៣. ជរាមរណសុត្តវណ្ណនា

១១៤. តតិយេ អញ្ញត្រ ជរាមរណាតិ ជរាមរណតោ មុត្តោ នាម អត្ថីតិ វុច្ចតិ. ខត្តិយមហាសាលាតិ ខត្តិយមហាសាលា នាម មហាសារប្បត្តា ខត្តិយា. យេសំ ហិ ខត្តិយានំ ហេដ្ឋិមន្តេន កោដិសតំ និធានគតំ ហោតិ, តយោ កហាបណកុម្ភា វលញ្ជនត្ថាយ គេហមជ្ឈេ រាសិំ កត្វា ឋបិតា ហោន្តិ, តេ ខត្តិយមហាសាលា នាម. យេសំ ព្រាហ្មណានំ អសីតិកោដិធនំ និហិតំ ហោតិ, ទិយឌ្ឍោ កហាបណកុម្ភោ វលញ្ជនត្ថាយ គេហមជ្ឈេ រាសិំ កត្វា ឋបិតោ ហោតិ, តេ ព្រាហ្មណមហាសាលា នាម. យេសំ គហបតីនំ ចត្តាលីសកោដិធនំ និហិតំ ហោតិ, កហាបណកុម្ភោ វលញ្ជនត្ថាយ គេហមជ្ឈេ រាសិំ កត្វា ឋបិតោ ហោតិ, តេ គហបតិមហាសាលា នាម.

អឌ្ឍាតិ ឥស្សរា. និធានគតធនស្ស មហន្តតាយ មហទ្ធនា. សុវណ្ណរជតភាជនាទីនំ ឧបភោគភណ្ឌានំ មហន្តតាយ មហាភោគា. អនិធានគតស្ស ជាតរូបរជតស្ស បហូតតាយ, បហូតជាតរូបរជតា. វិត្តូបករណស្ស តុដ្ឋិករណស្ស បហូតតាយ បហូតវិត្តូបករណា. គោធនាទីនញ្ច សត្តវិធធញ្ញានញ្ច បហូតតាយ បហូតធនធញ្ញា. តេសម្បិ ជាតានំ នត្ថិ អញ្ញត្រ ជរាមរណាតិ តេសម្បិ ឯវំ ឥស្សរានំ ជាតានំ និព្ពត្តានំ នត្ថិ អញ្ញត្រ ជរាមរណា, ជាតត្តាយេវ ជរាមរណតោ មោក្ខោ នាម នត្ថិ, អន្តោជរាមរណេយេវ ហោតិ.

អរហន្តោតិអាទីសុ អារកា កិលេសេហីតិ អរហន្តោ. ខីណា ឯតេសំ ចត្តារោ អាសវាតិ ខីណាសវា. ព្រហ្មចរិយវាសំ វុដ្ឋា បរិនិដ្ឋិតវាសាតិ វុសិតវន្តោ. ចតូហិ មគ្គេហិ ករណីយំ ឯតេសំ កតន្តិ កតករណីយា. ខន្ធភារោ កិលេសភារោ អភិសង្ខារភារោ កាមគុណភារោតិ, ឥមេ ឱហិតា ភារា ឯតេសន្តិ ឱហិតភារា. អនុប្បត្តោ អរហត្តសង្ខាតោ សកោ អត្ថោ ឯតេសន្តិ អនុប្បត្តសទត្ថា. ទសវិធម្បិ បរិក្ខីណំ ភវសំយោជនំ ឯតេសន្តិ បរិក្ខីណភវសំយោជនា. សម្មា ការណេហិ ជានិត្វា វិមុត្តាតិ សម្មទញ្ញាវិមុត្តា. មគ្គបញ្ញាយ ចតុសច្ចធម្មំ ញត្វា ផលវិមុត្តិយា វិមុត្តាតិ អត្ថោ. ភេទនធម្មោតិ ភិជ្ជនសភាវោ. និក្ខេបនធម្មោតិ និក្ខិបិតព្ពសភាវោ. ខីណាសវស្ស ហិ អជីរណធម្មោបិ អត្ថិ, អារម្មណតោ បដិវិទ្ធំ និព្ពានំ, តំ ហិ ន ជីរតិ. ឥធ បនស្ស ជីរណធម្មំ ទស្សេន្តោ ឯវមាហ. អត្ថុប្បត្តិកោ កិរស្ស សុត្តស្ស និក្ខេបោ. សិវិកសាលាយ និសីទិត្វា កថិតន្តិ វទន្តិ. តត្ថ ភគវា ចិត្រានិ រថយានាទីនិ ទិស្វា ទិដ្ឋមេវ ឧបមំ កត្វា, ‘‘ជីរន្តិ វេ រាជរថា’’តិ គាថមាហ.

តត្ថ ជីរន្តីតិ ជរំ បាបុណន្តិ. រាជរថាតិ រញ្ញោ អភិរូហនរថា. សុចិត្តាតិ សុវណ្ណរជតាទីហិ សុដ្ឋុ ចិត្តិតា. អថោ សរីរម្បិ ជរំ ឧបេតីតិ ឯវរូបេសុ អនុបាទិណ្ណកេសុ សារទារុមយេសុ រថេសុ ជីរន្តេសុ ឥមស្មិំ អជ្ឈត្តិកេ ឧបាទិណ្ណកេ មំសលោហិតាទិមយេ សរីរេ កិំ វត្តព្ពំ? សរីរម្បិ ជរំ ឧបេតិយេវាតិ អត្ថោ. សន្តោ ហវេ សព្ភិ បវេទយន្តីតិ សន្តោ សព្ភីហិ សទ្ធិំ សតំ ធម្មោ ន ជរំ ឧបេតីតិ ឯវំ បវេទយន្តិ. ‘‘សតំ ធម្មោ នាម និព្ពានំ, តំ ន ជីរតិ, អជរំ អមតន្តិ ឯវំ កថេន្តី’’តិ អត្ថោ. យស្មា វា និព្ពានំ អាគម្ម សីទនសភាវា កិលេសា ភិជ្ជន្តិ, តស្មា តំ សព្ភីតិ វុច្ចតិ. ឥតិ បុរិមបទស្ស ការណំ ទស្សេន្តោ ‘‘សន្តោ ហវេ សព្ភិ បវេទយន្តី’’តិ អាហ. ឥទំ ហិ វុត្តំ ហោតិ – សតំ ធម្មោ ន ជរំ ឧបេតិ, តស្មា សន្តោ សព្ភិ បវេទយន្តិ. អជរំ និព្ពានំ សតំ ធម្មោតិ អាចិក្ខន្តីតិ អត្ថោ. សុន្ទរាធិវចនំ វា ឯតំ សព្ភីតិ. យំ សព្ភិធម្មភូតំ និព្ពានំ សន្តោ បវេទយន្តិ កថយន្តិ, សោ សតំ ធម្មោ ន ជរំ ឧបេតីតិបិ អត្ថោ. តតិយំ.