៤. សមថក្ខន្ធកំ

សម្មុខាវិនយកថា

១៨៦-១៨៧. សមថក្ខន្ធកេ – ‘‘អធម្មវាទី បុគ្គលោ’’តិអាទីនិ ឆ មាតិកាបទានិ និក្ខិបិត្វា ‘‘អធម្មវាទី បុគ្គលោ ធម្មវាទិំ បុគ្គលំ សញ្ញាបេតី’’តិអាទិនា នយេន វិត្ថារោ វុត្តោ. តត្ថ សញ្ញាបេតីតិ ការណបតិរូបកានិ វត្វា បរិតោសេត្វា ជានាបេតិ. និជ្ឈាបេតីតិ យថា សោ តំ អត្ថំ និជ្ឈាយតិ, ឱលោកេតិ; ឯវំ ករោតិ. បេក្ខតិ អនុបេក្ខតីតិ យថា សោ តំ អត្ថំ បេក្ខតិ ចេវ បុនប្បុនញ្ច បេក្ខតិ; ឯវំ ករោតិ. ទស្សេតិ អនុទស្សេតីតិ តេសញ្ញេវ បរិយាយវចនានិ. អធម្មេន វូបសម្មតីតិ យស្មា សោ អធម្មមេវ ‘‘អយំ ធម្មោ’’តិអាទិនា នយេន មោហេត្វា ទស្សេតិ, តស្មា អធម្មេន វូបសម្មតិ នាម.

១៨៨. ធម្មេន វូបសម្មតីតិ យស្មា ធម្មវាទី ធម្មមេវ ‘‘អយំ ធម្មោ’’តិអាទិនា នយេន អមោហេត្វា ទស្សេតិ, តស្មា ធម្មេន វូបសម្មតិ នាម.

សម្មុខាវិនយកថា និដ្ឋិតា.

សតិវិនយកថា

១៩៥. បញ្ចិមានិ ភិក្ខវេ ធម្មិកានិ សតិវិនយស្ស ទានានីតិ ឯត្ថ សុទ្ធស្ស អនាបត្តិកស្ស ទានំ ឯកំ, អនុវទិតស្ស ទានំ ឯកំ, យាចិតស្ស ទានំ ឯកំ, សង្ឃេន ទានំ ឯកំ, ធម្មេន សមគ្គទានំ ឯកន្តិ ឯវំ បញ្ច. ឯតានិ បន ឯកេកអង្គវសេន ន លព្ភន្តិ, តស្មា ទេសនាមត្តមេវេតំ, បញ្ចង្គសមន្នាគតំ បន សតិវិនយទានំ ធម្មិកន្តិ អយមេត្ថ អត្ថោ. តត្ថ ច អនុវទន្តីតិ ចោទេន្តិ. សេសំ ឧត្តានមេវ. អយំ បន សតិវិនយោ ខីណាសវស្សេវ ទាតព្ពោ ន អញ្ញស្ស, អន្តមសោ អនាគាមិនោបិ. សោ ច ខោ អញ្ញេន ចោទិយមានស្សេវ, ន អចោទិយមានស្ស. ទិន្នេ ច បន តស្មិំ ចោទកស្ស កថា ន រុហតិ. ចោទេន្តោបិ ‘‘អយំ ខីណាសវោ សតិវិនយលទ្ធោ, កោ តុយ្ហំ កថំ គហេស្សតី’’តិ អបសាទេតព្ពតំ អាបជ្ជតិ.

សតិវិនយកថា និដ្ឋិតា.

អមូឡ្ហវិនយកថា

១៩៦. ភាសិតបរិក្កន្តន្តិ វាចាយ ភាសិតំ កាយេន បរិក្កន្តំ; បរិក្កមិត្វា កតន្តិ អត្ថោ. សរតាយស្មា ឯវរូបិំ អាបត្តិំ អាបជ្ជិតាតិ ឯត្ថ សរតុ អាយស្មា ឯវរូបិំ អាបត្តិំ អាបជ្ជិតា; អាយស្មា ឯវរូបិយា អាបត្តិយាតិ អយមត្ថោ. អាបជ្ជិត្វាតិ វា បាឋោ, តស្សត្ថោ – បឋមំ អាបជ្ជិត្វា បច្ឆា តំ អាបត្តិំ សរតុ អាយស្មាតិ.

