៦. ឥសិគិលិសុត្តវណ្ណនា

១៣៣. ឯវំ មេ សុតន្តិ ឥសិគិលិសុត្តំ. តត្ថ អញ្ញាវ សមញ្ញា អហោសីតិ ឥសិគិលិស្ស ឥសិគិលីតិ សមញ្ញាយ ឧប្បន្នកាលេ វេភារោ ន វេភារោតិ បញ្ញាយិត្ថ, អញ្ញាយេវស្ស សមញ្ញា អហោសិ. អញ្ញា បញ្ញត្តីតិ ឥទំ បុរិមបទស្សេវ វេវចនំ. សេសេសុបិ ឯសេវ នយោ.

តទា កិរ ភគវា សាយន្ហសមយេ សមាបត្តិតោ វុដ្ឋាយ គន្ធកុដិតោ និក្ខមិត្វា យស្មិំ ឋានេ និសិន្នានំ បញ្ច បព្ពតា បញ្ញាយន្តិ, តត្ថ ភិក្ខុសង្ឃបរិវុតោ និសីទិត្វា ឥមេ បញ្ច បព្ពតេ បដិបាដិយា អាចិក្ខិ. តត្ថ ន ភគវតោ បព្ពតេហិ អត្ថោ អត្ថិ, ឥតិ ឥមេសុ បន បព្ពតេសុ បដិបាដិយា កថិយមានេសុ ឥសិគិលិស្ស ឥសិគិលិភាវោ កថេតព្ពោ ហោតិ. តស្មិំ កថិយមានេ បទុមវតិយា បុត្តានំ បញ្ចសតានំ បច្ចេកពុទ្ធានំ នាមានិ ចេវ បទុមវតិយា ច បត្ថនា កថេតព្ពា ភវិស្សតីតិ ភគវា ឥមំ បញ្ច បព្ពតបដិបាដិំ អាចិក្ខិ.

បវិសន្តា ទិស្សន្តិ បវិដ្ឋា ន ទិស្សន្តីតិ យថាផាសុកដ្ឋានេ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា កតភត្តកិច្ចា អាគន្ត្វា ចេតិយគព្ភេ យមកមហាទ្វារំ វិវរន្តា វិយ តំ បព្ពតំ ទ្វេធា កត្វា អន្តោ បវិសិត្វា រត្តិដ្ឋានទិវាដ្ឋានានិ មាបេត្វា តត្ថ វសិំសុ, តស្មា ឯវមាហ. ឥមេ ឥសីតិ ឥមេ បច្ចេកពុទ្ធឥសី.

កទា បន តេ តត្ថ វសិំសុ? អតីតេ កិរ អនុប្បន្នេ តថាគតេ ពារាណសិំ ឧបនិស្សាយ ឯកស្មិំ គាមកេ ឯកា កុលធីតា ខេត្តំ រក្ខមានា ឯកស្ស បច្ចេកពុទ្ធស្ស បញ្ចហិ លាជាសតេហិ សទ្ធិំ ឯកំ បទុមបុប្ផំ ទត្វា បញ្ច បុត្តសតានិ បត្ថេសិ. តស្មិំយេវ ច ខណេ បញ្ចសតា មិគលុទ្ទកា មធុរមំសំ ទត្វា ‘‘ឯតិស្សា បុត្តា ភវេយ្យាមា’’តិ បត្ថយិំសុ. សា យាវតាយុកំ ឋត្វា ទេវលោកេ និព្ពត្តា, តតោ ចុតា ជាតស្សរេ បទុមគព្ភេ និព្ពត្តិ. តមេកោ តាបសោ ទិស្វា បដិជគ្គិ, តស្សា វិចរន្តិយាវ បាទុទ្ធារេ បាទុទ្ធារេ ភូមិតោ បទុមានិ ឧដ្ឋហន្តិ. ឯកោ វនចរកោ ទិស្វា ពារាណសិរញ្ញោ អារោចេសិ. រាជា នំ អាហរាបេត្វា អគ្គមហេសិំ អកាសិ, តស្សា គព្ភោ សណ្ឋាសិ. មហាបទុមកុមារោ មាតុកុច្ឆិយំ វសិ, សេសា គព្ភមលំ និស្សា និព្ពត្តា. វយប្បត្តា ឧយ្យានេ បទុមស្សរេ កីឡន្តា ឯកេកស្មិំ បទុមេ និសីទិត្វា ខយវយំ បដ្ឋបេត្វា បច្ចេកពោធិញាណំ និព្ពត្តយិំសុ. អយំ តេសំ ព្យាករណគាថា អហោសិ –

‘‘សរោរុហំ បទុមបលាសបត្តជំ, សុបុប្ផិតំ ភមរគណានុចិណ្ណំ;

អនិច្ចតាយុបគតំ វិទិត្វា, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ’’តិ.

