១. ឃដិការសុត្តវណ្ណនា

២៨២. ឯវំ មេ សុតន្តិ ឃដិការសុត្តំ. តត្ថ សិតំ បាត្វាកាសីតិ មហាមគ្គេន គច្ឆន្តោ អញ្ញតរំ ភូមិប្បទេសំ ឱលោកេត្វា – ‘‘អត្ថិ នុ ខោ មយា ចរិយំ ចរមានេន ឥមស្មិំ ឋានេ និវុត្ថបុព្ព’’ន្តិ អាវជ្ជន្តោ អទ្ទស – ‘‘កស្សបពុទ្ធកាលេ ឥមស្មិំ ឋានេ វេគឡិង្គំ នាម គាមនិគមោ អហោសិ, អហំ តទា ជោតិបាលោ នាម មាណវោ អហោសិំ, មយ្ហំ សហាយោ ឃដិការោ នាម កុម្ភការោ អហោសិ, តេន សទ្ធិំ មយា ឥធ ឯកំ សុការណំ កតំ, តំ ភិក្ខុសង្ឃស្ស អបាកដំ បដិច្ឆន្នំ, ហន្ទ នំ ភិក្ខុសង្ឃស្ស បាកដំ ករោមី’’តិ មគ្គា ឱក្កម្ម អញ្ញតរស្មិំ បទេសេ ឋិតកោវ សិតបាតុកម្មមកាសិ, អគ្គគ្គទន្តេ ទស្សេត្វា មន្ទហសិតំ ហសិ. យថា ហិ លោកិយមនុស្សា ឧរំ បហរន្តា – ‘‘កុហំ កុហ’’ន្តិ ហសន្តិ, ន ឯវំ ពុទ្ធា, ពុទ្ធានំ បន ហសិតំ ហដ្ឋបហដ្ឋាការមត្តមេវ ហោតិ.

ហសិតញ្ច នាមេតំ តេរសហិ សោមនស្សសហគតចិត្តេហិ ហោតិ. តត្ថ លោកិយមហាជនោ អកុសលតោ ចតូហិ, កាមាវចរកុសលតោ ចតូហីតិ អដ្ឋហិ ចិត្តេហិ ហសតិ, សេក្ខា អកុសលតោ ទិដ្ឋិសម្បយុត្តានិ ទ្វេ អបនេត្វា ឆហិ ចិត្តេហិ ហសន្តិ, ខីណាសវា ចតូហិ សហេតុកកិរិយចិត្តេហិ ឯកេន អហេតុកកិរិយចិត្តេនាតិ បញ្ចហិ ចិត្តេហិ ហសន្តិ. តេសុបិ ពលវារម្មណេ អាបាថគតេ ទ្វីហិ ញាណសម្បយុត្តចិត្តេហិ ហសន្តិ, ទុព្ពលារម្មណេ ទុហេតុកចិត្តទ្វយេន ច អហេតុកចិត្តេន ចាតិ តីហិ ចិត្តេហិ ហសន្តិ. ឥមស្មិំ បន ឋានេ កិរិយាហេតុកមនោវិញ្ញាណធាតុសោមនស្សសហគតចិត្តំ ភគវតោ ហដ្ឋបហដ្ឋាការមត្តំ ហសិតំ ឧប្បាទេសិ.

តំ បនេតំ ហសិតំ ឯវំ អប្បមត្តកម្បិ ថេរស្ស បាកដំ អហោសិ. កថំ? តថារូបេ ហិ កាលេ តថាគតស្ស ចតូហិ ទាឋាហិ ចតុទ្ទីបិកមហាមេឃមុខតោ សតេរតាវិជ្ជុលតា វិយ វិរោចមានា មហាតាលក្ខន្ធបមាណា រស្មិវដ្ដិយោ ឧដ្ឋហិត្វា តិក្ខត្តុំ សីសវរំ បទក្ខិណំ កត្វា ទាឋគ្គេសុយេវ អន្តរធាយន្តិ. តេន សញ្ញាណេន អាយស្មា អានន្ទោ ភគវតោ បច្ឆតោ គច្ឆមានោបិ សិតបាតុភាវំ ជានាតិ.

