៤. មហាមាលុក្យសុត្តវណ្ណនា

១២៩. ឯវំ មេ សុតន្តិ មហាមាលុក្យសុត្តំ. តត្ថ ឱរម្ភាគិយានីតិ ហេដ្ឋា កោដ្ឋាសិកានិ កាមភវេ និព្ពត្តិសំវត្តនិកានិ. សំយោជនានីតិ ពន្ធនានិ. កស្ស ខោ នាមាតិ កស្ស ទេវស្ស វា មនុស្សស្ស វា ទេសិតានិ ធារេសិ, កិំ ត្វមេវេកោ អស្សោសិ, ន អញ្ញោ កោចីតិ? អនុសេតីតិ អប្បហីនតាយ អនុសេតិ. អនុសយមានោ សំយោជនំ នាម ហោតិ.

ឯត្ថ ច ភគវតា សំយោជនំ បុច្ឆិតំ, ថេរេនបិ សំយោជនមេវ ព្យាកតំ. ឯវំ សន្តេបិ តស្ស វាទេ ភគវតា ទោសោ អារោបិតោ. សោ កស្មាតិ ចេ? ថេរស្ស តថាលទ្ធិកត្តា. អយញ្ហិ តស្ស លទ្ធិ ‘‘សមុទាចារក្ខណេយេវ កិលេសេហិ សំយុត្តោ នាម ហោតិ, ឥតរស្មិំ ខណេ អសំយុត្តោ’’តិ. តេនស្ស ភគវតា ទោសោ អារោបិតោ. អថាយស្មា អានន្ទោ ចិន្តេសិ – ‘‘ភគវតា ភិក្ខុសង្ឃស្ស ធម្មំ ទេសេស្សាមីតិ អត្តនោ ធម្មតាយេវ អយំ ធម្មទេសនា អារទ្ធា, សា ឥមិនា អបណ្ឌិតេន ភិក្ខុនា វិសំវាទិតា. ហន្ទាហំ ភគវន្តំ យាចិត្វា ភិក្ខូនំ ធម្មំ ទេសេស្សាមី’’តិ. សោ ឯវមកាសិ. តំ ទស្សេតុំ ‘‘ឯវំ វុត្តេ អាយស្មា អានន្ទោ’’តិអាទិ វុត្តំ.

តត្ថ សក្កាយទិដ្ឋិបរិយុដ្ឋិតេនាតិ សក្កាយទិដ្ឋិយា គហិតេន អភិភូតេន. សក្កាយទិដ្ឋិបរេតេនាតិ សក្កាយទិដ្ឋិយា អនុគតេន. និស្សរណន្តិ ទិដ្ឋិនិស្សរណំ នាម និព្ពានំ, តំ យថាភូតំ នប្បជានាតិ. អប្បដិវិនីតាតិ អវិនោទិតា អនីហដា. ឱរម្ភាគិយំ សំយោជនន្តិ ហេដ្ឋាភាគិយសំយោជនំ នាម ហោតិ. សេសបទេសុបិ ឯសេវ នយោ. សុក្កបក្ខោ ឧត្តានត្ថោយេវ. ‘‘សានុសយា បហីយតី’’តិ វចនតោ បនេត្ថ ឯកច្ចេ ‘‘អញ្ញំ សំយោជនំ អញ្ញោ អនុសយោ’’តិ វទន្តិ. ‘‘យថា ហិ សព្យញ្ជនំ ភត្ត’’ន្តិ វុត្តេ ភត្តតោ អញ្ញំ ព្យញ្ជនំ ហោតិ, ឯវំ ‘‘សានុសយា’’តិ វចនតោ បរិយុដ្ឋានសក្កាយទិដ្ឋិតោ អញ្ញេន អនុសយេន ភវិតព្ពន្តិ តេសំ លទ្ធិ. តេ ‘‘សសីសំ បារុបិត្វា’’តិអាទីហិ បដិក្ខិបិតព្ពា. ន ហិ សីសតោ អញ្ញោ បុរិសោ អត្ថិ. អថាបិ សិយា – ‘‘យទិ តទេវ សំយោជនំ សោ អនុសយោ, ឯវំ សន្តេ ភគវតា ថេរស្ស តរុណូបមោ ឧបារម្ភោ ទុអារោបិតោ ហោតី’’តិ. ន ទុអារោបិតោ, កស្មា? ឯវំលទ្ធិកត្តាតិ វិត្ថារិតមេតំ. តស្មា សោយេវ កិលេសោ ពន្ធនដ្ឋេន សំយោជនំ, អប្បហីនដ្ឋេន អនុសយោតិ ឥមមត្ថំ សន្ធាយ ភគវតា ‘‘សានុសយា បហីយតី’’តិ ឯវំ វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ.

