១. កម្មក្ខន្ធកំ

តជ្ជនីយកម្មកថា

១. ចូឡវគ្គស្ស បឋមេ កម្មក្ខន្ធកេ តាវ បណ្ឌុកលោហិតកាតិ បណ្ឌុកោ ចេវ លោហិតកោ ចាតិ ឆព្ពគ្គិយេសុ ទ្វេ ជនា; តេសំ និស្សិតកាបិ បណ្ឌុកលោហិតកាត្វេវ បញ្ញាយន្តិ. ពលវាពលវំ បដិមន្តេថាតិ សុដ្ឋុពលវំ បដិវទថ. អលមត្ថតរាតិ សមត្ថតរា.

តជ្ជនីយកម្មកថា និដ្ឋិតា.

អធម្មកម្មទ្វាទសកកថា

៤. អសម្មុខា កតន្តិអាទីសុ សង្ឃធម្មវិនយបុគ្គលសម្មុខានំ វិនា កតំ, ចុទិតកំ អប្បដិបុច្ឆិត្វា កតំ, តស្សេវ អប្បដិញ្ញាយ កតំ. អទេសនាគាមិនិយាតិ បារាជិកាបត្តិយា វា សង្ឃាទិសេសាបត្តិយា វា. ឯត្ថ បុរិមកេសុ តីសុ តិកេសុ នវ បទា អធម្មេនកតំ វគ្គេនកតន្តិ ឥមេហិ សទ្ធិំ ឯកេកំ គហេត្វា នវ តិកា វុត្តា. ឯវំ សព្ពេបិ ទ្វាទស តិកា ហោន្តិ. បដិបក្ខវសេន សុក្កបក្ខេសុបិ ឯតេយេវ ទ្វាទស តិកា វុត្តា.

៦. អននុលោមិកេហិ គិហិសំសគ្គេហីតិ បព្ពជិតានំ អននុច្ឆវិកេហិ សហសោកិតាទីហិ គិហិសំសគ្គេហិ.

តិណ្ណំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូនន្តិអាទិ ឯកេកេនាបិ អង្គេន តជ្ជនីយកម្មំ កាតុំ វដ្ដតីតិ ទស្សនត្ថំ វុត្តំ. តជ្ជនីយស្ស ហិ វិសេសេន ភណ្ឌនការកត្តំ អង្គំ, និយស្សស្ស អភិណ្ហាបត្តិកត្តំ, បព្ពាជនីយស្ស កុលទូសកត្តំ វុត្តំ. ឥមេសុ បន តីសុ អង្គេសុ យេន កេនចិ សព្ពានិបិ កាតុំ វដ្ដតិ. យទិ ឯវំ យំ ចម្បេយ្យក្ខន្ធកេ វុត្តំ – ‘‘តជ្ជនីយកម្មារហស្ស និយស្សកម្មំ ករោតិ…បេ… ឧបសម្បទារហំ អព្ភេតិ; ឯវំ ខោ ឧបាលិ អធម្មកម្មំ ហោតិ អវិនយកម្មំ, ឯវញ្ច បន សង្ឃោ សាតិសារោ ហោតី’’តិ ឥទំ វិរុជ្ឈតីតិ. ឥទញ្ច ន វិរុជ្ឈតិ. កស្មា? វចនត្ថនានត្តតោ, ‘‘តជ្ជនីយកម្មារហស្សា’’តិ ឥមស្ស ហិ វចនស្ស កម្មសន្និដ្ឋានំ អត្ថោ. ‘‘តិណ្ណំ, ភិក្ខវេ’’តិអាទិវចនស្ស អង្គសម្ភវោ, តស្មា យទា សង្ឃេន សន្និបតិត្វា ‘‘ឥទំ នាម ឥមស្ស ភិក្ខុនោ កម្មំ ករោមា’’តិ សន្និដ្ឋានំ កតំ ហោតិ, តទា កម្មារហោ នាម ហោតិ. តស្ស ឥមិនា លក្ខណេន តជ្ជនីយាទិកម្មារហស្ស និយស្សកម្មាទិករណំ អធម្មកម្មញ្ចេវ អវិនយកម្មញ្ចាតិ វេទិតព្ពំ. យស្ស បន ភណ្ឌនការកាទីសុ អង្គេសុ អញ្ញតរំ អង្គំ អត្ថិ, តស្ស អាកង្ខមានោ សង្ឃោ យថានុញ្ញាតេសុ អង្គេសុ ច កម្មេសុ ច យេន កេនចិ អង្គេន យំកិញ្ចិ កម្មំ វវត្ថបេត្វា តំ ភិក្ខុំ កម្មារហំ កត្វា កម្មំ ករេយ្យ. អយមេត្ថ វិនិច្ឆយោ. ឯវំ បុព្ពេនាបរំ សមេតិ.

