៨. ឧទ្ទេសវិភង្គសុត្តវណ្ណនា

៣១៣. ឯវំ មេ សុតន្តិ ឧទ្ទេសវិភង្គសុត្តំ. តត្ថ ឧទ្ទេសវិភង្គន្តិ ឧទ្ទេសញ្ច វិភង្គញ្ច, មាតិកញ្ច វិភជនញ្ចាតិ អត្ថោ. ឧបបរិក្ខេយ្យាតិ តុលេយ្យ តីរេយ្យ បរិគ្គណ្ហេយ្យ បរិច្ឆិន្ទេយ្យ. ពហិទ្ធាតិ ពហិទ្ធាអារម្មណេសុ. អវិក្ខិត្តំ អវិសដន្តិ និកន្តិវសេន អារម្មណេ តិដ្ឋមានំ វិក្ខិត្តំ វិសដំ នាម ហោតិ, តំ បដិសេធេន្តោ ឯវមាហ. អជ្ឈត្តំ អសណ្ឋិតន្តិ គោចរជ្ឈត្តេ និកន្តិវសេន អសណ្ឋិតំ. អនុបាទាយ ន បរិតស្សេយ្យាតិ អនុបាទិយិត្វា អគ្គហេត្វា តំ វិញ្ញាណំ ន បរិតស្សេយ្យ. យថា វិញ្ញាណំ ពហិទ្ធា អវិក្ខិត្តំ អវិសដំ, អជ្ឈត្តំ អសណ្ឋិតំ អនុបាទាយ ន បរិតស្សេយ្យ, ឯវំ ភិក្ខុ ឧបបរិក្ខេយ្យាតិ វុត្តំ ហោតិ. ជាតិជរាមរណទុក្ខសមុទយសម្ភវោតិ ជាតិជរាមរណស្ស ចេវ អវសេសស្ស ច ទុក្ខស្ស និព្ពត្តិ ន ហោតីតិ អត្ថោ.

៣១៦. រូបនិមិត្តានុសារីតិ រូបនិមិត្តំ អនុស្សរតិ អនុធាវតីតិ រូបនិមិត្តានុសារី.

៣១៨. ឯវំ ខោ, អាវុសោ, អជ្ឈត្តំ អសណ្ឋិតន្តិ និកន្តិវសេន អសណ្ឋិតំ. និកន្តិវសេន ហិ អតិដ្ឋមានំ ហានភាគិយំ ន ហោតិ, វិសេសភាគិយមេវ ហោតិ.

៣២០. អនុបាទា បរិតស្សនាតិ សត្ថារា ខន្ធិយវគ្គេ ‘‘ឧបាទាបរិតស្សនញ្ច វោ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ អនុបាទាអបរិតស្សនញ្ចា’’តិ (សំ. និ. ៣.៧) ឯវំ គហេត្វា បរិតស្សនា, អគ្គហេត្វាវ អបរិតស្សនា ច កថិតា, តំ មហាថេរោ ឧបាទាបរិតស្សនមេវ អនុបាទាបរិតស្សនន្តិ កត្វា ទស្សេន្តោ ឯវមាហ. កថំ បនេសា អនុបាទាបរិតស្សនា ហោតីតិ. ឧបាទាតព្ពស្ស អភាវតោ. យទិ ហិ កោចិ សង្ខារោ និច្ចោ វា ធុវោ វា អត្តា វា អត្តនិយោ វាតិ គហេតព្ពយុត្តកោ អភវិស្ស, អយំ បរិតស្សនា ឧបាទាបរិតស្សនាវ អស្ស. យស្មា បន ឯវំ ឧបាទាតព្ពោ សង្ខារោ នាម នត្ថិ, តស្មា រូបំ អត្តាតិអាទិនា នយេន រូបាទយោ ឧបាទិន្នាបិ អនុបាទិន្នាវ ហោន្តិ. ឯវមេសា ទិដ្ឋិវសេន ឧបាទាបរិតស្សនាបិ សមានា អត្ថតោ អនុបាទាបរិតស្សនាយេវ នាម ហោតីតិ វេទិតព្ពា.

អញ្ញថា ហោតីតិ បរិវត្តតិ បកតិជហនេន នស្សតិ, រូបវិបរិណាមានុបរិវត្តីតិ ‘‘មម រូបំ វិបរិណត’’ន្តិ វា, ‘‘យំ អហុ, តំ វត មេ នត្ថី’’តិ វា អាទិនា (ម. និ. ១.២៤២) នយេន កម្មវិញ្ញាណំ រូបស្ស ភេទានុបរិវត្តិ ហោតិ. វិបរិណាមានុបរិវត្តជាតិ វិបរិណាមស្ស អនុបរិវត្តនតោ វិបរិណាមារម្មណចិត្តតោ ជាតា. បរិតស្សនា ធម្មសមុប្បាទាតិ តណ្ហាបរិតស្សនា ច អកុសលធម្មសមុប្បាទា ច. ចិត្តំ បរិយាទាយ តិដ្ឋន្តីតិ កុសលចិត្តំ បរិយាទិយិត្វា គហេត្វា ខេបេត្វា តិដ្ឋន្តិ. ឧត្តាសវាតិ ភយតាសេនបិ សឧត្តាសោ តណ្ហាតាសេនបិ សឧត្តាសោ. វិឃាតវាតិ សវិឃាតោ សទុក្ខោ. អបេក្ខវាតិ សាលយោ សសិនេហោ. ឯវំ ខោ, អាវុសោ, អនុបាទា បរិតស្សនា ហោតីតិ ឯវំ មណិករណ្ឌកសញ្ញាយ តុច្ឆករណ្ឌកំ គហេត្វា តស្មិំ នដ្ឋេ បច្ឆា វិឃាតំ អាបជ្ជន្តស្ស វិយ បច្ឆា អគ្គហេត្វា បរិតស្សនា ហោតិ.

៣២១. ន ច រូបវិបរិណាមានុបរិវត្តីតិ ខីណាសវស្ស កម្មវិញ្ញាណមេវ នត្ថិ, តស្មា រូបភេទានុបរិវត្តិ ន ហោតិ. សេសំ សព្ពត្ថ ឧត្តានមេវាតិ.

បបញ្ចសូទនិយា មជ្ឈិមនិកាយដ្ឋកថាយ

ឧទ្ទេសវិភង្គសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.