១៣២. តចំ ឆេត្វាតិអាទីសុ ឥទំ ឱបម្មសំសន្ទនំ – តចច្ឆេទោ វិយ ហិ សមាបត្តិ ទដ្ឋព្ពា, ផេគ្គុច្ឆេទោ វិយ វិបស្សនា, សារច្ឆេទោ វិយ មគ្គោ. បដិបទា បន លោកិយលោកុត្តរមិស្សកាវ វដ្ដតិ. ឯវមេតេ ទដ្ឋព្ពាតិ ឯវរូបា បុគ្គលា ឯវំ ទដ្ឋព្ពា.

១៣៣. ឧបធិវិវេកាតិ ឧបធិវិវេកេន. ឥមិនា បញ្ចកាមគុណវិវេកោ កថិតោ. អកុសលានំ ធម្មានំ បហានាតិ ឥមិនា នីវរណប្បហានំ កថិតំ. កាយទុដ្ឋុល្លានំ បដិប្បស្សទ្ធិយាតិ ឥមិនា កាយាលសិយបដិប្បស្សទ្ធិ កថិតា. វិវិច្ចេវ កាមេហីតិ ឧបធិវិវេកេន កាមេហិ វិនា ហុត្វា. វិវិច្ច អកុសលេហីតិ អកុសលានំ ធម្មានំ បហានេន កាយទុដ្ឋុល្លានំ បដិប្បស្សទ្ធិយា ច អកុសលេហិ វិនា ហុត្វា. យទេវ តត្ថ ហោតីតិ យំ តត្ថ អន្តោសមាបត្តិក្ខណេយេវ សមាបត្តិសមុដ្ឋិតញ្ច រូបាទិធម្មជាតំ ហោតិ. តេ ធម្មេតិ តេ រូបគតន្តិអាទិនា នយេន វុត្តេ រូបាទយោ ធម្មេ. អនិច្ចតោតិ ន និច្ចតោ. ទុក្ខតោតិ ន សុខតោ. រោគតោតិអាទីសុ អាពាធដ្ឋេន រោគតោ, អន្តោទោសដ្ឋេន គណ្ឌតោ, អនុបវិទ្ធដ្ឋេន ទុក្ខជននដ្ឋេន ច សល្លតោ, ទុក្ខដ្ឋេន អឃតោ, រោគដ្ឋេន អាពាធតោ, អសកដ្ឋេន បរតោ, បលុជ្ជនដ្ឋេន បលោកតោ, និស្សត្តដ្ឋេន សុញ្ញតោ, ន អត្តដ្ឋេន អនត្តតោ. តត្ថ អនិច្ចតោ, បលោកតោតិ ទ្វីហិ បទេហិ អនិច្ចលក្ខណំ កថិតំ, ទុក្ខតោតិអាទីហិ ឆហិ ទុក្ខលក្ខណំ, បរតោ សុញ្ញតោ អនត្តតោតិ តីហិ អនត្តលក្ខណំ.

សោ តេហិ ធម្មេហីតិ សោ តេហិ ឯវំ តិលក្ខណំ អារោបេត្វា ទិដ្ឋេហិ អន្តោសមាបត្តិយំ បញ្ចក្ខន្ធធម្មេហិ. ចិត្តំ បដិវាបេតីតិ ចិត្តំ បដិសំហរតិ មោចេតិ អបនេតិ. ឧបសំហរតីតិ វិបស្សនាចិត្តំ តាវ សវនវសេន ថុតិវសេន បរិយត្តិវសេន បញ្ញត្តិវសេន ច ឯតំ សន្តំ និព្ពានន្តិ ឯវំ អសង្ខតាយ អមតាយ ធាតុយា ឧបសំហរតិ. មគ្គចិត្តំ និព្ពានំ អារម្មណករណវសេនេវ ឯតំ សន្តមេតំ បណីតន្តិ ន ឯវំ វទតិ, ឥមិនា បន អាការេន តំ បដិវិជ្ឈន្តោ តត្ថ ចិត្តំ ឧបសំហរតីតិ អត្ថោ. សោ តត្ថ ឋិតោតិ តាយ តិលក្ខណារម្មណាយ វិបស្សនាយ ឋិតោ. អាសវានំ ខយំ បាបុណាតីតិ អនុក្កមេន ចត្តារោ មគ្គេ ភាវេត្វា បាបុណាតិ. តេនេវ ធម្មរាគេនាតិ សមថវិបស្សនាធម្មេ ឆន្ទរាគេន. សមថវិបស្សនាសុ ហិ សព្ពសោ ឆន្ទរាគំ បរិយាទាតុំ សក្កោន្តោ អរហត្តំ បាបុណាតិ, អសក្កោន្តោ អនាគាមី ហោតិ.

