១. សោតាបត្តិវគ្គោ

១. វាតសុត្តវណ្ណនា

២០៦. ទិដ្ឋិសំយុត្តេ ន វាតា វាយន្តីតិអាទីសុ ឯវំ កិរ តេសំ ទិដ្ឋិ – ‘‘យេបិ ឯតេ រុក្ខសាខាទីនិ ភញ្ជន្តា វាតា វាយន្តិ, ន ឯតេ វាតា, វាតលេសោ នាមេសោ, វាតោ បន ឯសិកត្ថម្ភោ វិយ បព្ពតកូដំ វិយ ច ឋិតោ. តថា យាបិ ឯតា តិណកដ្ឋាទីនិ វហន្តិយោ នទិយោ សន្ទន្តិ, ន ឯត្ថ ឧទកំ សន្ទកិ, ឧទកលេសោ នាមេស, ឧទកំ បន ឯសិកត្ថម្ភោ វិយ បព្ពតកូដំ វិយ ច ឋិតំ. យាបិមា គព្ភិនិយោ វិជាយន្តីតិ ច វុច្ចន្តិ, កិញ្ចាបិ តា មិលាតុទរា ហោន្តិ, គព្ភោ បន ន និក្ខមតិ, គព្ភលេសោ នាមេសោ, គព្ភោ បន ឯសិកត្ថម្ភោ វិយ បព្ពតកូដំ វិយ ច ឋិតោ. យេបិ ឯតេ ចន្ទិមសូរិយា ឧទេន្តិ វា អបេន្តិ វា, នេវ តេ ឧទេន្តិ ន អបេន្តិ, ចន្ទិមសូរិយលេសោ នាមេស, ចន្ទិមសូរិយា បន ឯសិកត្ថម្ភោ វិយ បព្ពតកូដំ វិយ ច ឋិតា’’តិ.

២-៤. ឯតំមមសុត្តាទិវណ្ណនា

២០៧-២០៩. ទិដ្ឋន្តិអាទីសុ ទិដ្ឋំ រូបាយតនំ. សុតំ សទ្ទាយតនំ. មុតំ គន្ធាយតនំ រសាយតនំ ផោដ្ឋព្ពាយតនំ. តញ្ហិ បត្វា គហេតព្ពតោ មុតន្តិ ច វុត្តំ. អវសេសានិ សត្តាយតនានិ វិញ្ញាតំ នាម. បត្តន្តិ បរិយេសិត្វា វា អបរិយេសិត្វា វា បត្តំ. បរិយេសិតន្តិ បត្តំ វា អបត្តំ វា បរិយេសិតំ. អនុវិចរិតំ មនសាតិ ចិត្តេន អនុសញ្ចរិតំ. លោកស្មិញ្ហិ បរិយេសិត្វា បត្តម្បិ អត្ថិ, បរិយេសិត្វា នោបត្តម្បិ, អបរិយេសិត្វា បត្តម្បិ, អបរិយេសិត្វា នោបត្តម្បិ. តត្ថ បរិយេសិត្វា បត្តំ បត្តំ នាម, បរិយេសិត្វា នោបត្តំ បរិយេសិតំ នាម. អបរិយេសិត្វា បត្តញ្ច អបរិយេសិត្វា នោបត្តញ្ច មនសានុវិចរិតំ នាម. អថ វា បរិយេសិត្វា បត្តម្បិ អបរិយេសិត្វា បត្តម្បិ បត្តដ្ឋេន បត្តំ នាម, បរិយេសិត្វា នោបត្តមេវ បរិយេសិតំ នាម, អបរិយេសិត្វា នោបត្តំ មនសានុវិចរិតំ នាម. សព្ពំ វា ឯតំ មនសា អនុវិចរិតមេវ.

