២. អក្កោសសុត្តវណ្ណនា

១៨៨. ទុតិយេ អក្កោសកភារទ្វាជោតិ ភារទ្វាជោវ សោ, បញ្ចមត្តេហិ បន គាថា សតេហិ តថាគតំ អក្កោសន្តោ អាគតោតិ. ‘‘អក្កោសកភារទ្វាជោ’’តិ តស្ស សង្គីតិការេហិ នាមំ គហិតំ. កុបិតោ អនត្តមនោតិ ‘‘សមណេន គោតមេន មយ្ហំ ជេដ្ឋកភាតរំ បព្ពាជេន្តេន ជានិ កតា, បក្ខោ ភិន្នោ’’តិ កោធេន កុបិតោ ទោមនស្សេន ច អនត្តមនោ ហុត្វាតិ អត្ថោ. អក្កោសតីតិ ‘‘ចោរោសិ, ពាលោសិ, មូឡ្ហោសិ, ថេនោសិ, ឱដ្ឋោសិ, មេណ្ឌោសិ, គោណោសិ, គទ្រភោសិ, តិរច្ឆានគតោសិ, នេរយិកោសី’’តិ ទសហិ អក្កោសវត្ថូហិ អក្កោសតិ. បរិភាសតីតិ ‘‘ហោតុ មុណ្ឌកសមណក, ‘អទណ្ឌោ អហ’ន្តិ ករោសិ, ឥទានិ តេ រាជកុលំ គន្ត្វា ទណ្ឌំ អារោបេស្សាមី’’តិអាទីនិ វទន្តោ បរិភាសតិ នាម.

សម្ភុញ្ជតីតិ ឯកតោ ភុញ្ជតិ. វីតិហរតីតិ កតស្ស បដិការំ ករោតិ. ភគវន្តំ ខោ, គោតមន្តិ កស្មា ឯវមាហ? ‘‘តវេវេតំ, ព្រាហ្មណ, តវេវេតំ, ព្រាហ្មណា’’តិ កិរស្ស សុត្វា. ‘‘ឥសយោ នាម កុបិតា សបនំ ទេន្តិ កិសវច្ឆាទយោ វិយា’’តិ អនុស្សវវសេន ‘‘សបតិ មំ មញ្ញេ សមណោ គោតមោ’’តិ ភយំ ឧប្បជ្ជិ. តស្មា ឯវមាហ.

ទន្តស្សាតិ និព្ពិសេវនស្ស. តាទិនោតិ តាទិលក្ខណំ បត្តស្ស. តស្សេវ តេន បាបិយោតិ តស្សេវ បុគ្គលស្ស តេន កោធេន បាបំ ហោតិ. សតោ ឧបសម្មតីតិ សតិយា សមន្នាគតោ ហុត្វា អធិវាសេតិ. ឧភិន្នំ តិកិច្ឆន្តានន្តិ ឧភិន្នំ តិកិច្ឆន្តំ. អយមេវ វា បាឋោ. យោ បុគ្គលោ សតោ ឧបសម្មតិ, ឧភិន្នមត្ថំ ចរតិ តិកិច្ឆតិ សាធេតិ, តំ បុគ្គលំ ជនា ពាលោតិ មញ្ញន្តិ. កីទិសា ជនា? យេ ធម្មស្ស អកោវិទា. ធម្មស្សាតិ បញ្ចក្ខន្ធធម្មស្ស វា ចតុសច្ចធម្មស្ស វា. អកោវិទាតិ តស្មិំ ធម្មេ អកុសលា អន្ធពាលបុថុជ្ជនា. ទុតិយំ.