តត្ថ កិញ្ចាបិ តជ្ជនីយកម្មេ ភណ្ឌនការកវសេន កម្មវាចា វុត្តា, អថ ខោ ពាលស្ស អព្យត្តស្ស អាបត្តិពហុលស្ស តជ្ជនីយកម្មំ ករោន្តេន ពាលអព្យត្តវសេនេវ កម្មវាចា កាតព្ពា. ឯវញ្ហិ ភូតេន វត្ថុនា កតំ កម្មំ ហោតិ, ន ច អញ្ញស្ស កម្មស្ស វត្ថុនា. កស្មា? យស្មា ឥទម្បិ អនុញ្ញាតន្តិ. ឯស នយោ សព្ពត្ថ. អដ្ឋារស សម្មាវត្តនវត្ថូនិ បារិវាសិកក្ខន្ធកេ វណ្ណយិស្សាម.

អធម្មកម្មទ្វាទសកកថា និដ្ឋិតា.

នប្បដិប្បស្សម្ភេតព្ពអដ្ឋារសកាទិកថា

៨. លោមំ បាតេន្តីតិ បន្នលោមា ហោន្តិ; ភិក្ខូ អនុវត្តន្តីតិ អត្ថោ. នេត្ថារំ វត្តន្តីតិ និត្ថរន្តានំ ឯតន្តិ នេត្ថារំ; យេន សក្កា និស្សារណា និត្ថរិតុំ, តំ អដ្ឋារសវិធំ សម្មាវត្តនំ វត្តន្តីតិ អត្ថោ. កិត្តកំ កាលំ វត្តំ បូរេតព្ពន្តិ? ទស វា បញ្ច វា ទិវសានិ. ឥមស្មិញ្ហិ កម្មក្ខន្ធកេ ឯត្តកេន វត្តំ បូរិតមេវ ហោតិ.

នប្បដិប្បស្សម្ភេតព្ពអដ្ឋារសកាទិកថា និដ្ឋិតា.

និយស្សកម្មកថា

១១. សេយ្យសកវត្ថុស្មិំ – អបិស្សុ ភិក្ខូ បកតាតិ អបិស្សុ ភិក្ខូ និច្ចំ ព្យាវដា ហោន្តិ. សេសំ តជ្ជនីយេ វុត្តសទិសមេវ.

និយស្សកម្មកថា និដ្ឋិតា.

បព្ពាជនីយកម្មកថា

២១. អស្សជិបុនព្ពសុកវត្ថុ សង្ឃាទិសេសវណ្ណនាយំ វុត្តំ.

២៧. កាយិកេន ទវេនាតិអាទីសុ បនេត្ថ កាយិកោ ទវោ នាម កាយកីឡា វុច្ចតិ. សេសបទទ្វយេបិ ឯសេវ នយោ. កាយិកោ អនាចារោ នាម កាយទ្វារេ បញ្ញត្តសិក្ខាបទវីតិក្កមោ វុច្ចតិ. សេសទ្វយេបិ ឯសេវ នយោ. កាយិកំ ឧបឃាតិកំ នាម កាយទ្វារេ បញ្ញត្តសិក្ខាបទស្ស អសិក្ខនភាវេន ឧបហននំ វុច្ចតិ; នាសនំ វិនាសនន្តិ អត្ថោ. សេសទ្វយេបិ ឯសេវ នយោ. កាយិកោ មិច្ឆាជីវោ នាម បដិក្ខិត្តវេជ្ជកម្មាទិវសេន តេលបចនអរិដ្ឋបចនាទីនិ. វាចសិកោ មិច្ឆាជីវោ នាម គិហីនំ សាសនសម្បដិច្ឆនារោចនាទីនិ. កាយិកវាចសិកោ នាម តទុភយំ. សេសំ តជ្ជនីយេ វុត្តនយមេវ.

បព្ពាជនីយកម្មកថា និដ្ឋិតា.

បដិសារណីយកម្មកថា

៣៣. សុធម្មវត្ថុស្មិំ បន – អនបលោកេត្វាតិ ន អាបុច្ឆិត្វា. ឯតទវោចាតិ កិំ តេ គហបតិ ថេរានំ បដិយត្តន្តិ សព្ពំ វិវរាបេត្វា ទិស្វា ឯតំ អវោច. ឯកា ច ខោ ឥធ នត្ថិ យទិទំ តិលសំគុឡិកាតិ យា អយំ តិលសក្ខលិកា នាម វុច្ចតិ, សា នត្ថីតិ អត្ថោ. តស្ស កិរ គហបតិនោ វំសេ អាទិម្ហិ ឯកោ បូវិយោ អហោសិ. តេន នំ ថេរោ ជាតិយា ខុំសេតុកាមោ ឯវមាហ. យទេវ កិញ្ចីតិ ឯវំ ពហុំ ពុទ្ធវចនំ រតនំ បហាយ កិញ្ចិទេវ តិលសំគុឡិកាវចនំ ភាសិតំ. កុក្កុដបោតកឧទាហរណេន ឥទំ ទស្សេតិ ‘‘យថា សោ នេវ កាកវស្សិតំ ន កុក្កុដវស្សិតំ អកាសិ, ឯវំ តយាបិ នេវ ភិក្ខុវចនំ ន គិហិវចនំ វុត្ត’’ន្តិ.