៥. នត្ថិទិន្នសុត្តវណ្ណនា

២១០. នត្ថិ ទិន្នន្តិអាទីសុ នត្ថិ ទិន្នន្តិ ទិន្នស្ស ផលាភាវំ សន្ធាយ វទន្តិ. យិដ្ឋំ វុច្ចតិ មហាយាគោ. ហុតន្តិ បហេណកសក្ការោ អធិប្បេតោ. តម្បិ ឧភយំ ផលាភាវមេវ សន្ធាយ បដិក្ខិបន្តិ. សុកតទុក្កដានន្តិ សុកតទុក្កតានំ, កុសលាកុសលានន្តិ អត្ថោ. ផលំ វិបាកោតិ យំ ផលន្តិ វា វិបាកោតិ វា វុច្ចតិ, តំ នត្ថីតិ វទន្តិ. នត្ថិ អយំ លោកោតិ បរលោកេ ឋិតស្ស អយំ លោកោ នត្ថិ. នត្ថិ បរោ លោកោតិ ឥធ លោកេ ឋិតស្សបិ បរោ លោកោ នត្ថិ, សព្ពេ តត្ថ តត្ថេវ ឧច្ឆិជ្ជន្តីតិ ទស្សេន្តិ. នត្ថិ មាតា នត្ថិ បិតាតិ តេសុ សម្មាបដិបត្តិមិច្ឆាបដិបត្តីនំ ផលាភាវវសេន វទន្តិ. នត្ថិ សត្តា ឱបបាតិកាតិ ចវិត្វា ឧប្បជ្ជនកសត្តា នាម នត្ថីតិ វទន្តិ. នត្ថិ លោកេ សមណព្រាហ្មណាតិ លោកេ សម្មាបដិបន្នា សមណព្រាហ្មណា នាម នត្ថីតិ វទន្តិ.

ចាតុមហាភូតិកោតិ ចតុមហាភូតមយោ. បថវី បថវីកាយន្តិ អជ្ឈត្តិកា បថវីធាតុ ពាហិរំ បថវីធាតុំ. អនុបេតីតិ អនុយាតិ. អនុបគច្ឆតីតិ តស្សេវ វេវចនំ, អនុគច្ឆតីតិបិ អត្ថោ. ឧភយេនាបិ ឧបេតិ ឧបគច្ឆតីតិ ទស្សេន្តិ. អាបាទីសុបិ ឯសេវ នយោ. ឥន្ទ្រិយានីតិ មនច្ឆដ្ឋានិ ឥន្ទ្រិយានិ. សង្កមន្តីតិ អាកាសំ បក្ខន្ទន្តិ. អាសន្ទិបញ្ចមាតិ និបន្នមញ្ចេន បញ្ចមា, មញ្ចោ ចេវ, ចត្តារោ មញ្ចបាទេ គហេត្វា ឋិតា ចត្តារោ បុរិសា ចាតិ អត្ថោ. យាវ អាឡាហនាតិ យាវ សុសានា. បទានីតិ ‘‘អយំ ឯវំ សីលវា អហោសិ, ឯវំ ទុស្សីលោ’’តិអាទិនា នយេន បវត្តានិ គុណាគុណបទានិ. សរីរមេវ វា ឯត្ថ បទានីតិ អធិប្បេតំ. កាបោតកានីតិ កបោតកវណ្ណានិ, បារាវតបក្ខវណ្ណានីតិ អត្ថោ. ភស្សន្តាតិ ភស្មន្តា. អយមេវ វា បាឡិ. អាហុតិយោតិ យំ បហេណកសក្ការាទិភេទំ ទិន្នទានំ, សព្ពំ តំ ឆារិកាវសានមេវ ហោតិ, ន តតោ បរំ ផលទាយកំ ហុត្វា គច្ឆតីតិ អត្ថោ. ទត្តុបញ្ញត្តន្តិ ទត្តូហិ ពាលមនុស្សេហិ បញ្ញត្តំ. ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – ពាលេហិ អពុទ្ធីហិ បញ្ញត្តមិទំ ទានំ, ន បណ្ឌិតេហិ. ពាលា ទេន្តិ, បណ្ឌិតា គណ្ហន្តីតិ ទស្សេន្តិ.

