១២. សត្តសតិកក្ខន្ធកំ

ទសវត្ថុកថា

៤៤៦. សត្តសតិកក្ខន្ធកេ – ភិក្ខគ្គេនាតិ ភិក្ខុអគ្គេន, ភិក្ខូ គណេត្វា តត្តកេ បដិវីសេ ឋបេសុន្តិ អត្ថោ. មហិយាតិ ហិមបាតសមយេ ហិមវលាហកា.

៤៤៧. អវិជ្ជានិវុដាតិ អវិជ្ជាបដិច្ឆន្នា. បោសាតិ បុរិសា. បិយរូបំ អភិនន្ទន្តិ បត្ថេន្តីតិ បិយរូបាភិនន្ទិនោ. អវិទ្ទសូតិ អវិជានន្តា. រាគរជេហិ សរជា. មគសទិសាតិ មគា. សហ នេត្តិយាតិ សនេត្តិកា. វឌ្ឍេន្តិ កដសិន្តិ បុនប្បុនំ កឡេវរំ និក្ខិបមានា ភូមិំ វឌ្ឍេន្តិ. ឯវំ វឌ្ឍេន្តាវ ឃោរំ អាទិយន្តិ បុនព្ភវំ.

៤៥៤. បាបកំ នោ អាវុសោ កតន្តិ អាវុសោ អម្ហេហិ បាបកំ កតន្តិ អត្ថោ.

៤៥៥. កតមេន ត្វំ ភូមិ វិហារេនាតិ ឯត្ថ ភូមីតិ បិយវចនមេតំ. បិយំ វត្តុកាមោ កិរ អាយស្មា សព្ពកាមី នវកេ ភិក្ខូ ឯវំ អាមន្តេតិ. កុល្លកវិហារេនាតិ ឧត្តានវិហារេន.

៤៥៧. សាវត្ថិយា សុត្តវិភង្គេតិ កថំ សុត្តវិភង្គេ បដិក្ខិត្តំ ហោតិ? តត្រ ហិ ‘‘សន្និធិ នាម អជ្ជ បដិគ្គហិតំ អបរជ្ជូ’’តិ វត្វា បុន ‘‘សន្និធិការកេ អសន្និធិការកសញ្ញី ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា ខាទតិ វា ភុញ្ជតិ វា អាបត្តិ បាចិត្តិយស្សា’’តិ អាបត្តិំ វទន្តេន បដិក្ខិត្តំ ហោតិ. តត្រេកេ មញ្ញន្តិ ‘‘យោ បន ភិក្ខុ សន្និធិការកំ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា’’តិ ហិ វុត្តំ, ឥទញ្ច លោណំ នាម យាវជីវិកត្តា សន្និធិភាវំ នាបជ្ជតិ. យម្បិ អលោណកំ អាមិសំ បដិគ្គហេត្វា តេន សទ្ធិំ បរិភុញ្ជតិ, តំ តទហុបដិគ្គហិតមេវ, តស្មា ‘‘‘យាវកាលិកេន, ភិក្ខវេ, យាវជីវិកំ តទហុបដិគ្គហិតំ កាលេ កប្បតិ, វិកាលេ ន កប្បតី’តិ វចនតោ ទុក្កដេនេត្ថ ភវិតព្ព’’ន្តិ. តេ វត្តព្ពា – ‘‘តុម្ហាកំ មតេន ទុក្កដេនបិ ន ភវិតព្ពំ, ន ហិ ឯត្ថ យាវជីវិកំ តទហុបដិគ្គហិតំ, យាវកាលិកមេវ តទហុបដិគ្គហិតំ, ន ច តំ វិកាលេ បរិភុត្តំ. យទិ វា ‘‘វិកាលេ ន កប្បតី’’តិ វចនេន តុម្ហេ ទុក្កដំ មញ្ញេថ, យាវជីវិកមិស្សំ យាវកាលិកំ វិកាលេ ភុញ្ជន្តស្ស វិកាលភោជនបាចិត្តិយំ ន ភវេយ្យ. តស្មា ន ព្យញ្ជនមត្តំ គហេតព្ពំ, អត្ថោ ឧបបរិក្ខិតព្ពោ.