ភគវន្តំ ឯតទវោចាតិ – ‘‘ឯត្ថ កិរ កស្សបោ ភគវា ភិក្ខុសង្ឃំ ឱវទិ, ចតុសច្ចប្បកាសនំ អកាសិ, ភគវតោបិ ឯត្ថ និសីទិតុំ រុចិំ ឧប្បាទេស្សាមិ, ឯវមយំ ភូមិភាគោ ទ្វីហិ ពុទ្ធេហិ បរិភុត្តោ ភវិស្សតិ, មហាជនោ គន្ធមាលាទីហិ បូជេត្វា ចេតិយដ្ឋានំ កត្វា បរិចរន្តោ សគ្គមគ្គបរាយណោ ភវិស្សតី’’តិ ចិន្តេត្វា ឯតំ ‘‘តេន ហិ, ភន្តេ,’’តិអាទិវចនំ អវោច.

២៨៣. មុណ្ឌកេន សមណកេនាតិ មុណ្ឌំ មុណ្ឌោតិ, សមណំ វា សមណោតិ វត្តុំ វដ្ដតិ, អយំ បន អបរិបក្កញាណត្តា ព្រាហ្មណកុលេ ឧគ្គហិតវោហារវសេនេវ ហីឡេន្តោ ឯវមាហ. សោត្តិសិនានិន្តិ សិនានត្ថាយ កតសោត្តិំ. សោត្តិ នាម កុរុវិន្ទបាសាណចុណ្ណានិ លាខាយ ពន្ធិត្វា កតគុឡិកកលាបកា វុច្ចតិ, យំ សន្ធាយ – ‘‘តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ កុរុវិន្ទកសុត្តិយា នហាយន្តី’’តិ (ចូឡវ. ២៤៣) វុត្តំ. តំ ឧភោសុ អន្តេសុ គហេត្វា សរីរំ ឃំសន្តិ. ឯវំ សម្មាតិ យថា ឯតរហិបិ មនុស្សា ‘‘ចេតិយវន្ទនាយ គច្ឆាម, ធម្មស្សវនត្ថាយ គច្ឆាមា’’តិ វុត្តា ឧស្សាហំ ន ករោន្តិ, ‘‘នដសមជ្ជាទិទស្សនត្ថាយ គច្ឆាមា’’តិ វុត្តា បន ឯកវចនេនេវ សម្បដិច្ឆន្តិ, តថេវ សិន្ហាយិតុន្តិ វុត្តេ ឯកវចនេន សម្បដិច្ឆន្តោ ឯវមាហ.

២៨៤. ជោតិបាលំ មាណវំ អាមន្តេសីតិ ឯកបស្សេ អរិយបរិហារេន បឋមតរំ ន្ហាយិត្វា បច្ចុត្តរិត្វា ឋិតោ តស្ស មហន្តេន ឥស្សរិយបរិហារេន ន្ហាយន្តស្ស ន្ហានបរិយោសានំ អាគមេត្វា តំ និវត្ថនិវាសនំ កេសេ វោទកេ កុរុមានំ អាមន្តេសិ. អយន្តិ អាសន្នត្តា ទស្សេន្តោ អាហ. ឱវដ្ដិកំ វិនិវដ្ឋេត្វាតិ នាគពលោ ពោធិសត្តោ ‘‘អបេហិ សម្មា’’តិ ឦសកំ បរិវត្តមានោវ តេន គហិតគហណំ វិស្សជ្ជាបេត្វាតិ អត្ថោ. កេសេសុ បរាមសិត្វា ឯតទវោចាតិ សោ កិរ ចិន្តេសិ – ‘‘អយំ ជោតិបាលោ បញ្ញវា, សកិំ ទស្សនំ លភមានោ តថាគតស្ស ទស្សនេបិ បសីទិស្សតិ, ធម្មកថាយបិ បសីទិស្សតិ, បសន្នោ ច បសន្នាការំ កាតុំ សក្ខិស្សតិ, មិត្តា នាម ឯតទត្ថំ ហោន្តិ, យំកិញ្ចិ កត្វា មម សហាយំ គហេត្វា ទសពលស្ស សន្តិកំ គមិស្សាមី’’តិ. តស្មា នំ កេសេសុ បរាមសិត្វា ឯតទវោច.