អមូឡ្ហវិនយកថា និដ្ឋិតា.

យេភុយ្យសិកាកថា

២០២. យេភុយ្យសិកាយ វូបសមេតុន្តិ ឯត្ថ យស្សា កិរិយាយ ធម្មវាទិនោ ពហុតរា, ឯសា យេភុយ្យសិកា នាម.

២០៤. អធម្មិកសលាកគ្គាហេសុ ឱរមត្តកន្តិ បរិត្តំ អប្បមត្តកំ ភណ្ឌនមត្តមេវ. ន ច គតិគតន្តិ ទ្វេ តយោ អាវាសេ ន គតំ, តត្ថ តត្ថេវ វា ទ្វត្តិក្ខត្តុំ អវិនិច្ឆិតំ. ន ច សរិតសារិតន្តិ ទ្វត្តិក្ខត្តុំ តេហិ ភិក្ខូហិ សយំ សរិតំ វា អញ្ញេហិ សារិតំ វា ន ហោតិ. ជានាតីតិ សលាកំ គាហេន្តោ ជានាតិ ‘‘អធម្មវាទី ពហុតរា’’តិ. អប្បេវ នាមាតិ ឥមិនា នីហារេន សលាកាយ គាហិយមានាយ ‘‘អបិ នាម អធម្មវាទិនោ ពហុតរា អស្សូ’’តិ អយមស្ស អជ្ឈាសយោ ហោតិ. អបរេសុបិ ទ្វីសុ ឯសេវ នយោ.

អធម្មេន គណ្ហន្តីតិ អធម្មវាទិនោ ‘‘ឯវំ មយំ ពហូ ភវិស្សាមា’’តិ ទ្វេ ទ្វេ សលាកាយោ គណ្ហន្តិ. វគ្គា គណ្ហន្តីតិ ទ្វេ ធម្មវាទិនោ ឯកំ ធម្មវាទិសលាកំ គណ្ហន្តិ ‘‘ឯវំ ធម្មវាទិនោ ន ពហូ ភវិស្សន្តី’’តិ មញ្ញមានា. ន ច យថាទិដ្ឋិយា គណ្ហន្តីតិ ធម្មវាទិនោ ហុត្វា ‘‘ពលវបក្ខំ ភជិស្សាមា’’តិ អធម្មវាទិសលាកំ គណ្ហន្តិ. ធម្មិកសលាកគ្គាហេសុ អយមេវត្ថោ បរិវត្តេត្វា វេទិតព្ពោ. ឯវំ សលាកំ គាហេត្វា សចេ ពហុតរា ធម្មវាទិនោ ហោន្តិ; យថា តេ វទន្តិ, ឯវំ តំ អធិករណំ វូបសមេតព្ពំ, ឯវំ យេភុយ្យសិកាយ វូបសន្តំ ហោតិ. អយមេត្ថ សង្ខេបោ. វិត្ថារោ បន បរតោបិ អាគមិស្សតិ.

យេភុយ្យសិកាកថា និដ្ឋិតា.

តស្សបាបិយសិកាកថា

២០៧. អសុចីតិ អសុចីហិ កាយវចីកម្មេហិ សមន្នាគតោ. អលជ្ជីតិ សញ្ចិច្ច អាបជ្ជនាទិនា អលជ្ជិលក្ខណេន សមន្នាគតោ. សានុវាទោតិ សឧបវាទោ. ឥតិ ឥមេសញ្ច តិណ្ណំ អង្គានំ វសេន តីណិ ករណានិ, សង្ឃេន ករណំ, ធម្មេន សមគ្គេន ករណន្តិ ឥមានិ ច ទ្វេតិ បញ្ច តស្សបាបិយសិកាកម្មស្ស ករណានិ នាម ហោន្តិ. សេសមេត្ថ តជ្ជនីយាទីសុ វុត្តនយមេវ. អយំ បនេត្ថ វចនត្ថោ – ឥទញ្ហិ យោ បាបុស្សន្នតាយ បាបិយោ បុគ្គលោ, តស្ស កត្តព្ពតោ ‘‘តស្សបាបិយសិកាកម្ម’’ន្តិ វុច្ចតិ.

