២. អដ្ឋកនាគរសុត្តវណ្ណនា

១៧. ឯវំ មេ សុតន្តិ អដ្ឋកនាគរសុត្តំ. តត្ថ ពេលុវគាមកេតិ វេសាលិយា ទក្ខិណបស្សេ អវិទូរេ ពេលុវគាមកោ នាម អត្ថិ, តំ គោចរគាមំ កត្វាតិ អត្ថោ. ទសមោតិ សោ ហិ ជាតិគោត្តវសេន ចេវ សារប្បត្តកុលគណនាយ ច ទសមេ ឋានេ គណីយតិ, តេនស្ស ទសមោត្វេវ នាមំ ជាតំ. អដ្ឋកនាគរោតិ អដ្ឋកនគរវាសី. កុក្កុដារាមោតិ កុក្កុដសេដ្ឋិនា ការិតោ អារាមោ.

១៨. តេន ភគវតា…បេ… អក្ខាតោតិ ឯត្ថ អយំ សង្ខេបត្ថោ, យោ សោ ភគវា សមតិំស បារមិយោ បូរេត្វា សព្ពកិលេសេ ភញ្ជិត្វា អនុត្តរំ សម្មាសម្ពោធិំ អភិសម្ពុទ្ធោ, តេន ភគវតា, តេសំ តេសំ សត្តានំ អាសយានុសយំ ជានតា, ហត្ថតលេ ឋបិតអាមលកំ វិយ សព្ពំ ញេយ្យធម្មំ បស្សតា. អបិច បុព្ពេនិវាសាទីហិ ជានតា, ទិព្ពេន ចក្ខុនា បស្សតា, តីហិ វិជ្ជាហិ ឆហិ វា បន អភិញ្ញាហិ ជានតា, សព្ពត្ថ អប្បដិហតេន សមន្តចក្ខុនា បស្សតា, សព្ពធម្មជាននសមត្ថាយ បញ្ញាយ ជានតា, សព្ពសត្តានំ ចក្ខុវិសយាតីតានិ តិរោកុដ្ដាទិគតានិបិ រូបានិ អតិវិសុទ្ធេន មំសចក្ខុនា បស្សតា, អត្តហិតសាធិកាយ សមាធិបទដ្ឋានាយ បដិវេធបញ្ញាយ ជានតា, បរហិតសាធិកាយ ករុណាបទដ្ឋានាយ ទេសនាបញ្ញាយ បស្សតា, អរីនំ ហតត្តា បច្ចយាទីនញ្ច អរហត្តា អរហតា, សម្មា សាមញ្ច សច្ចានំ ពុទ្ធត្តា សម្មាសម្ពុទ្ធេន. អន្តរាយិកធម្មេ វា ជានតា, និយ្យានិកធម្មេ បស្សតា, កិលេសារីនំ ហតត្តា អរហតា, សាមំ សព្ពធម្មានំ ពុទ្ធត្តា សម្មាសម្ពុទ្ធេនាតិ ឯវំ ចតុវេសារជ្ជវសេន ចតូហិ ការណេហិ ថោមិតេន. អត្ថិ នុ ខោ ឯកោ ធម្មោ អក្ខាតោតិ.

១៩. អភិសង្ខតន្តិ កតំ ឧប្បាទិតំ. អភិសញ្ចេតយិតន្តិ ចេតយិតំ បកប្បិតំ. សោ តត្ថ ឋិតោតិ សោ តស្មិំ សមថវិបស្សនាធម្មេ ឋិតោ. ធម្មរាគេន ធម្មនន្ទិយាតិ បទទ្វយេហិ សមថវិបស្សនាសុ ឆន្ទរាគោ វុត្តោ. សមថវិបស្សនាសុ ហិ សព្ពេន សព្ពំ ឆន្ទរាគំ បរិយាទិយិតុំ សក្កោន្តោ អរហា ហោតិ, អសក្កោន្តោ អនាគាមី ហោតិ. សោ សមថវិបស្សនាសុ ឆន្ទរាគស្ស អប្បហីនត្តា ចតុត្ថជ្ឈានចេតនាយ សុទ្ធាវាសេ និព្ពត្តតិ, អយំ អាចរិយានំ សមានកថា.

វិតណ្ឌវាទី បនាហ ‘‘តេនេវ ធម្មរាគេនាតិ វចនតោ អកុសលេន សុទ្ធាវាសេ និព្ពត្តតី’’តិ សោ ‘‘សុត្តំ អាហរា’’តិ វត្តព្ពោ, អទ្ធា អញ្ញំ អបស្សន្តោ ឥទមេវ អាហរិស្សតិ, តតោ វត្តព្ពោ ‘‘កិំ បនិទំ សុត្តំ នេយ្យត្ថំ នីតត្ថ’’ន្តិ, អទ្ធា នីតត្ថន្តិ វក្ខតិ. តតោ វត្តព្ពោ – ឯវំ សន្តេ អនាគាមិផលត្ថិកេន សមថវិបស្សនាសុ ឆន្ទរាគោ កត្តព្ពោ ភវិស្សតិ, ឆន្ទរាគេ ឧប្បាទិតេ អនាគាមិផលំ បដិវិទ្ធំ ភវិស្សតិ ‘‘មា សុត្តំ មេ លទ្ធ’’ន្តិ យំ វា តំ វា ទីបេហិ. បញ្ហំ កថេន្តេន ហិ អាចរិយស្ស សន្តិកេ ឧគ្គហេត្វា អត្ថរសំ បដិវិជ្ឈិត្វា កថេតុំ វដ្ដតិ, អកុសលេន ហិ សគ្គេ, កុសលេន វា អបាយេ បដិសន្ធិ នាម នត្ថិ. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា –

