១០. និរុត្តិបថសុត្តវណ្ណនា

៦២. ទសមេ និរុត្តិយោវ និរុត្តិបថា, អថ វា និរុត្តិយោ ច តា និរុត្តិវសេន វិញ្ញាតព្ពានំ អត្ថានំ បថត្តា បថា ចាតិ និរុត្តិបថា. សេសបទទ្វយេបិ ឯសេវ នយោ. តីណិបិ ចេតានិ អញ្ញមញ្ញវេវចនានេវាតិ វេទិតព្ពានិ. អសំកិណ្ណាតិ អវិជហិតា, ‘‘កោ ឥមេហិ អត្ថោ’’តិ វត្វា អឆឌ្ឌិតា. អសំកិណ្ណបុព្ពាតិ អតីតេបិ ន ជហិតបុព្ពា. ន សំកីយន្តីតិ ឯតរហិបិ ‘‘កិមេតេហី’’តិ ន ឆឌ្ឌីយន្តិ. ន សំកីយិស្សន្តីតិ អនាគតេបិ ន ឆឌ្ឌីយិស្សន្តិ. អប្បដិកុដ្ឋាតិ អប្បដិពាហិតា. អតីតន្តិ អត្តនោ សភាវំ ភង្គមេវ វា អតិក្កន្តំ. និរុទ្ធន្តិ ទេសន្តរំ អសង្កមិត្វា តត្ថេវ និរុទ្ធំ វូបសន្តំ. វិបរិណតន្តិ វិបរិណាមំ គតំ នដ្ឋំ. អជាតន្តិ អនុប្បន្នំ. អបាតុភូតន្តិ អបាកដីភូតំ.

ឧក្កលាតិ ឧក្កលជនបទវាសិនោ. វស្សភញ្ញាតិ វស្សោ ច ភញ្ញោ ច. ទ្វេបិ ហិ តេ មូលទិដ្ឋិគតិកា. អហេតុកវាទាតិអាទីសុ ‘‘នត្ថិ ហេតុ នត្ថិ បច្ចយោ’’តិ គហិតត្តា អហេតុកវាទា. ‘‘ករោតោ ន ករីយតិ បាប’’ន្តិ គហិតត្តា អកិរិយវាទា. ‘‘នត្ថិ ទិន្ន’’ន្តិអាទិគហណតោ នត្ថិកវាទា. តត្ថ ឥមេ ទ្វេ ជនា, តិស្សោ ទិដ្ឋិយោ, កិំ ឯកេកស្ស ទិយឌ្ឍា ហោតីតិ? ន តថា, យថា បន ឯកោ ភិក្ខុ បដិបាដិយា ចត្តារិបិ ឈានានិ និព្ពត្តេតិ, ឯវមេត្ថ ឯកេកោ តិស្សោបិ ទិដ្ឋិយោ និព្ពត្តេសីតិ វេទិតព្ពោ. ‘‘នត្ថិ ហេតុ នត្ថិ បច្ចយោ’’តិ បុនប្បុនំ អាវជ្ជេន្តស្ស អាហរន្តស្ស អភិនន្ទន្តស្ស អស្សាទេន្តស្ស មគ្គទស្សនំ វិយ ហោតិ. សោ មិច្ឆត្តនិយាមំ ឱក្កមតិ, សោ ឯកន្តកាឡកោតិ វុច្ចតិ. យថា បន អហេតុកទិដ្ឋិយំ, ឯវំ ‘‘ករោតោ ន ករីយតិ បាបំ, នត្ថិ ទិន្ន’’ន្តិ ឥមេសុបិ ឋានេសុ មិច្ឆត្តនិយាមំ ឱក្កមតិ.

ន គរហិតព្ពំ នប្បដិក្កោសិតព្ពំ អមញ្ញិំសូតិ ឯត្ថ ‘‘យទេតំ អតីតំ នាម, នយិទំ អតីតំ, ឥទមស្ស អនាគតំ វា បច្ចុប្បន្នំ វា’’តិ វទន្តោ គរហតិ នាម. តត្ថ ទោសំ ទស្សេត្វា ‘‘កិំ ឥមិនា គរហិតេនា’’តិ? វទន្តោ បដិក្កោសតិ នាម. ឥមេ បន និរុត្តិបថេ តេបិ អច្ចន្តកាឡកា ទិដ្ឋិគតិកា ន គរហិតព្ពេ ន បដិក្កោសិតព្ពេ មញ្ញិំសុ. អតីតំ បន អតីតមេវ, អនាគតំ អនាគតមេវ, បច្ចុប្បន្នំ បច្ចុប្បន្នមេវ កថយិំសុ. និន្ទាឃដ្ដនព្យារោសឧបារម្ភភយាតិ វិញ្ញូនំ សន្តិកា និន្ទាភយេន ច ឃដ្ដនភយេន ច ទោសារោបនភយេន ច ឧបារម្ភភយេន ច. ឥតិ ឥមស្មិំ សុត្តេ ចតុភូមិកខន្ធានំ បណ្ណត្តិ កថិតាតិ. ទសមំ.

ឧបយវគ្គោ ឆដ្ឋោ.