តស្សបាបិយសិកាកថា និដ្ឋិតា.

តិណវត្ថារកាទិកថា

២១២. កក្ខឡត្តាយ វាឡត្តាយាតិ កក្ខឡភាវាយ ចេវ វាឡភាវាយ ច. ភេទាយាតិ សង្ឃភេទាយ. សព្ពេហេវ ឯកជ្ឈន្តិ កស្សចិ ឆន្ទំ អនាហរិត្វា គិលានេបិ តត្ថេវ អានេត្វា ឯកតោ សន្និបតិតព្ពំ. តិណវត្ថារកេន វូបសមេយ្យាតិ ឯត្ថ ឥទំ កម្មំ តិណវត្ថារកសទិសត្តា ‘‘តិណវត្ថារកោ’’តិ វុត្តំ. យថា ហិ គូថំ វា មុត្តំ វា ឃដ្ដិយមានំ ទុគ្គន្ធតាយ ពាធតិ, តិណេហិ អវត្ថរិត្វា សុប្បដិច្ឆាទិតស្ស បនស្ស សោ គន្ធោ ន ពាធតិ; ឯវមេវ យំ អធិករណំ មូលានុមូលំ គន្ត្វា វូបសមិយមានំ កក្ខឡត្តាយ វាឡត្តាយ ភេទាយ សំវត្តតិ, តំ ឥមិនា កម្មេន វូបសន្តំ គូថំ វិយ តិណវត្ថារកេន បដិច្ឆន្នំ សុវូបសន្តំ ហោតីតិ ឥទំ កម្មំ តិណវត្ថារកសទិសត្តា ‘‘តិណវត្ថារកោ’’តិ វុត្តំ.

២១៣. ថុល្លវជ្ជន្តិ បារាជិកញ្ចេវ សង្ឃាទិសេសញ្ច. គិហិបដិសំយុត្តន្តិ គិហីនំ ហីនេន ខុំសនវម្ភនធម្មិកបដិស្សវេសុ អាបន្នំ អាបត្តិំ.

២១៤. ឯវញ្ច បន ភិក្ខវេ តេ ភិក្ខូ តាហិ អាបត្តីហិ វុដ្ឋិតា ហោន្តីតិ ឯវំ តិណវត្ថារកកម្មវាចាយ កតាយ កម្មវាចាបរិយោសានេ យត្តកា តត្ថ សន្និបតិតា អន្តមសោ សុត្តាបិ សមាបន្នាបិ អញ្ញវិហិតាបិ សព្ពេ តេ ភិក្ខូ យាវ ឧបសម្បទមណ្ឌលតោ បដ្ឋាយ ថុល្លវជ្ជញ្ច គិហិបដិសំយុត្តញ្ច ឋបេត្វា អវសេសា អាបត្តិយោ អាបន្នា, សព្ពាហិ តាហិ អាបត្តីហិ វុដ្ឋិតា ហោន្តិ. យេ បន ‘‘ន មេតំ ខមតី’’តិ អញ្ញមញ្ញំ ទិដ្ឋាវិកម្មំ ករោន្តិ, តេហិ វា សទ្ធិំ អាបត្តិំ អាបជ្ជិត្វាបិ តត្ថ អនាគតា, អាគន្ត្វា វា ឆន្ទំ ទត្វា បរិវេណាទីសុ និសិន្នា, តេ អាបត្តីហិ ន វុដ្ឋហន្តិ. តេន វុត្តំ – ‘‘ឋបេត្វា ទិដ្ឋាវិកម្មំ ឋបេត្វា យេ ន តត្ថ ហោន្តី’’តិ.