ឥត្តរជច្ចោតិ អញ្ញជាតិកោ, មយា សទ្ធិំ អសមានជាតិកោ, លាមកជាតិកោតិ អត្ថោ. ន វតិទន្តិ ឥទំ អម្ហាកំ គមនំ ន វត ឱរកំ ភវិស្សតិ ន ខុទ្ទកំ, មហន្តំ ភវិស្សតិ. អយញ្ហិ ន អត្តនោ ថាមេន គណ្ហិ, សត្ថុ ថាមេន គណ្ហីតិ គហណស្មិំយេវ និដ្ឋំ អគមាសិ. យាវតាទោហិបីតិ ឯត្ថ ទោការហិការបិការា និបាតា, យាវតុបរិមន្តិ អត្ថោ. ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – ‘‘វាចាយ អាលបនំ ឱវដ្ដិកាយ គហណញ្ច អតិក្កមិត្វា យាវ កេសគ្គហណម្បិ តត្ថ គមនត្ថំ បយោគោ កត្តព្ពោ’’តិ.

២៨៥. ធម្មិយា កថាយាតិ ឥធ សតិបដិលាភត្ថាយ បុព្ពេនិវាសបដិសំយុត្តា ធម្មី កថា វេទិតព្ពា. តស្ស ហិ ភគវា, – ‘‘ជោតិបាល, ត្វំ ន លាមកដ្ឋានំ ឱតិណ្ណសត្តោ, មហាពោធិបល្លង្កេ បន សព្ពញ្ញុតញ្ញាណំ បត្ថេត្វា ឱតិណ្ណោសិ, តាទិសស្ស នាម បមាទវិហារោ ន យុត្តោ’’តិអាទិនា នយេន សតិបដិលាភាយ ធម្មំ កថេសិ. បរសមុទ្ទវាសីថេរា បន វទន្តិ – ‘‘ជោតិបាល, យថា អហំ ទសបារមិយោ បូរេត្វា សព្ពញ្ញុតញ្ញាណំ បដិវិជ្ឈិត្វា វីសតិសហស្សភិក្ខុបរិវារោ លោកេ វិចរាមិ, ឯវមេវំ ត្វម្បិ ទសបារមិយោ បូរេត្វា សព្ពញ្ញុតញ្ញាណំ បដិវិជ្ឈិត្វា សមណគណបរិវារោ លោកេ វិចរិស្សសិ. ឯវរូបេន នាម តយា បមាទំ អាបជ្ជិតុំ ន យុត្ត’’ន្តិ យថាស្ស បព្ពជ្ជាយ ចិត្តំ នមតិ, ឯវំ កាមេសុ អាទីនវំ នេក្ខម្មេ ច អានិសំសំ កថេសីតិ.

២៨៦. អលត្ថ ខោ, អានន្ទ,…បេ… បព្ពជ្ជំ អលត្ថ ឧបសម្បទន្តិ បព្ពជិត្វា កិមកាសិ? យំ ពោធិសត្តេហិ កត្តព្ពំ. ពោធិសត្តា ហិ ពុទ្ធានំ សម្មុខេ បព្ពជន្តិ. បព្ពជិត្វា ច បន ឥត្តរសត្តា វិយ បតិតសិង្គា ន ហោន្តិ, ចតុបារិសុទ្ធិសីលេ បន សុបតិដ្ឋាយ តេបិដកំ ពុទ្ធវចនំ ឧគ្គណ្ហិត្វា តេរស ធុតង្គានិ សមាទាយ អរញ្ញំ បវិសិត្វា គតបច្ចាគតវត្តំ បូរយមានា សមណធម្មំ ករោន្តា វិបស្សនំ វឌ្ឍេត្វា យាវ អនុលោមញាណំ អាហច្ច តិដ្ឋន្តិ, មគ្គផលត្ថំ វាយាមំ ន ករោន្តិ. ជោតិបាលោបិ តថេវ អកាសិ.