៦. ករោតោសុត្តវណ្ណនា

២១១. ករោតោតិ សហត្ថា ករោន្តស្ស. ការយតោតិ អាណត្តិយា ការេន្តស្ស. ឆិន្ទតោតិ បរេសំ ហត្ថាទីនិ ឆិន្ទន្តស្ស. ឆេទាបយតោតិ បរេហិ ឆេទាបេន្តស្ស. បចតោតិ ទណ្ឌេន បីឡេន្តស្ស. បចាបយតោតិ បរេហិ ទណ្ឌាទិនា បីឡាបេន្តស្ស. សោចតោ សោចាបយតោតិ បរស្ស ភណ្ឌហរណាទីហិ សោកំ សយំ ករោន្តស្សាបិ បរេហិ ការេន្តស្សាបិ. កិលមតោ កិលមាបយតោតិ អាហារុបច្ឆេទពន្ធនាគារបវេសនាទីហិ សយំ កិលមេន្តស្សបិ បរេហិ កិលមាបេន្តស្សបិ. ផន្ទតោ ផន្ទាបយតោតិ បរំ ផន្ទន្តំ ផន្ទនកាលេ សយម្បិ ផន្ទតោ បរេម្បិ ផន្ទាបយតោ. បាណមតិបាតយតោតិ បាណំ ហនន្តស្សបិ ហនាបេន្តស្សបិ. ឯវំ សព្ពត្ថ ករណការាបនវសេនេវ អត្ថោ វេទិតព្ពោ.

សន្ធិន្តិ ឃរសន្ធិំ. និល្លោបន្តិ មហាវិលោបំ. ឯកាគារិកន្តិ ឯកមេវ ឃរំ បរិវារេត្វា វិលុម្បនំ. បរិបន្ថេ តិដ្ឋតោតិ អាគតាគតានំ អច្ឆិន្ទនត្ថំ មគ្គេ តិដ្ឋតោ. ករោតោ ន ករីយតិ បាបន្តិ យំកិញ្ចិ បាបំ ករោមីតិ សញ្ញាយ ករោតោបិ បាបំ ន ករីយតិ, នត្ថិ បាបំ. សត្តា បន ករោមាតិ ឯវំសញ្ញិនោ ហោន្តីតិ ទីបេន្តិ. ខុរបរិយន្តេនាតិ ខុរនេមិនា, ខុរធារសទិសបរិយន្តេន វា. ឯកមំសខលន្តិ ឯកមំសរាសិំ. បុញ្ជន្តិ តស្សេវ វេវចនំ. តតោនិទានន្តិ ឯកមំសខលករណនិទានំ.

ទក្ខិណន្តិ ទក្ខិណតីរេ មនុស្សា កក្ខឡា ទារុណា, តេ សន្ធាយ ហនន្តោតិអាទិ វុត្តំ. ឧត្តរន្តិ ឧត្តរតីរេ សទ្ធា ហោន្តិ បសន្នា ពុទ្ធមាមកា ធម្មមាមកា សង្ឃមាមកា, តេ សន្ធាយ ទទន្តោតិអាទិ វុត្តំ. តត្ថ យជន្តោតិ មហាយាគំ ករោន្តោ. ទមេនាតិ ឥន្ទ្រិយទមេន ឧបោសថកម្មេន. សំយមេនាតិ សីលសំយមេន. សច្ចវជ្ជេនាតិ សច្ចវចនេន. អាគមោតិ អាគមនំ, បវត្តីតិ អត្ថោ. សព្ពថាបិ បាបបុញ្ញានំ កិរិយមេវ បដិក្ខិបន្តិ.

៧. ហេតុសុត្តវណ្ណនា

២១២. នត្ថិ ហេតុ នត្ថិ បច្ចយោតិ ឯត្ថ បច្ចយោតិ ហេតុវេវចនមេវ. ឧភយេនាបិ វិជ្ជមានមេវ កាយទុច្ចរិតាទីនំ សំកិលេសបច្ចយំ, កាយសុចរិតាទីនញ្ច វិសុទ្ធិបច្ចយំ បដិក្ខិបន្តិ. នត្ថិ ពលន្តិ យម្ហិ អត្តនោ ពលេ បតិដ្ឋិតា ឥមេ សត្តា ទេវត្តម្បិ មារត្តម្បិ ព្រហ្មត្តម្បិ សាវកពោធិម្បិ បច្ចេកពោធិម្បិ សព្ពញ្ញុតម្បិ បាបុណន្តិ, តំ ពលំ បដិក្ខិបន្តិ. នត្ថិ វីរិយន្តិអាទីនិ សព្ពានិ អញ្ញមញ្ញវេវចនានេវ. ‘‘ឥទំ នោ វីរិយេន, ឥទំ បុរិសថាមេន, ឥទំ បុរិសបរក្កមេន បត្ត’’ន្តិ, ឯវំ បវត្តវចនបដិក្ខេបករណវសេន បនេតានិ វិសុំ អាទិយន្តិ.