តិណវត្ថារកាទិកថា និដ្ឋិតា.

អធិករណកថា

២១៥. ភិក្ខុនីនំ អនុបខជ្ជាតិ ភិក្ខុនីនំ អន្តោ បវិសិត្វា. វិវាទាធិករណាទីនំ វចនត្ថោ ទុដ្ឋទោសវណ្ណនាយំ វុត្តោយេវ. វិបច្ចតាយ វោហារោតិ ចិត្តទុក្ខត្ថំ វោហារោ; ផរុសវចនន្តិ អត្ថោ. យោ តត្ថ អនុវាទោតិ យោ តេសុ អនុវទន្តេសុ ឧបវាទោ. អនុវទនាតិ អាការនិទស្សនមេតំ; ឧបវទនាតិ អត្ថោ. អនុល្លបនា អនុភណនាតិ ឧភយំ អនុវទនវេវចនមត្តមេវ. អនុសម្បវង្កតាតិ បុនប្បុនំ កាយចិត្តវាចាហិ តត្ថេវ សម្បវង្កតា; អនុវទនភាវោតិ អត្ថោ. អព្ភុស្សហនតាតិ ‘‘កស្មា ឯវំ ន ឧបវទិស្សាមិ, ឧបវទិស្សាមិយេវា’’តិ ឧស្សាហំ កត្វា អនុវទនា. អនុពលប្បទានន្តិ បុរិមវចនស្ស ការណំ ទស្សេត្វា បច្ឆិមវចនេន ពលប្បទានំ.

កិច្ចយតា ករណីយតាតិ ឯត្ថ កិច្ចមេវ កិច្ចយំ, កិច្ចយស្ស ភាវោ កិច្ចយតា, ករណីយស្ស ភាវោ ករណីយតា; ឧភយម្បេតំ សង្ឃកម្មស្សេវ អធិវចនំ. អបលោកនកម្មន្តិអាទិ បន តស្សេវ បភេទវចនំ. តត្ថ អបលោកនកម្មំ នាម សីមដ្ឋកសង្ឃំ សោធេត្វា ឆន្ទារហានំ ឆន្ទំ អាហរិត្វា សមគ្គស្ស សង្ឃស្ស អនុមតិយា តិក្ខត្តុំ សាវេត្វា កត្តព្ពកម្មំ. ញត្តិកម្មំ នាម វុត្តនយេនេវ សមគ្គស្ស សង្ឃស្ស អនុមតិយា ឯកាយ ញត្តិយា កត្តព្ពកម្មំ. ញត្តិទុតិយកម្មំ នាម វុត្តនយេនេវ សមគ្គស្ស សង្ឃស្ស អនុមតិយា ឯកាយ ញត្តិយា ឯកាយ ច អនុស្សាវនាយាតិ ឯវំ ញត្តិទុតិយាយ អនុស្សាវនាយ កត្តព្ពកម្មំ. ញត្តិចតុត្ថកម្មំ នាម វុត្តនយេនេវ សមគ្គស្ស សង្ឃស្ស អនុមតិយា ឯកាយ ញត្តិយា តីហិ ច អនុស្សាវនាហីតិ ឯវំ ញត្តិចតុត្ថាហិ តីហិ អនុស្សាវនាហិ កត្តព្ពកម្មំ.