បដិសារណីយកម្មកថា និដ្ឋិតា.

អធម្មកម្មាទិទ្វាទសកកថា

៣៧. អសម្មុខា កតន្តិអាទយោ តិកា វុត្តប្បការា ឯវ.

៣៩. អង្គសមន្នាគមោ បុរិមេហិ អសទិសោ. តត្ថ យថា លាភំ ន លភន្តិ; ឯវំ បរិសក្កន្តោ បរក្កមន្តោ អលាភាយ បរិសក្កតិ នាម. ឯស នយោ អនត្ថាទីសុ. តត្ថ អនត្ថោតិ អត្ថភង្គោ. អនាវាសោតិ តស្មិំ ឋានេ អវសនំ. គិហីនំ ពុទ្ធស្ស អវណ្ណន្តិ គិហីនំ សន្តិកេ ពុទ្ធស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ. ធម្មិកំ បដិស្សវំ ន សច្ចាបេតីតិ យថា សច្ចោ ហោតិ, ឯវំ ន ករោតិ; វស្សាវាសំ បដិស្សុណិត្វា ន គច្ឆតិ, អញ្ញំ វា ឯវរូបំ ករោតិ. បញ្ចន្នំ ភិក្ខវេតិអាទិ ឯកង្គេនបិ កម្មារហភាវទស្សនត្ថំ វុត្តំ. សេសមេត្ថ ឧត្តានត្ថញ្ចេវ, តជ្ជនីយេ ច វុត្តនយមេវ.

អធម្មកម្មាទិទ្វាទសកកថា និដ្ឋិតា.

អាបត្តិយា អទស្សនេ ឧក្ខេបនីយកម្មកថា

៤៦. ឆន្នវត្ថុស្មិំ – អាវាសបរម្បរញ្ច ភិក្ខវេ សំសថាតិ សព្ពាវាសេសុ អារោចេថ.

៥០. ភណ្ឌនការកោតិអាទីសុ ភណ្ឌនាទិបច្ចយា អាបន្នំ អាបត្តិំ រោបេត្វា តស្សា អទស្សនេយេវ កម្មំ កាតព្ពំ. តិកា វុត្តប្បការា ឯវ.

៥១. សម្មាវត្តនាយំ បនេត្ថ តេចត្តាលីស វត្តានិ. តត្ថ ន អនុទ្ធំសេតព្ពោតិ ន ចោទេតព្ពោ. ន ភិក្ខុ ភិក្ខូហីតិ អញ្ញោ ភិក្ខុ អញ្ញេហិ ភិក្ខូហិ ន ភិន្ទិតព្ពោ. ន គិហិទ្ធជោតិ ឱទាតវត្ថានិ អច្ឆិន្នទសបុប្ផទសានិ ច ន ធារេតព្ពានិ. ន តិត្ថិយទ្ធជោតិ កុសចីរាទីនិ ន ធារេតព្ពានិ. ន អាសាទេតព្ពោតិ ន អបសាទេតព្ពោ. អន្តោ វា ពហិ វាតិ វិហារស្ស អន្តោ វា ពហិ វា. ន តិត្ថិយាទិបទត្តយំ ឧត្តានមេវ. សេសំ សព្ពំ បារិវាសិកក្ខន្ធកេ វណ្ណយិស្សាម. សេសំ តជ្ជនីយេ វុត្តនយមេវ. អាបត្តិយា អប្បដិកម្មេ ឧក្ខេបនីយកម្មំ ឥមិនា សទិសមេវ.

៦៥. អរិដ្ឋវត្ថុ ខុទ្ទកវណ្ណនាយំ វុត្តំ. ‘‘ភណ្ឌនការកោ’’តិអាទីសុ យំ ទិដ្ឋិំ និស្សាយ ភណ្ឌនាទីនិ ករោតិ, តស្សា អប្បដិនិស្សគ្គេយេវ កម្មំ កាតព្ពំ. សេសំ តជ្ជនីយេ វុត្តនយមេវ. សម្មាវត្តនាយម្បិ ហិ ឥធ តេចត្តាលីសំយេវ វត្តានីតិ.

អាបត្តិយា អទស្សនេ ឧក្ខេបនីយកម្មកថា និដ្ឋិតា.

កម្មក្ខន្ធកវណ្ណនា និដ្ឋិតា.