សព្ពេ សត្តាតិ ឱដ្ឋគោណគទ្រភាទយោ អនវសេសេ បរិគ្គណ្ហន្តិ. សព្ពេ បាណាតិ ឯកិន្ទ្រិយោ បាណោ, ទ្វិន្ទ្រិយោ បាណោតិអាទិវសេន វទន្តិ. សព្ពេ ភូតាតិ អណ្ឌកោសវត្ថិកោសេសុ ភូតេ សន្ធាយ វទន្តិ. សព្ពេ ជីវាតិ សាលិយវគោធុមាទយោ សន្ធាយ វទន្តិ. តេសុ ហិ តេ វិរុហនភាវេន ជីវសញ្ញិនោ. អវសា អពលា អវីរិយាតិ តេសំ អត្តនោ វសោ វា ពលំ វា វីរិយំ វា នត្ថិ. និយតិសង្គតិភាវបរិណតាតិ ឯត្ថ និយតីតិ និយតតា. សង្គតីតិ ឆន្នំ អភិជាតីនំ តត្ថ តត្ថ គមនំ. ភាវោតិ សភាវោយេវ. ឯវំ និយតិយា ច សង្គតិយា ច ភាវេន ច បរិណតា នានប្បការតំ បត្តា. យេន ហិ យថា ភវិតព្ពំ, សោ តថេវ ភវតិ. យេន ន ភវិតព្ពំ, សោ ន ភវតីតិ ទស្សេន្តិ. ឆស្វេវាភិជាតីសូតិ ឆសុ ឯវ អភិជាតីសុ ឋត្វា សុខញ្ច ទុក្ខញ្ច បដិសំវេទេន្តិ, អញ្ញា សុខទុក្ខភូមិ នត្ថីតិ ទស្សេន្តិ.

៨-១០. មហាទិដ្ឋិសុត្តាទិវណ្ណនា

២១៣-២១៥. អកដាតិ អកតា. អកដវិធាតិ អកតវិធានា, ‘‘ឯវំ ករោហី’’តិ កេនចិ ការិតាបិ ន ហោន្តីតិ អត្ថោ. អនិម្មិតាតិ ឥទ្ធិយាបិ ន និម្មិតា. អនិម្មាតាតិ អនិម្មាបិតា. ‘‘អនិម្មិតព្ពា’’តិបិ បាឋោ, ន និម្មិតព្ពាតិ អត្ថោ. វញ្ឈាតិ វញ្ឈបសុវញ្ឈតាលាទយោ វិយ អផលា កស្សចិ អជនកា. បព្ពតកូដំ វិយ ឋិតាតិ កូដដ្ឋា. ឯសិកដ្ឋាយិនោ វិយ ហុត្វា ឋិតាតិ ឯសិកដ្ឋាយិដ្ឋិតា, យថា សុនិខាតោ ឯសិកត្ថម្ភោ និច្ចលោ តិដ្ឋតិ, ឯវំ ឋិតាតិ អត្ថោ. ន ឥញ្ជន្តីតិ ឯសិកត្ថម្ភោ វិយ ឋិតត្តា ន ចលន្តិ. ន វិបរិណមន្តីតិ បកតិំ ន វិជហន្តិ. ន អញ្ញមញ្ញំ ព្យាពាធេន្តីតិ អញ្ញមញ្ញំ ន ឧបហនន្តិ. នាលន្តិ ន សមត្ថា. បថវីកាយោតិអាទីសុ បថវីយេវ បថវីកាយោ, បថវីសមូហោ វា. សត្តន្នំត្វេវ កាយានន្តិ យថា មុគ្គរាសិអាទីសុ បហដំ សត្ថំ មុគ្គរាសិអាទីនំ អន្តរេនេវ បវិសតិ, ឯវំ សត្តន្នំ កាយានំ អន្តរេន ឆិទ្ទេន វិវរេន សត្ថំ បវិសតិ. តត្ថ ‘‘អហំ ឥមំ ជីវិតា វោរោបេមី’’តិ កេវលំ សញ្ញាមត្តមេវ ហោតីតិ ទស្សេន្តិ.