២៨៧. អឌ្ឍមាសុបសម្បន្នេតិ កុលទារកញ្ហិ បព្ពាជេត្វា អឌ្ឍមាសម្បិ អវសិត្វា គតេ មាតាបិតូនំ សោកោ ន វូបសម្មតិ, សោបិ បត្តចីវរគ្គហណំ ន ជានាតិ, ទហរភិក្ខុសាមណេរេហិ សទ្ធិំ វិស្សាសោ ន ឧប្បជ្ជតិ, ថេរេហិ សទ្ធិំ សិនេហោ ន បតិដ្ឋាតិ, គតគតដ្ឋានេ អនភិរតិ ឧប្បជ្ជតិ. ឯត្តកំ បន កាលំ និវាសេ សតិ មាតាបិតរោ បស្សិតុំ លភន្តិ. តេន តេសំ សោកោ តនុភាវំ គច្ឆតិ, បត្តចីវរគ្គហណំ ជានាតិ, សាមណេរទហរភិក្ខូហិ សទ្ធិំ វិស្សាសោ ជាយតិ, ថេរេហិ សទ្ធិំ សិនេហោ បតិដ្ឋាតិ, គតគតដ្ឋានេ អភិរមតិ, ន ឧក្កណ្ឋតិ. តស្មា ឯត្តកំ វសិតុំ វដ្ដតីតិ អឌ្ឍមាសំ វសិត្វា បក្កាមិ.

បណ្ឌុបុដកស្ស សាលិនោតិ បុដកេ កត្វា សុក្ខាបិតស្ស រត្តសាលិនោ. តស្ស កិរ សាលិនោ វប្បកាលតោ បដ្ឋាយ អយំ បរិហារោ – កេទារា សុបរិកម្មកតា ហោន្តិ, តត្ថ ពីជានិ បតិដ្ឋាបេត្វា គន្ធោទកេន សិញ្ចិំសុ, វប្បកាលេ វិតានំ វិយ ឧបរិ វត្ថកិលញ្ជំ ពន្ធិត្វា បរិបក្កកាលេ វីហិសីសានិ ឆិន្ទិត្វា មុដ្ឋិមត្តេ បុដកេ កត្វា យោត្តពទ្ធេ វេហាសំយេវ សុក្ខាបេត្វា គន្ធចុណ្ណានិ អត្ថរិត្វា កោដ្ឋកេសុ បូរេត្វា តតិយេ វស្សេ វិវរិំសុ. ឯវំ តិវស្សំ បរិវុត្ថស្ស សុគន្ធរត្តសាលិនោ អបគតកាឡកេ សុបរិសុទ្ធេ តណ្ឌុលេ គហេត្វា ខជ្ជកវិកតិម្បិ ភត្តម្បិ បដិយាទិយិំសុ. តំ សន្ធាយ វុត្តំ បណីតំ ខាទនីយំ ភោជនីយំ…បេ… កាលំ អារោចាបេសីតិ.