យទេវ តត្ថ ហោតិ វេទនាគតន្តិ ឥធ បន រូបំ ន គហិតំ. កស្មា? សមតិក្កន្តត្តា. អយញ្ហិ ហេដ្ឋា រូបាវចរជ្ឈានំ សមាបជ្ជិត្វា រូបំ អតិក្កមិត្វា អរូបាវចរសមាបត្តិំ សមាបន្នោតិ សមថវសេនបិនេន រូបំ អតិក្កន្តំ, ហេដ្ឋា រូបំ សម្មទេវ សម្មសិត្វា តំ អតិក្កម្ម ឥទានិ អរូបំ សម្មសតីតិ វិបស្សនាវសេនបិនេន រូបំ អតិក្កន្តំ. អរូបេ បន សព្ពសោបិ រូបំ នត្ថីតិ តំ សន្ធាយបិ ឥធ រូបំ ន គហិតំ.

អថ កិញ្ចរហីតិ កិំ បុច្ឆាមីតិ បុច្ឆតិ? សមថវសេន គច្ឆតោ ចិត្តេកគ្គតា ធុរំ ហោតិ, សោ ចេតោវិមុត្តោ នាម. វិបស្សនាវសេន គច្ឆតោ បញ្ញា ធុរំ ហោតិ, សោ បញ្ញាវិមុត្តោ នាមាតិ ឯត្ថ ថេរស្ស កង្ខា នត្ថិ. អយំ សភាវធម្មោយេវ, សមថវសេនេវ បន គច្ឆន្តេសុ ឯកោ ចេតោវិមុត្តោ នាម ហោតិ, ឯកោ បញ្ញាវិមុត្តោ. វិបស្សនាវសេន គច្ឆន្តេសុបិ ឯកោ បញ្ញាវិមុត្តោ នាម ហោតិ, ឯកោ ចេតោវិមុត្តោតិ ឯត្ថ កិំ ការណន្តិ បុច្ឆតិ.

ឥន្ទ្រិយវេមត្តតំ វទាមីតិ ឥន្ទ្រិយនានត្តតំ វទាមិ. ឥទំ វុត្តំ ហោតិ, ន ត្វំ, អានន្ទ, ទស បារមិយោ បូរេត្វា សព្ពញ្ញុតំ បដិវិជ្ឈិ, តេន តេ ឯតំ អបាកដំ. អហំ បន បដិវិជ្ឈិំ, តេន មេ ឯតំ បាកដំ. ឯត្ថ ហិ ឥន្ទ្រិយនានត្តតា ការណំ. សមថវសេនេវ ហិ គច្ឆន្តេសុ ឯកស្ស ភិក្ខុនោ ចិត្តេកគ្គតា ធុរំ ហោតិ, សោ ចេតោវិមុត្តោ នាម ហោតិ. ឯកស្ស បញ្ញា ធុរំ ហោតិ, សោ បញ្ញាវិមុត្តោ នាម ហោតិ. វិបស្សនាវសេនេវ ច គច្ឆន្តេសុ ឯកស្ស បញ្ញា ធុរំ ហោតិ, សោ បញ្ញាវិមុត្តោ នាម ហោតិ. ឯកស្ស ចិត្តេកគ្គតា ធុរំ ហោតិ, សោ ចេតោវិមុត្តោ នាម ហោតិ. ទ្វេ អគ្គសាវកា សមថវិបស្សនាធុរេន អរហត្តំ បត្តា. តេសុ ធម្មសេនាបតិ បញ្ញាវិមុត្តោ ជាតោ, មហាមោគ្គល្លានត្ថេរោ ចេតោវិមុត្តោ. ឥតិ ឥន្ទ្រិយវេមត្តមេត្ថ ការណន្តិ វេទិតព្ពំ. សេសំ សព្ពត្ថ ឧត្តានមេវាតិ.

បបញ្ចសូទនិយា មជ្ឈិមនិកាយដ្ឋកថាយ

មហាមាលុក្យសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.