យោនិបមុខសតសហស្សានីតិ បមុខយោនីនំ ឧត្តមយោនីនំ ចុទ្ទសសតសហស្សានិ អញ្ញានិ ច សដ្ឋិសតានិ អញ្ញានិ ច ឆសតានិ បញ្ច ច កម្មុនោ សតានីតិ បញ្ចកម្មសតានិ ចាតិ កេវលំ តក្កមត្តកេន និរត្ថកទិដ្ឋិំ ទីបេន្តិ. បញ្ច ច កម្មានិ តីណិ ច កម្មានីតិអាទីសុបិ ឯសេវ នយោ. កេចិ បនាហុ ‘‘បញ្ច កម្មានីតិ បញ្ចិន្ទ្រិយវសេន គណ្ហន្តិ, តីណីតិ កាយកម្មាទិវសេនា’’តិ. កម្មេ ច អឌ្ឍកម្មេ ចាតិ ឯត្ថ បនស្ស កាយកម្មវចីកម្មានិ កម្មន្តិ លទ្ធិ, មនោកម្មំ ឧបឌ្ឍកម្មន្តិ. ទ្វដ្ឋិបដិបទាតិ ទ្វាសដ្ឋិបដិបទាតិ វទន្តិ. ទ្វដ្ឋន្តរកប្បាតិ ឯកស្មិំ កប្បេ ចតុសដ្ឋិ អន្តរកប្បា នាម ហោន្តិ, អយំ បន អញ្ញេ ទ្វេ អជានន្តោ ឯវមាហ.

ឆឡាភិជាតិយោតិ កណ្ហាភិជាតិ នីលាភិជាតិ លោហិតាភិជាតិ ហលិទ្ទាភិជាតិ សុក្កាភិជាតិ បរមសុក្កាភិជាតីតិ ឥមា ឆ អភិជាតិយោ វទន្តិ. តត្ថ ឱរព្ភិកា សូករិកា សាកុណិកា មាគវិកា លុទ្ទា មច្ឆឃាតកា ចោរា ចោរឃាតកា ពន្ធនាគារិកា, យេ វា បនញ្ញេបិ កេចិ កុរូរកម្មន្តា, អយំ កណ្ហាភិជាតីតិ វទន្តិ. ភិក្ខូ នីលាភិជាតីតិ វទន្តិ. តេ កិរ ចតូសុ បច្ចយេសុ កណ្ដកេ បក្ខិបិត្វា ខាទន្តិ, ‘‘ភិក្ខូ ច កណ្ដកវុត្តិកា’’តិ (អ. និ. ៦.៥៧) អយំ ហិស្ស បាឡិ ឯវ. អថ វា កណ្ដកវុត្តិកា ឯវ នាម ឯកេ បព្ពជិតាតិ វទន្តិ. លោហិតាភិជាតិ នាម និគណ្ឋា ឯកសាដកាតិ វទន្តិ. ឥមេ កិរ បុរិមេហិ ទ្វីហិ បណ្ឌរតរា. គិហី ឱទាតវសនា អចេលកសាវកា ហលិទ្ទាភិជាតីតិ វទន្តិ. ឯវំ អត្តនោ បច្ចយទាយកេ និគណ្ឋេហិបិ ជេដ្ឋកតរេ ករោន្តិ. អាជីវកា អាជីវិនិយោ អយំ សុក្កាភិជាតីតិ វទន្តិ. តេ កិរ បុរិមេហិ ចតូហិ បណ្ឌរតរា. នន្ទោ វច្ឆោ, កិសោ សំកិច្ចោ, មក្ខលិ គោសាលោ បរមសុក្កាភិជាតីតិ វទន្តិ. តេ កិរ សព្ពេហិ បណ្ឌរតរា.