២៨៨. អធិវុដ្ឋោ មេតិ កិំ សន្ធាយ វទតិ? វេគឡិង្គតោ និក្ខមនកាលេ ឃដិការោ អត្តនោ សន្តិកេ វស្សាវាសំ វសនត្ថាយ បដិញ្ញំ អគ្គហេសិ, តំ សន្ធាយ វទតិ. អហុទេវ អញ្ញថត្តំ អហុ ទោមនស្សន្តិ តេមាសំ ទានំ ទាតុំ, ធម្មញ្ច សោតុំ, ឥមិនា ច និយាមេន វីសតិ ភិក្ខុសហស្សានិ បដិជគ្គិតុំ នាលត្ថន្តិ អលាភំ អារព្ភ ចិត្តញ្ញថត្តំ ចិត្តទោមនស្សំ អហោសិ, ន តថាគតំ អារព្ភ. កស្មា? សោតាបន្នត្តា. សោ កិរ បុព្ពេ ព្រាហ្មណភត្តោ អហោសិ. អថេកស្មិំ សមយេ បច្ចន្តេ កុបិតេ វូបសមនត្ថំ គច្ឆន្តោ ឧរច្ឆទំ នាម ធីតរមាហ – ‘‘អម្ម អម្ហាកំ ទេវេ មា បមជ្ជី’’តិ. ព្រាហ្មណា តំ រាជធីតរំ ទិស្វា វិសញ្ញិនោ អហេសុំ. កេ ឥមេ ចាតិ វុត្តេ តុម្ហាកំ ភូមិទេវាតិ. ភូមិទេវា នាម ឯវរូបា ហោន្តីតិ និដ្ឋុភិត្វា បាសាទំ អភិរុហិ. សា ឯកទិវសំ វីថិំ ឱលោកេន្តី ឋិតា កស្សបស្ស ភគវតោ អគ្គសាវកំ ទិស្វា បក្កោសាបេត្វា បិណ្ឌបាតំ ទត្វា អនុមោទនំ សុណមានាយេវ សោតាបន្នា ហុត្វា ‘‘អញ្ញេបិ ភិក្ខូ អត្ថី’’តិ បុច្ឆិត្វា ‘‘សត្ថា វីសតិយា ភិក្ខុសហស្សេហិ សទ្ធិំ ឥសិបតនេ វសតី’’តិ ច សុត្វា និមន្តេត្វា ទានំ អទាសិ.

រាជា បច្ចន្តំ វូបសមេត្វា អាគតោ. អថ នំ បឋមតរមេវ ព្រាហ្មណា អាគន្ត្វា ធីតុ អវណ្ណំ វត្វា បរិភិន្ទិំសុ. រាជា បន ធីតុ ជាតកាលេយេវ វរំ អទាសិ. តស្សា ‘‘សត្ត ទិវសានិ រជ្ជំ ទាតព្ព’’ន្តិ វរំ គណ្ហិំសុ. អថស្សា រាជា សត្ត ទិវសានិ រជ្ជំ និយ្យាតេសិ. សា សត្ថារំ ភោជយមានា រាជានំ បក្កោសាបេត្វា ពហិសាណិយំ និសីទាបេសិ. រាជា សត្ថុ អនុមោទនំ សុត្វាវ សោតាបន្នោ ជាតោ. សោតាបន្នស្ស ច នាម តថាគតំ អារព្ភ អាឃាតោ នត្ថិ. តេន វុត្តំ – ‘‘ន តថាគតំ អារព្ភា’’តិ.

យំ ឥច្ឆតិ តំ ហរតូតិ សោ កិរ ភាជនានិ បចិត្វា កយវិក្កយំ ន ករោតិ, ឯវំ បន វត្វា ទារុត្ថាយ វា មត្តិកត្ថាយ វា បលាលត្ថាយ វា អរញ្ញំ គច្ឆតិ. មហាជនា ‘‘ឃដិការេន ភាជនានិ បក្កានី’’តិ សុត្វា បរិសុទ្ធតណ្ឌុលលោណទធិតេលផាណិតាទីនិ គហេត្វា អាគច្ឆន្តិ. សចេ ភាជនំ មហគ្ឃំ ហោតិ, មូលំ អប្បំ, យំ វា តំ វា ទត្វា គណ្ហាមាតិ តំ ន គណ្ហន្តិ. ធម្មិកោ វាណិជោ មាតាបិតរោ បដិជគ្គតិ, សម្មាសម្ពុទ្ធំ ឧបដ្ឋហតិ, ពហុ នោ អកុសលំ ភវិស្សតីតិ បុន គន្ត្វា មូលំ អាហរន្តិ. សចេ បន ភាជនំ អប្បគ្ឃំ ហោតិ, អាភតំ មូលំ ពហុ, ធម្មិកោ វាណិជោ, អម្ហាកំ បុញ្ញំ ភវិស្សតីតិ យថាភតំ ឃរសាមិកា វិយ សាធុកំ បដិសាមេត្វា គច្ឆន្តិ. ឯវំគុណោ បន កស្មា ន បព្ពជតីតិ. រញ្ញោ វចនបថំ បច្ឆិន្ទន្តោ អន្ធេ ជិណ្ណេ មាតាបិតរោ បោសេតីតិ អាហ.