តត្ថ អបលោកនកម្មំ អបលោកេត្វាវ កាតព្ពំ, ញត្តិកម្មាទិវសេន ន កាតព្ពំ. ញត្តិកម្មម្បិ ឯកំ ញត្តិំ ឋបេត្វាវ កាតព្ពំ, អបលោកនកម្មាទិវសេន ន កាតព្ពំ. ញត្តិទុតិយកម្មំ បន អបលោកេត្វា កត្តព្ពម្បិ អត្ថិ, អកត្តព្ពម្បិ អត្ថិ. តត្ថ សីមាសម្មុតិ សីមាសមូហននំ កថិនទានំ កថិនុព្ភារោ កុដិវត្ថុទេសនា វិហារវត្ថុទេសនាតិ ឥមានិ ឆ កម្មានិ គរុកានិ, អបលោកេត្វា កាតុំ ន វដ្ដន្តិ. ញត្តិទុតិយកម្មវាចំ សាវេត្វាវ កាតព្ពានិ. អវសេសា តេរស សម្មុតិយោ សេនាសនគ្គាហកមតកចីវរទានាទិសម្មុតិយោ ចាតិ ឯវរូបានិ លហុកកម្មានិ អបលោកេត្វាបិ កាតុំ វដ្ដន្តិ. ញត្តិកម្មញត្តិចតុត្ថកម្មវសេន បន ន កាតព្ពមេវ. ញត្តិចតុត្ថកម្មំ ញត្តិញ្ច តិស្សោ ច កម្មវាចាយោ សាវេត្វាវ កាតព្ពំ, អបលោកនកម្មាទិវសេន ន កាតព្ពន្តិ អយមេត្ថ សង្ខេបោ.

វិត្ថារតោ បន ឥមានិ ចត្តារិ កម្មានិ ‘‘កតិហាការេហិ វិបជ្ជន្តី’’តិអាទិនា នយេន បរិវារាវសានេ កម្មវគ្គេ ឯតេសំ វិនិច្ឆយោ អាគតោយេវ. យំ បន តត្ថ អនុត្តានំ, តំ កម្មវគ្គេយេវ វណ្ណយិស្សាម. ឯវញ្ហិ សតិ ន អដ្ឋានេ វណ្ណនា ភវិស្សតិ, អាទិតោ បដ្ឋាយ ច តស្ស តស្ស កម្មស្ស វិញ្ញាតត្តា សុវិញ្ញេយ្យោ ភវិស្សតិ.

២១៦. វិវាទាធិករណស្ស កិំ មូលន្តិអាទីនិ បាឡិវសេនេវ វេទិតព្ពានិ.

២២០. ‘‘វិវាទាធិករណំ សិយា កុសល’’ន្តិអាទីសុ យេន វិវទន្តិ, សោ ចិត្តុប្បាទោ វិវាទោ, សមថេហិ ច អធិករណីយតាយ អធិករណន្តិ ឯវមាទិនា នយេន អត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ.

២២២. អាបត្តាធិករណំ សិយា អកុសលំ សិយា អព្យាកតំ, នត្ថិ អាបត្តាធិករណំ កុសលន្តិ ឯត្ថ សន្ធាយ ភាសិតវសេន អត្ថោ វេទិតព្ពោ. យស្មិញ្ហិ បថវិខណនាទិកេ អាបត្តាធិករណេ កុសលចិត្តំ អង្គំ ហោតិ, តស្មិំ សតិ ន សក្កា វត្តុំ ‘‘នត្ថិ អាបត្តាធិករណំ កុសល’’ន្តិ, តស្មា នយិទំ អង្គប្បហោនកចិត្តំ សន្ធាយ វុត្តំ. ឥទំ បន សន្ធាយ វុត្តំ. យំ តាវ អាបត្តាធិករណំ លោកវជ្ជំ, តំ ឯកន្តតោ អកុសលមេវ, តត្ថ ‘‘សិយា អកុសល’’ន្តិ វិកប្បោ នត្ថិ. យំ បន បណ្ណត្តិវជ្ជំ, តំ យស្មា សញ្ចិច្ច ‘‘ឥមំ អាបត្តិំ វីតិក្កមាមី’’តិ វីតិក្កមន្តស្សេវ អកុសលំ ហោតិ, អសញ្ចិច្ច បន កិញ្ចិ អជានន្តស្ស សហសេយ្យាទិវសេន អាបជ្ជតោ អព្យាកតំ ហោតិ, តស្មា តត្ថ សញ្ចិច្ចាសញ្ចិច្ចវសេន ឥមំ វិកប្បភាវំ សន្ធាយ ឥទំ វុត្តំ – ‘‘អាបត្តាធិករណំ សិយា អកុសលំ, សិយា អព្យាកតំ, នត្ថិ អាបត្តាធិករណំ កុសល’’ន្តិ.

