិ ឋបេត្វា ភត្តគ្គំ អញ្ញស្មិំ ចតុបច្ចយភាជនីយដ្ឋានេ ‘‘អហំ បុព្ពេ អាគតា’’តិ វុឌ្ឍំ បដិពាហិត្វា កិញ្ចិ ន គហេតព្ពំ; យថាវុឌ្ឍមេវ វដ្ដតិ. បវារណាកថា កថិតាយេវ.

៤២៩. ឥត្ថិយុត្តន្តិអាទីហិ សព្ពយានានិ អនុញ្ញាតានិ. បាដង្កិន្តិ បដបោដ្ដលិកំ.

៤៣០. ទូតេន ឧបសម្បទា ទសន្នំ អន្តរាយានំ យេន កេនចិ វដ្ដតិ. កម្មវាចាបរិយោសានេ សា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនុបស្សយេ ឋិតា វា ហោតុ និបន្នា វា ជាគរា វា និទ្ទំ ឱក្កន្តា វា, ឧបសម្បន្នាវ ហោតិ. តាវទេវ ឆាយាទីនិ អាគតាយ ទូតភិក្ខុនិយា អាចិក្ខិតព្ពានិ.

៤៣១. ឧទោសិតោតិ ភណ្ឌសាលា. ន សម្មតីតិ នប្បហោតិ. ឧបស្សយន្តិ ឃរំ. នវកម្មន្តិ សង្ឃស្សត្ថាយ ភិក្ខុនិយា នវកម្មម្បិ កាតុំ អនុជានាមីតិ អត្ថោ.

៤៣២. តស្សា បព្ពជិតាយាតិ តស្សា បព្ពជិតកាលេ. យាវ សោ ទារកោ វិញ្ញុតំ បាបុណាតីតិ យាវ ខាទិតុំ ភុញ្ជិតុំ នហាយិតុញ្ច មណ្ឌិតុញ្ច អត្តនោ ធម្មតាយ សក្កោតីតិ អត្ថោ.

ឋបេត្វា សាគារន្តិ សហគារសេយ្យមត្តំ ឋបេត្វា. យថា អញ្ញស្មិំ បុរិសេ; ឯវំ ទុតិយិកាយ ភិក្ខុនិយា តស្មិំ ទារកេ បដិបជ្ជិតព្ពន្តិ ទស្សេតិ. មាតា បន នហាបេតុំ បាយេតុំ ភោជេតុំ មណ្ឌេតុំ ឧរេ កត្វា សយិតុញ្ច លភតិ.

៤៣៤. យទេវ សា វិព្ភន្តាតិ យស្មា សា វិព្ភន្តា អត្តនោ រុចិយា ខន្តិយា ឱទាតានិ វត្ថានិ និវត្ថា, តស្មាយេវ សា អភិក្ខុនី, ន សិក្ខាបច្ចក្ខានេនាតិ ទស្សេតិ. សា បុន ឧបសម្បទំ ន លភតិ.

សា អាគតា ន ឧបសម្បាទេតព្ពាតិ ន កេវលំ ន ឧបសម្បាទេតព្ពា, បព្ពជ្ជម្បិ ន លភតិ. ឱទាតានិ គហេត្វា វិព្ភន្តា បន បព្ពជ្ជាមត្តំ លភតិ.

អភិវាទនន្តិអាទីសុ បុរិសា បាទេ សម្ពាហន្តា វន្ទន្តិ, កេសេ ឆិន្ទន្តិ, នខេ ឆិន្ទន្តិ, វណបដិកម្មំ ករោន្តិ, តំ សព្ពំ កុក្កុច្ចាយន្តា ន សាទិយន្តីតិ អត្ថោ. តត្រេកេ អាចរិយា ‘‘សចេ ឯកតោ វា ឧភតោ វា អវស្សុតា ហោន្តិ សារត្តា, យថាវត្ថុកមេវ’’. ឯកេ អាចរិយា ‘‘នត្ថិ ឯត្ថ អាបត្តី’’តិ វទន្តិ. ឯវំ អាចរិយវាទំ ទស្សេត្វា ឥទំ ឱទិស្ស អនុញ្ញាតំ វដ្ដតីតិ អដ្ឋកថាសុ វុត្តំ. តំ បមាណំ. ‘‘អនុជានាមិ ភិក្ខវេ សាទិតុ’’ន្តិ ហិ វចនេនេវ តំ កប្បិយំ.

៤៣៥. បល្លង្កេន និសីទន្តីតិ បល្លង្កំ អាភុជិត្វា និសីទន្តិ. អឌ្ឍបល្លង្កន្តិ ឯកំ បាទំ អាភុជិត្វា កតបល្លង្កំ. ហេដ្ឋា វិវដេ ឧបរិ បដិច្ឆន្នេតិ ឯត្ថ សចេ កូបោ ខតោ ហោតិ, ឧបរិ បន បទរមត្តមេវ សព្ពទិសាសុ បញ្ញាយតិ, ឯវរូបេបិ វដ្ដតិ.

៤៣៦. កុក្កុសំ មត្តិកន្តិ កុណ្ឌកញ្ចេវ មត្តិកញ្ច. សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវាតិ.

ភិក្ខុនីឧបសម្បទានុជាននកថា និដ្ឋិតា.

ភិក្ខុនិក្ខន្ធកវណ្ណនា និដ្ឋិតា.