១១. សច្ចវិភង្គសុត្តវណ្ណនា

៣៧១. ឯវំ មេ សុតន្តិ សច្ចវិភង្គសុត្តំ. តត្ថ អាចិក្ខនាតិ ឥទំ ទុក្ខំ អរិយសច្ចំ នាម…បេ… អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា អរិយសច្ចំ នាមាតិ. សេសបទេសុបិ ឯសេវ នយោ. អបិចេត្ថ បញ្ញាបនា នាម ទុក្ខសច្ចាទីនំ ឋបនា. អាសនំ ឋបេន្តោ ហិ អាសនំ បញ្ញបេតីតិ វុច្ចតិ. បដ្ឋបនាតិ បញ្ញាបនា. វិវរណាតិ វិវដករណា. វិភជនាតិ វិភាគកិរិយា. ឧត្តានីកម្មន្តិ បាកដភាវករណំ.

អនុគ្គាហកាតិ អាមិសសង្គហេន ធម្មសង្គហេនាតិ ទ្វីហិបិ សង្គហេហិ អនុគ្គាហកា. ជនេតាតិ ជនិកា មាតា. អាបាទេតាតិ បោសេតា. បោសិកមាតា វិយ មោគ្គល្លានោតិ ទីបេតិ. ជនិកមាតា ហិ នវ វា ទស វា មាសេ លោណម្ពិលាទីនិ បរិហរមានា កុច្ឆិយា ទារកំ ធារេត្វា កុច្ឆិតោ និក្ខន្តំ បោសិកមាតរំ ធាតិំ បដិច្ឆាបេតិ. សា ខីរនវនីតាទីហិ ទារកំ បោសេត្វា វឌ្ឍេតិ, សោ វុទ្ធិមាគម្ម យថាសុខំ វិចរតិ. ឯវមេវ សារិបុត្តោ អត្តនោ វា បរេសំ វា សន្តិកេ បព្ពជិតេ ទ្វីហិ សង្គហេហិ សង្គណ្ហន្តោ គិលានេ បដិជគ្គន្តោ កម្មដ្ឋានេ យោជេត្វា សោតាបន្នភាវំ ញត្វា អបាយភយេហិ វុដ្ឋិតកាលតោ បដ្ឋាយ – ‘‘ឥទានិ បច្ចត្តបុរិសការេន ឧបរិមគ្គេ និព្ពត្តេស្សន្តី’’តិ តេសុ អនបេក្ខោ ហុត្វា អញ្ញេ នវេ នវេ ឱវទតិ. មហាមោគ្គល្លានោបិ អត្តនោ វា បរេសំ វា សន្តិកេ បព្ពជិតេ តថេវ សង្គណ្ហិត្វា កម្មដ្ឋានេ យោជេត្វា ហេដ្ឋា តីណិ ផលានិ បត្តេសុបិ អនបេក្ខតំ ន អាបជ្ជតិ. កស្មា? ឯវំ កិរស្ស ហោតិ – វុត្តំ ភគវតា – ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, អប្បមត្តកោបិ គូថោ ទុគ្គន្ធោ ហោតិ…បេ… អប្បមត្តកម្បិ មុត្តំ… ខេឡោ… បុព្ពោ… លោហិតំ ទុគ្គន្ធំ ហោតិ, ឯវមេវ ខោ អហំ, ភិក្ខវេ, អប្បមត្តកម្បិ ភវំ ន វណ្ណេមិ អន្តមសោ អច្ឆរាសង្ឃតមត្តម្បី’’តិ (អ. និ. ១.៣២០-៣២១). តស្មា យាវ អរហត្តំ ន បាបុណន្តិ, តាវ តេសុ អនបេក្ខតំ អនាបជ្ជិត្វា អរហត្តំ បត្តេសុយេវ អាបជ្ជតីតិ. តេនាហ ភគវា – ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, ជនេតា ឯវំ សារិបុត្តោ. សេយ្យថាបិ ជាតស្ស អាបាទេតា, ឯវំ មោគ្គល្លានោ. សារិបុត្តោ, ភិក្ខវេ, សោតាបត្តិផលេ វិនេតិ, មោគ្គល្លានោ ឧត្តមត្ថេ’’តិ. បហោតីតិ សក្កោតិ.

ទុក្ខេ ញាណន្តិ សវនសម្មសនបដិវេធញាណំ, តថា ទុក្ខសមុទយេ. ទុក្ខនិរោធេ សវនបដិវេធញាណន្តិ វដ្ដតិ, តថា ទុក្ខនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ. នេក្ខម្មសង្កប្បាទីសុ កាមបច្ចនីកដ្ឋេន, កាមតោ និស្សដភាវេន វា, កាមំ សម្មសន្តស្ស ឧប្បន្នោតិ វា, កាមបទឃាតំ កាមវូបសមំ ករោន្តោ ឧប្បន្នោតិ វា, កាមវិវិត្តន្តេ ឧប្បន្នោតិ វា នេក្ខម្មសង្កប្បោ. សេសបទទ្វយេបិ ឯសេវ នយោ. សព្ពេបិ ចេតេ បុព្ពភាគេ នានាចិត្តេសុ, មគ្គក្ខណេ ឯកចិត្តេ លព្ភន្តិ. តត្រ ហិ មិច្ឆាសង្កប្បចេតនាយ សមុគ្ឃាតកោ ឯកោវ សង្កប្បោ លព្ភតិ, ន នានា លព្ភតិ. សម្មាវាចាទយោបិ បុព្ពភាគេ នានាចិត្តេសុ, វុត្តនយេនេវ មគ្គក្ខណេ ឯកចិត្តេ លព្ភន្តិ. អយមេត្ថ សង្ខេបោ, វិត្ថារេន បន សច្ចកថា វិសុទ្ធិមគ្គេ ច សម្មាទិដ្ឋិសុត្តេ (ម. និ. ១.៨៩ អាទយោ) ច វុត្តាយេវាតិ.

បបញ្ចសូទនិយា មជ្ឈិមនិកាយដ្ឋកថាយ

សច្ចវិភង្គសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.