សចេ បន ‘‘យំ កុសលចិត្តោ អាបជ្ជតិ, ឥទំ វុច្ចតិ អាបត្តាធិករណំ កុសល’’ន្តិ វទេយ្យ, អចិត្តកានំ បន ឯឡកលោមបទសោធម្មាទិសមុដ្ឋានានម្បិ កុសលចិត្តំ អាបជ្ជេយ្យ, ន ច តត្ថ វិជ្ជមានម្បិ កុសលចិត្តំ អាបត្តិយា អង្គំ. កាយវចីវិញ្ញត្តិវសេន បន ចលិតប្បវត្តានំ កាយវាចានំ អញ្ញតរមេវ អង្គំ, តញ្ច រូបក្ខន្ធបរិយាបន្នត្តា អព្យាកតន្តិ.

យំ ជានន្តោតិអាទិម្ហិ បន អយមត្ថោ – យំ ចិត្តំ អាបត្តិយា អង្គំ ហោតិ, តេន វត្ថុំ ជានន្តោ ‘‘ឥទំ វីតិក្កមាមី’’តិ ច វីតិក្កមាការេន សទ្ធិំ ជានន្តោ សញ្ជានន្តោ វីតិក្កមចេតនាវសេន ចេតេត្វា បកប្បេត្វា ឧបក្កមវសេន មទ្ទន្តោ អភិវិតរិត្វា និរាសង្កចិត្តំ បេសេត្វា យំ អាបត្តាធិករណំ វីតិក្កមំ អាបជ្ជតិ, តស្ស ឯវំ វីតិក្កមតោ យោ វីតិក្កមោ, ឥទំ វុច្ចតិ ‘‘អាបត្តាធិករណំ អកុសល’’ន្តិ.

អព្យាកតវារេបិ យំ ចិត្តំ អាបត្តិយា អង្គំ ហោតិ, តស្ស អភាវេន អជានន្តោ វីតិក្កមាការេន ច សទ្ធិំ អជានន្តោ អសញ្ជានន្តោ អាបត្តិអង្គភូតាយ វីតិក្កមចេតនាយ អភាវេន អចេតេត្វា សញ្ចិច្ច មទ្ទនស្ស អភាវេន អនភិវិតរិត្វា និរាសង្កចិត្តំ អបេសេត្វា យំ អាបត្តាធិករណំ វីតិក្កមំ អាបជ្ជតិ, តស្ស ឯវំ វីតិក្កមតោ យោ វីតិក្កមោ, ឥទំ វុច្ចតិ ‘‘អាបត្តាធិករណំ អព្យាកត’’ន្តិ.

២២៤. អយំ វិវាទោ នោ អធិករណន្តិអាទីសុ សមថេហិ អធិករណីយតាយ អភាវតោ នោអធិករណន្តិ ឯវមត្ថោ វេទិតព្ពោ.

អធិករណកថា និដ្ឋិតា.

អធិករណវូបសមនសមថកថា

២២៨. យាវតិកា ច ភិក្ខូ កម្មប្បត្តាតិ ឯត្ថ ចតុវគ្គករណេ កម្មេ ចត្តារោ, បញ្ចវគ្គករណេ បញ្ច, ទសវគ្គករណេ ទស, វីសតិវគ្គករណេ វីសតិ ភិក្ខូ កម្មប្បត្តាតិ វេទិតព្ពា.