‘‘ន, ភិក្ខវេ, លោភជេន កម្មេន ទោសជេន កម្មេន មោហជេន កម្មេន ទេវា បញ្ញាយន្តិ, មនុស្សា បញ្ញាយន្តិ, យា វា បនញ្ញាបិ កាចិ សុគតិយោ, អថ ខោ, ភិក្ខវេ, លោភជេន កម្មេន ទោសជេន កម្មេន មោហជេន កម្មេន និរយោ បញ្ញាយតិ, តិរច្ឆានយោនិ បញ្ញាយតិ, បេត្តិវិសយោ បញ្ញាយតិ, យា វា បនញ្ញាបិ កាចិ ទុគ្គតិយោ’’តិ –

ឯវំ បញ្ញាបេតព្ពោ. សចេ សញ្ជានាតិ សញ្ជានាតុ, នោ ចេ សញ្ជានាតិ, ‘‘គច្ឆ បាតោវ វិហារំ បវិសិត្វា យាគុំ បិវាហី’’តិ ឧយ្យោជេតព្ពោ.

យថា ច បន ឥមស្មិំ សុត្តេ, ឯវំ មហាមាលុក្យោវាទេបិ មហាសតិបដ្ឋានេបិ កាយគតាសតិសុត្តេបិ សមថវិបស្សនា កថិតា. តត្ថ ឥមស្មិំ សុត្តេ សមថវសេន គច្ឆតោបិ វិបស្សនាវសេន គច្ឆតោបិ សមថធុរមេវ ធុរំ, មហាមាលុក្យោវាទេ វិបស្សនាវ ធុរំ, មហាសតិបដ្ឋានំ បន វិបស្សនុត្តរំ នាម កថិតំ, កាយគតាសតិសុត្តំ សមថុត្តរន្តិ.

អយំ ខោ គហបតិ…បេ… ឯកធម្មោ អក្ខាតោតិ ឯកធម្មំ បុច្ឆិតេន អយម្បិ ឯកធម្មោតិ ឯវំ បុច្ឆាវសេន កថិតត្តា ឯកាទសបិ ធម្មា ឯកធម្មោ នាម ជាតោ. មហាសកុលុទាយិសុត្តស្មិញ្ហិ ឯកូនវីសតិ បព្ពានិ បដិបទាវសេន ឯកធម្មោ នាម ជាតានិ, ឥធ ឯកាទសបុច្ឆាវសេន ឯកធម្មោតិ អាគតានិ. អមតុប្បត្តិយត្ថេន វា សព្ពានិបិ ឯកធម្មោតិ វត្តុំ វដ្ដតិ.

២១. និធិមុខំ គវេសន្តោតិ និធិំ បរិយេសន្តោ. សកិទេវាតិ ឯកបយោគេន. កថំ បន ឯកបយោគេនេវ ឯកាទសន្នំ និធីនំ អធិគមោ ហោតីតិ. ឥធេកច្ចោ អរញ្ញេ និធិំ គវេសមានោ ចរតិ, តមេនំ អញ្ញតរោ អត្ថចរកោ ទិស្វា ‘‘កិំ ភោ ចរសី’’តិ បុច្ឆតិ. សោ ‘‘ជីវិតវុត្តិំ បរិយេសាមី’’តិ អាហ. ឥតរោ ‘‘តេន ហិ សម្ម អាគច្ឆ, ឯតំ បាសាណំ បវត្តេហី’’តិ អាហ. សោ តំ បវត្តេត្វា ឧបរូបរិ ឋបិតា វា កុច្ឆិយា កុច្ឆិំ អាហច្ច ឋិតា វា ឯកាទស កុម្ភិយោ បស្សេយ្យ, ឯវំ ឯកបយោគេន ឯកាទសន្នំ និធីនំ អធិគមោ ហោតិ.

អាចរិយធនំ បរិយេសិស្សន្តីតិ អញ្ញតិត្ថិយា ហិ យស្ស សន្តិកេ សិប្បំ ឧគ្គណ្ហន្តិ, តស្ស សិប្បុគ្គហណតោ បុរេ វា បច្ឆា វា អន្តរន្តរេ វា គេហតោ នីហរិត្វា ធនំ ទេន្តិ. យេសំ គេហេ នត្ថិ, តេ ញាតិសភាគតោ បរិយេសន្តិ, តថា អលភមានា ភិក្ខម្បិ ចរិត្វា ទេន្តិយេវ. តំ សន្ធាយេតំ វុត្តំ.

កិមង្គំ បនាហន្តិ ពាហិរកា តាវ អនិយ្យានិកេបិ សាសនេ សិប្បមត្តទាយកស្ស ធនំ បរិយេសន្តិ; អហំ បន ឯវំវិធេ និយ្យានិកសាសនេ ឯកាទសវិធំ អមតុប្បត្តិបដិបទំ ទេសេន្តស្ស អាចរិយស្ស បូជំ កិំ ន ករិស្សាមិ, ករិស្សាមិយេវាតិ វទតិ. បច្ចេកទុស្សយុគេន អច្ឆាទេសីតិ ឯកមេកស្ស ភិក្ខុនោ ឯកេកំ ទុស្សយុគមទាសីតិ អត្ថោ. សមុទាចារវចនំ បនេត្ថ ឯវរូបំ ហោតិ, តស្មា អច្ឆាទេសីតិ វុត្តំ. បញ្ចសតវិហារន្តិ បញ្ចសតគ្ឃនិកំ បណ្ណសាលំ ការេសីតិ អត្ថោ. សេសំ សព្ពត្ថ ឧត្តានមេវាតិ.

បបញ្ចសូទនិយា មជ្ឈិមនិកាយដ្ឋកថាយ

អដ្ឋកនាគរសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.