២៨៩. កោ នុ ខោតិ កុហិំ នុ ខោ. កុម្ភិយាតិ ឧក្ខលិតោ. បរិយោគាតិ សូបភាជនតោ. បរិភុញ្ជាតិ ភុញ្ជ. កស្មា បនេតេ ឯវំ វទន្តិ? ឃដិការោ កិរ ភត្តំ បចិត្វា សូបំ សម្បាទេត្វា មាតាបិតរោ ភោជេត្វា សយម្បិ ភុញ្ជិត្វា ភគវតោ វឌ្ឍមានកំ ភត្តសូបំ បដ្ឋបេត្វា អាសនំ បញ្ញបេត្វា អាធារកំ ឧបដ្ឋបេត្វា ឧទកំ បច្ចុបដ្ឋបេត្វា មាតាបិតូនំ សញ្ញំ ទត្វា អរញ្ញំ គច្ឆតិ. តស្មា ឯវំ វទន្តិ. អភិវិស្សត្ថោតិ អតិវិស្សត្ថោ. បីតិសុខំ ន វិជហតីតិ ន និរន្តរំ វិជហតិ, អថ ខោ រត្តិភាគេ វា ទិវសភាគេ វា គាមេ វា អរញ្ញេ វា យស្មិំ យស្មិំ ខណេ – ‘‘សទេវកេ នាម លោកេ អគ្គបុគ្គលោ មយ្ហំ គេហំ បវិសិត្វា សហត្ថេន អាមិសំ គហេត្វា បរិភុញ្ជតិ, លាភា វត មេ’’តិ អនុស្សរតិ, តស្មិំ តស្មិំ ខណេ បញ្ចវណ្ណា បីតិ ឧប្បជ្ជតិ. តំ សន្ធាយ ឯវំ វុត្តំ.

២៩០. កឡោបិយាតិ បច្ឆិតោ. កិំ បន ភគវា ឯវមកាសីតិ. បច្ចយោ ធម្មិកោ, ភិក្ខូនំ បត្តេ ភត្តសទិសោ, តស្មា ឯវមកាសិ. សិក្ខាបទបញ្ញត្តិបិ ច សាវកានំយេវ ហោតិ, ពុទ្ធានំ សិក្ខាបទវេលា នាម នត្ថិ. យថា ហិ រញ្ញោ ឧយ្យានេ បុប្ផផលានិ ហោន្តិ, អញ្ញេសំ តានិ គណ្ហន្តានំ និគ្គហំ ករោន្តិ, រាជា យថារុចិយា បរិភុញ្ជតិ, ឯវំសម្បទមេតំ. បរសមុទ្ទវាសីថេរា បន ‘‘ទេវតា កិរ បដិគ្គហេត្វា អទំសូ’’តិ វទន្តិ.

២៩១. ហរថ, ភន្តេ, ហរថ ភទ្រមុខាតិ អម្ហាកំ បុត្តោ ‘‘កុហិំ គតោសី’’តិ វុត្តេ – ‘‘ទសពលស្ស សន្តិក’’ន្តិ វទតិ, កុហិំ នុ ខោ គច្ឆតិ, សត្ថុ វសនដ្ឋានស្ស ឱវស្សកភាវម្បិ ន ជានាតីតិ បុត្តេ អបរាធសញ្ញិនោ គហណេ តុដ្ឋចិត្តា ឯវមាហំសុ.