២៣០. សុបរិគ្គហិតន្តិ សុដ្ឋុ បរិគ្គហិតំ កត្វា សម្បដិច្ឆិតព្ពំ. សម្បដិច្ឆិត្វា ច បន ‘‘អជ្ជ ភណ្ឌកំ ធោវាម, អជ្ជ បត្តំ បចាម, អជ្ជេកោ បលិពោធោ អត្ថី’’តិ មាននិគ្គហត្ថាយ កតិបាហំ អតិក្កាមេតព្ពំ.

២៣១. អនន្តានិ ចេវ ភស្សានិ ជាយន្តីតិ អបរិមាណានិ ឥតោ ចិតោ ច វចនានិ ឧប្បជ្ជន្តិ. ‘‘ភាសានី’’តិបិ បាឋោ, អយមេវត្ថោ. ឧព្ពាហិកាយ សម្មន្និតព្ពោតិ អបលោកេត្វា វា សម្មន្និតព្ពោ បរតោ វុត្តាយ ញត្តិទុតិយាយ វា កម្មវាចាយ. ឯវំ សម្មតេហិ បន ភិក្ខូហិ វិសុំ វា និសីទិត្វា តស្សាយេវ វា បរិសាយ ‘‘អញ្ញេហិ អសម្មតេហិ ន កិញ្ចិ កថេតព្ព’’ន្តិ សាវេត្វា តំ អធិករណំ វិនិច្ឆិតព្ពំ.

២៣៣. តត្រាស្សាតិ តស្សំ បរិសតិ ភវេយ្យ. នេវ សុត្តំ អាគតន្តិ ន មាតិកា អាគតា. នោ សុត្តវិភង្គោតិ វិនយោបិ ន បគុណោ. ព្យញ្ជនច្ឆាយាយ អត្ថំ បដិពាហតីតិ ព្យញ្ជនមត្តមេវ គហេត្វា អត្ថំ បដិសេធេតិ. ជាតរូបរជតខេត្តវត្ថុបដិគ្គហណាទីសុ វិនយធរេហិ ភិក្ខូហិ អាបត្តិយា ការិយមានេ ទិស្វា ‘‘កិំ ឥមេ អាបត្តិយា ការេថ, ‘ននុ ជាតរូបរជតបដិគ្គហណា បដិវិរតោ ហោតី’តិ ឯវំ សុត្តេ បដិវិរតិមត្តមេវ វុត្តំ, នត្ថិ ឯត្ថ អាបត្តី’’តិ វទតិ. អបរោ ធម្មកថិកោ សុត្តស្ស អាគតត្តា ឱលម្ពេត្វា និវាសេន្តានំ អាបត្តិយា អារោបិយមានាយ ‘‘កិំ ឥមេសំ អាបត្តិំ រោបេថ, ‘ននុ បរិមណ្ឌលំ និវាសេស្សាមីតិ សិក្ខា ករណីយា’តិ ឯវំ សិក្ខាករណមត្តមេវេត្ថ វុត្តំ, នត្ថិ ឯត្ថ អាបត្តី’’តិ វទតិ.

២៣៤. យថា ពហុតរា ភិក្ខូតិ ឯត្ថ ឯកេនបិ អធិកា ពហុតរាវ កោ បន វាទោ ទ្វីហិ តីហីតិ.

អធិករណវូបសមនសមថកថា និដ្ឋិតា.