តស្មិំ កាលេ តេ តត្ថ វសិំសុ, តទា ចស្ស បព្ពតស្ស ឥសិគិលីតិ សមញ្ញា ឧទបាទិ.

១៣៥. យេ សត្តសារាតិ អរិដ្ឋោ ឧបរិដ្ឋោ តគរសិខី យសស្សី សុទស្សនោ បិយទស្សី គន្ធារោ បិណ្ឌោលោ ឧបាសភោ នីតោ តថោ សុតវា ភាវិតត្តោតិ តេរសន្នំ បច្ចេកពុទ្ធានំ នាមានិ វត្វា ឥទានិ តេសញ្ច អញ្ញេសញ្ច គាថាពន្ធេន នាមានិ អាចិក្ខន្តោ យេ សត្តសារាតិអាទិមាហ. តត្ថ សត្តសារាតិ សត្តានំ សារភូតា. អនីឃាតិ និទ្ទុក្ខា. និរាសាតិ និត្តណ្ហា.

ទ្វេ ជាលិនោតិ ចូឡជាលិ មហាជាលីតិ ទ្វេ ជាលិនាមកា. សន្តចិត្តោតិ ឥទម្បិ ឯកស្ស នាមមេវ. បស្សិ ជហិ ឧបធិទុក្ខមូលន្តិ ឯត្ថ បស្សិ នាម សោ បច្ចេកពុទ្ធោ, ទុក្ខស្ស បន មូលំ ឧបធិំ ជហីតិ អយមស្ស ថុតិ. អបរាជិតោតិបិ ឯកស្ស នាមមេវ.

សត្ថា បវត្តា សរភង្គោ លោមហំសោ ឧច្ចង្គមាយោតិ ឥមេ បញ្ច ជនា. អសិតោ អនាសវោ មនោមយោតិ ឥមេបិ តយោ ជនា. មានច្ឆិទោ ច ពន្ធុមាតិ ពន្ធុមា នាម ឯកោ, មានស្ស បន ឆិន្នត្តា មានច្ឆិទោតិ វុត្តោ. តទាធិមុត្តោតិបិ នាមមេវ.

កេតុម្ភរាគោ ច មាតង្គោ អរិយោតិ ឥមេ តយោ ជនា. អថច្ចុតោតិ អថ អច្ចុតោ. អច្ចុតគាមព្យាមង្កោតិ ឥមេ ទ្វេ ជនា. ខេមាភិរតោ ច សោរតោតិ ឥមេ ទ្វេយេវ.

សយ្ហោ អនោមនិក្កមោតិ សយ្ហោ នាម សោ ពុទ្ធោ, អនោមវីរិយត្តា បន អនោមនិក្កមោតិ វុត្តោ. អានន្ទោ នន្ទោ ឧបនន្ទោ ទ្វាទសាតិ ចត្តារោ អានន្ទា, ចត្តារោ នន្ទា ចត្តារោ ឧបនន្ទាតិ ឯវំ ទ្វាទស. ភារទ្វាជោ អន្តិមទេហធារីតិ ភារទ្វាជោ នាម សោ ពុទ្ធោ. អន្តិមទេហធារីតិ ថុតិ.

តណ្ហច្ឆិទោតិ សិខរិស្សាយំ ថុតិ. វីតរាគោតិ មង្គលស្ស ថុតិ. ឧសភច្ឆិទា ជាលិនិំ ទុក្ខមូលន្តិ ឧសភោ នាម សោ ពុទ្ធោ ទុក្ខមូលភូតំ ជាលិនិំ អច្ឆិទាតិ អត្ថោ. សន្តំ បទំ អជ្ឈគមោបនីតោតិ ឧបនីតោ នាម សោ ពុទ្ធោ សន្តំ បទំ អជ្ឈគមា. វីតរាគោតិបិ ឯកស្ស នាមមេវ. សុវិមុត្តចិត្តោតិ អយំ កណ្ហស្ស ថុតិ.

ឯតេ ច អញ្ញេ ចាតិ ឯតេ បាឡិយំ អាគតា ច បាឡិយំ អនាគតា អញ្ញេ ច ឯតេសំ ឯកនាមកាយេវ. ឥមេសុ ហិ បញ្ចសុ បច្ចេកពុទ្ធសតេសុ ទ្វេបិ តយោបិ ទសបិ ទ្វាទសបិ អានន្ទាទយោ វិយ ឯកនាមកា អហេសុំ. ឥតិ បាឡិយំ អាគតនាមេហេវ សព្ពេសំ នាមានិ វុត្តានិ ហោន្តីតិ ឥតោ បរំ វិសុំ វិសុំ អវត្វា ‘‘ឯតេ ច អញ្ញេ ចា’’តិ អាហ. សេសំ សព្ពត្ថ ឧត្តានមេវាតិ.

បបញ្ចសូទនិយា មជ្ឈិមនិកាយដ្ឋកថាយ

ឥសិគិលិសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.