តេមាសំ អាកាសច្ឆទនំ អដ្ឋាសីតិ ភគវា កិរ ចតុន្នំ វស្សិកានំ មាសានំ ឯកំ មាសំ អតិក្កមិត្វា តិណំ អាហរាបេសិ, តស្មា ឯវមាហ. អយំ បនេត្ថ បទត្ថោ – អាកាសំ ឆទនមស្សាតិ អាកាសច្ឆទនំ. ន ទេវោតិវស្សីតិ កេវលំ នាតិវស្សិ, យថា បនេត្ថ បកតិយា ច និព្ពកោសស្ស ឧទកបាតដ្ឋានព្ភន្តរេ ឯកម្បិ ឧទកពិន្ទុ នាតិវស្សិ, ឯវំ ឃនឆទនគេហព្ភន្តរេ វិយ ន វាតាតបាបិ អាពាធំ អកំសុ, បកតិយា ឧតុផរណមេវ អហោសិ. អបរភាគេ តស្មិំ និគមេ ឆឌ្ឌិតេបិ តំ ឋានំ អនោវស្សកមេវ អហោសិ. មនុស្សា កម្មំ ករោន្តា ទេវេ វស្សន្តេ តត្ថ សាដកេ ឋបេត្វា កម្មំ ករោន្តិ. យាវ កប្បុដ្ឋានា តំ ឋានំ តាទិសមេវ ភវិស្សតិ. តញ្ច ខោ បន ន តថាគតស្ស ឥទ្ធានុភាវេន, តេសំយេវ បន គុណសម្បត្តិយា. តេសញ្ហិ – ‘‘សម្មាសម្ពុទ្ធោ កត្ថ ន លភេយ្យ, អម្ហាកំ នាម ទ្វិន្នំ អន្ធកានំ និវេសនំ ឧត្តិណំ ការេសី’’តិ ន តប្បច្ចយា ទោមនស្សំ ឧទបាទិ – ‘‘សទេវកេ លោកេ អគ្គបុគ្គលោ អម្ហាកំ និវេសនា តិណំ អាហរាបេត្វា គន្ធកុដិំ ឆាទាបេសី’’តិ បន តេសំ អនប្បកំ ពលវសោមនស្សំ ឧទបាទិ. ឥតិ តេសំយេវ គុណសម្បត្តិយា ឥទំ បាដិហារិយំ ជាតន្តិ វេទិតព្ពំ.

២៩២. តណ្ឌុលវាហសតានីតិ ឯត្ថ ទ្វេ សកដានិ ឯកោ វាហោតិ វេទិតព្ពោ. តទុបិយញ្ច សូបេយ្យន្តិ សូបត្ថាយ តទនុរូបំ តេលផាណិតាទិំ. វីសតិភិក្ខុសហស្សស្ស តេមាសត្ថាយ ភត្តំ ភវិស្សតីតិ កិរ សញ្ញាយ រាជា ឯត្តកំ បេសេសិ. អលំ មេ រញ្ញោវ ហោតូតិ កស្មា បដិក្ខិបិ? អធិគតអប្បិច្ឆតាយ. ឯវំ កិរស្ស អហោសិ – ‘‘នាហំ រញ្ញា ទិដ្ឋបុព្ពោ, កថំ នុ ខោ បេសេសី’’តិ. តតោ ចិន្តេសិ – ‘‘សត្ថា ពារាណសិំ គតោ, អទ្ធា សោ រញ្ញោ វស្សាវាសំ យាចិយមានោ មយ្ហំ បដិញ្ញាតភាវំ អារោចេត្វា មម គុណកថំ កថេសិ, គុណកថាយ លទ្ធលាភោ បន នដេន នច្ចិត្វា លទ្ធំ វិយ គាយកេន គាយិត្វា លទ្ធំ វិយ ច ហោតិ. កិំ មយ្ហំ ឥមិនា, កម្មំ កត្វា ឧប្បន្នេន មាតាបិតូនម្បិ សម្មាសម្ពុទ្ធស្សបិ ឧបដ្ឋានំ សក្កា កាតុ’’ន្តិ. សេសំ សព្ពត្ថ ឧត្តានមេវាតិ.

បបញ្ចសូទនិយា មជ្ឈិមនិកាយដ្ឋកថាយ

ឃដិការសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.