អដ្ឋ បុរិសភូមិយោតិ មន្ទភូមិ ខិឌ្ឌាភូមិ វីមំសកភូមិ ឧជុគតភូមិ សេខភូមិ សមណភូមិ ជាននភូមិ បន្នភូមីតិ ឥមា អដ្ឋ បុរិសភូមិយោតិ វទន្តិ. តត្ថ ជាតទិវសតោ បដ្ឋាយ សត្ត ទិវសេ សម្ពាធដ្ឋានតោ និក្ខន្តត្តា សត្តា មន្ទា ហោន្តិ មោមូហា, អយំ មន្ទភូមីតិ វទន្តិ. យេ បន ទុគ្គតិតោ អាគតា ហោន្តិ, តេ អភិណ្ហំ រោទន្តិ ចេវ វិរវន្តិ ច, សុគតិតោ អាគតា តំ អនុស្សរិត្វា អនុស្សរិត្វា ហសន្តិ, អយំ ខិឌ្ឌាភូមិ នាម. មាតាបិតូនំ ហត្ថំ វា បាទំ វា មញ្ចំ វា បីឋំ វា គហេត្វា ភូមិយំ បទនិក្ខិបនំ វីមំសកភូមិ នាម. បទសា គន្តុំ សមត្ថកាលោ ឧជុគតភូមិ នាម. សិប្បានិ សិក្ខនកាលោ សេខភូមិ នាម. ឃរា និក្ខម្ម បព្ពជនកាលោ សមណភូមិ នាម. អាចរិយំ សេវិត្វា ជាននកាលោ ជាននភូមិ នាម. ‘‘ភិក្ខុ ច បន្នកោ ជិនោ ន កិញ្ចិ អាហា’’តិ ឯវំ អលាភិំ សមណំ បន្នភូមីតិ វទន្តិ.

ឯកូនបញ្ញាស អាជីវកសតេតិ ឯកូនបញ្ញាស អាជីវវុត្តិសតានិ. បរិព្ពាជកសតេតិ បរិព្ពាជកបព្ពជ្ជាសតានិ. នាគវាសសតេតិ នាគមណ្ឌលសតានិ. វីសេ ឥន្ទ្រិយសតេតិ វីស ឥន្ទ្រិយសតានិ. តិំសេ និរយសតេតិ តិំស និរយសតានិ. រជោធាតុយោតិ រជឱកិរណដ្ឋានានិ. ហត្ថបិដ្ឋិបាទបិដ្ឋាទីនិ សន្ធាយ វទតិ. សត្ត សញ្ញីគព្ភាតិ ឱដ្ឋគោណគទ្រភអជបសុមិគមហិំសេ សន្ធាយ វទតិ. សត្ត អសញ្ញីគព្ភាតិ សាលិយវគោធុមមុគ្គកង្គុវរកកុទ្រូសកេ សន្ធាយ វទតិ. និគណ្ឋិគព្ភាតិ គណ្ឋិម្ហិ ជាតគព្ភា, ឧច្ឆុវេឡុនឡាទយោ សន្ធាយ វទតិ. សត្ត ទេវាតិ ពហូ ទេវា, សោ បន សត្តាតិ វទតិ. មនុស្សាបិ អនន្តា, សោ សត្តាតិ វទតិ. សត្ត បេសាចាតិ បិសាចា មហន្តមហន្តា, សត្តាតិ វទតិ. សរាតិ មហាសរា. កណ្ណមុណ្ឌ-រថការ-អនោតត្ត-សីហប្បបាត-ឆទ្ទន្ត-មុចលិន្ទ-កុណាលទហេ គហេត្វា វទតិ.