អយញ្ហេត្ថ អត្ថោ – យាវកាលិកេន យាវជីវិកំ តទហុបដិគ្គហិតំ យទិ សម្ភិន្នរសំ ហោតិ, យាវកាលិកគតិកមេវ ហោតិ. តស្មា ‘‘យោ បន ភិក្ខុ វិកាលេ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា’’តិ ឥមិនា សិក្ខាបទេន កាលេ កប្បតិ, វិកាលេ ន កប្បតិ. ន ឥធ ‘‘ន កប្បតី’’តិ វចនមត្តេនេត្ថ ទុក្កដំ ហោតិ. យថេវ យាវជីវិកំ តទហុបដិគ្គហិតំ យាវកាលិកេន សម្ភិន្នរសំ វិកាលេ ន កប្បតិ, វិកាលភោជនបាចិត្តិយាវហំ ហោតិ. ឯវំ អជ្ជ បដិគ្គហិតម្បិ អបរជ្ជុ យាវកាលិកេន សម្ភិន្នរសំ ន កប្បតិ, សន្និធិភោជនបាចិត្តិយាវហំ ហោតិ. តំ ‘‘សន្និធិកតំ ឥទ’’ន្តិ អជានន្តោបិ ន មុច្ចតិ. វុត្តញ្ហេតំ – ‘‘សន្និធិការកេ អសន្និធិការកសញ្ញី ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា ខាទតិ វា ភុញ្ជតិ វា អាបត្តិ បាចិត្តិយស្សា’’តិ. តស្មា ‘‘កត្ថ បដិក្ខិត្ត’’ន្តិ ឥមិស្សា បុច្ឆាយ ‘‘បរិសុទ្ធមិទំ ព្យាករណំ សាវត្ថិយា សុត្តវិភង្គេ’’តិ.

រាជគហេ ឧបោសថសំយុត្តេតិ ឥទំ ‘‘ន ភិក្ខវេ ឯកស្មិំ អាវាសេ ទ្វេ ឧបោសថាគារានិ សម្មន្និតព្ពានិ; យោ សម្មន្នេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ ឯតំ សន្ធាយ វុត្តំ. វិនយាតិសារេ ទុក្កដន្តិ ‘‘ន ភិក្ខវេ ឯកស្មិំ អាវាសេ ទ្វេ ឧបោសថាគារានិ សម្មន្និតព្ពានី’’តិ ឯតស្ស វិនយស្ស អតិសារេ ទុក្កដំ. ចម្បេយ្យកេ វិនយវត្ថុស្មិន្តិ ឥទំ ‘‘អធម្មេន ចេ ភិក្ខវេ វគ្គកម្មំ, អកម្មំ ន ច ករណីយ’’ន្តិ ឯវមាទិំ កត្វា ចម្បេយ្យក្ខន្ធកេ អាគតំ វិនយវត្ថុំ សន្ធាយ វុត្តំ.

ឯកច្ចោ កប្បតីតិ ឥទំ ធម្មិកំ អាចិណ្ណំ សន្ធាយ វុត្តំ. ឆេទនកេ បាចិត្តិយន្តិ សុត្តវិភង្គេ ហិ ‘‘និសីទនំ នាម សទសំ វុច្ចតី’’តិ អាគតំ, តស្មា ទ្វិន្នំ សុគតវិទត្ថីនំ ឧបរិ ទសាយេវ វិទត្ថិមត្តា លព្ភតិ. ទសាយ វិនា តំ បមាណំ ករោន្តស្ស ឥទំ អាគតមេវ ហោតិ – ‘‘តំ អតិក្កាមយតោ ឆេទនកំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ. តស្មា ‘‘កិំ អាបជ្ជតី’’តិ បុដ្ឋោ ‘‘ឆេទនកេ បាចិត្តិយ’’ន្តិ អាហ. ឆេទនកសិក្ខាបទេ វុត្តបាចិត្តិយំ អាបជ្ជតីតិ អត្ថោ. សេសំ សព្ពត្ថ ឧត្តានមេវាតិ.

ទសវត្ថុកថា និដ្ឋិតា.

សមន្តបាសាទិកាយ វិនយសំវណ្ណនាយ

សត្តសតិកក្ខន្ធកវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ទ្វិវគ្គសង្គហា វុត្តា, ទ្វាវីសតិបភេទនា;

ខន្ធកា សាសនេ បញ្ចក្ខន្ធទុក្ខប្បហាយិនោ.

យា តេសំ វណ្ណនា ឯសា, អន្តរាយំ វិនា យថា;

សិទ្ធា សិជ្ឈន្តុ កល្យាណា, ឯវំ អាសាបិ បាណិនន្តិ.

ចូឡវគ្គ-អដ្ឋកថា និដ្ឋិតា.