តិវិធសលាកគ្គាហកថា

២៣៥. សញ្ញត្តិយាតិ សញ្ញាបនត្ថាយ. គូឡ្ហកន្តិអាទីសុ អលជ្ជុស្សន្នាយ បរិសាយ គូឡ្ហកោ សលាកគ្គាហោ កាតព្ពោ, លជ្ជុស្សន្នាយ បរិសាយ វិវដកោ, ពាលុស្សន្នាយ សកណ្ណជប្បកោ. វណ្ណាវណ្ណាយោ កត្វាតិ ធម្មវាទីនញ្ច អធម្មវាទីនញ្ច សលាកាយោ និមិត្តសញ្ញំ អារោបេត្វា អញ្ញមញ្ញំ វិសភាគា កាតព្ពា. តតោ តា សព្ពាបិ ចីវរភោគេ កត្វា វុត្តនយេន គាហេតព្ពា. ទុគ្គហោតិ បច្ចុក្កឌ្ឍិតព្ពន្តិ ‘‘ទុគ្គហិតា សលាកាយោ’’តិ វត្វា បុន គហេត្វា យាវតតិយំ គាហេតព្ពា. សុគ្គហោតិ សាវេតព្ពន្តិ ឯកស្មិម្បិ ធម្មវាទិម្ហិ អតិរេកជាតេ ‘‘សុគ្គហិតា សលាកាយោ’’តិ សាវេតព្ពំ. យថា ច តេ ធម្មវាទិនោ វទន្តិ តថា តំ អធិករណំ វូបសមេតព្ពន្តិ. អថ យាវតតិយម្បិ អធម្មវាទិនោវ ពហុតរា ហោន្តិ, អជ្ជ ‘‘អកាលោ, ស្វេ ជានិស្សាមា’’តិ វុដ្ឋហិត្វា អលជ្ជីនំ បក្ខភេទត្ថាយ ធម្មវាទិបក្ខំ បរិយេសិត្វា បុនទិវសេ សលាកគ្គាហោ កាតព្ពោ. អយំ គូឡ្ហកោ សលាកគ្គាហោ.

សកណ្ណជប្បកេ បន គហិតេ វត្តព្ពោតិ ឯត្ថ សចេ សង្ឃត្ថេរោ អធម្មវាទិសលាកំ គណ្ហាតិ, សោ ឯវំ អវពោធេតព្ពោ – ‘‘ភន្តេ, តុម្ហេ មហល្លកា វយោអនុប្បត្តា, តុម្ហាកំ ឯតំ ន យុត្តំ, អយំ បន ធម្មវាទិសលាកា’’តិ អស្ស ឥតរា សលាកា ទស្សេតព្ពា. សចេ សោ តំ គណ្ហាតិ, ទាតព្ពា. អថ នេវ អវពុជ្ឈតិ, តតោ ‘‘មា កស្សចិ អារោចេហី’’តិ វត្តព្ពោ. សេសំ វុត្តនយមេវ. វិវដកោ វិវដត្ថោយេវ.

តិវិធសលាកគ្គាហកថា និដ្ឋិតា.

តស្សបាបិយសិកាវិនយកថា

២៣៨. បារាជិកសាមន្តំ វាតិ ឯត្ថ មេថុនធម្មេ បារាជិកសាមន្តំ នាម ទុក្កដំ ហោតិ. អទិន្នាទានាទីសុ ថុល្លច្ចយំ. និព្ពេឋេន្តន្តិ ‘‘ន សរាមី’’តិ វចនេន និព្ពេឋយមានំ. អតិវេឋេតីតិ ‘‘ឥង្ឃាយស្មា’’តិអាទិវចនេហិ អតិវេឋិយតិ. សរាមិ ខោ អហំ អាវុសោតិ បារាជិកបដិច្ឆាទនត្ថាយ ឯវំ បដិជានាតិ. បុន តេន អតិវេឋិយមានោ ‘‘សរាមិ ខោ’’តិ បដិញ្ញំ ទត្វា ‘‘ឥទានិ មំ នាសេស្សន្តី’’តិ ភយេន ‘‘ទវាយ មេ’’តិអាទិមាហ. ឯតស្ស តស្សបាបិយសិកាកម្មំ កាតព្ពំ. សចេ សីលវា ភវិស្សតិ, វត្តំ បរិបូរេត្វា បដិប្បស្សទ្ធិំ លភតិ, នោ ចេ តថា នាសិតកោវ ភវិស្សតិ. សេសំ សព្ពត្ថ ឧត្តានត្ថមេវាតិ.

តស្សបាបិយសិកាវិនយកថា និដ្ឋិតា.

សមថក្ខន្ធកវណ្ណនា និដ្ឋិតា.