បវុដាតិ គណ្ឋិកា. បបាតាតិ មហាបបាតា. បបាតសតានីតិ ខុទ្ទកបបាតសតានិ. សុបិនាតិ មហាសុបិនា. សុបិនសតានីតិ ខុទ្ទកសុបិនសតានិ. មហាកប្បិនោតិ មហាកប្បានំ. ឯត្ថ ឯកម្ហា មហាសរា វស្សសតេ វស្សសតេ កុសគ្គេន ឯកំ ឧទកពិន្ទុំ នីហរិត្វា សត្តក្ខត្តុំ តម្ហិ សរេ និរុទកេ កតេ ឯកោ មហាកប្បោតិ វទតិ. ឯវរូបានំ មហាកប្បានំ ចតុរាសីតិសតសហស្សានិ ខេបេត្វា ពាលេ ច បណ្ឌិតេ ច ទុក្ខស្សន្តំ ករោន្តីតិ អយមស្ស លទ្ធិ. បណ្ឌិតោបិ កិរ អន្តរាវិសុជ្ឈិតុំ ន សក្កោតិ, ពាលោបិ តតោ ឧទ្ធំ ន គច្ឆតិ.

សីលេន វាតិ អចេលកសីលេន វា អញ្ញេន វា យេន កេនចិ. វតេនាតិ តាទិសេនេវ វតេន. តបេនាតិ តបោកម្មេន. អបរិបក្កំ បរិបាចេតិ នាម យោ ‘‘អហំ បណ្ឌិតោ’’តិ អន្តរា វិសុជ្ឈតិ. បរិបក្កំ ផុស្ស ផុស្ស ព្យន្តីករោតិ នាម យោ ‘‘អហំ ពាលោ’’តិ វុត្តបរិមាណកាលំ អតិក្កមិត្វា យាតិ. ហេវំ នត្ថីតិ ឯវំ នត្ថិ. តញ្ហិ ឧភយម្បិ ន សក្កា កាតុន្តិ ទីបេតិ. ទោណមិតេតិ ទោណេន មិតំ វិយ. សុខទុក្ខេតិ សុខទុក្ខំ. បរិយន្តកតេតិ វុត្តបរិមាណេន កាលេន កតបរិយន្តោ. នត្ថិ ហាយនវឌ្ឍនេតិ នត្ថិ ហាយនវឌ្ឍនានិ, ន សំសារោ បណ្ឌិតស្ស ហាយតិ, ន ពាលស្ស វឌ្ឍតីតិ អត្ថោ. ឧក្កំសាវកំសេតិ ឧក្កំសាវកំសា. ហាយនវឌ្ឍនានមេវេតំ វេវចនំ. ឥទានិ តមត្ថំ ឧបមាយ សាធេន្តោ សេយ្យថាបិ នាមាតិអាទិមាហ. តត្ថ សុត្តគុឡេតិ វេឋេត្វា កតសុត្តគុឡេ. និព្ពេឋិយមានមេវ បលេតីតិ បព្ពតេ វា រុក្ខគ្គេ វា ឋត្វា ខិត្តំ សុត្តប្បមាណេន និព្ពេឋិយមានមេវ គច្ឆតិ, សុត្តេ ខីណេ តត្ថេវ តិដ្ឋតិ, ន គច្ឆតិ ឯវមេវ ពាលា ច បណ្ឌិតា ច កាលវសេន និព្ពេឋិយមានា សុខទុក្ខំ បលេន្តិ, យថាវុត្តេន កាលេន អតិក្កមន្តីតិ ទស្សេតិ.

១១-១៨. អន្តវាសុត្តាទិវណ្ណនា

២១៦-២២៣. អន្តវា លោកោតិ ឯកតោ វឌ្ឍិតនិមិត្តំ លោកោតិ គាហេន វា តក្កេន វា ឧប្បន្នទិដ្ឋិ. អនន្តវាតិ សព្ពតោ វឌ្ឍិតំ អប្បមាណនិមិត្តំ លោកោតិ គាហេន វា តក្កេន វា ឧប្បន្នទិដ្ឋិ. តំ ជីវំ តំ សរីរន្តិ ជីវញ្ច សរីរញ្ច ឯកមេវាតិ ឧប្បន្នទិដ្ឋិ. សេសំ សព្ពត្ថ ឧត្តានមេវាតិ. ឥមានិ តាវ សោតាបត្តិមគ្គវសេន អដ្ឋារស វេយ្យាករណានិ ឯកំ គមនំ.