៦. មហាធម្មសមាទានសុត្តវណ្ណនា

៤៧៣. ឯវំ មេ សុត្តន្តិ មហាធម្មសមាទានសុត្តំ. តត្ថ ឯវំកាមាតិ ឯវំឥច្ឆា. ឯវំឆន្ទាតិ ឯវំអជ្ឈាសយា. ឯវំអធិប្បាយាតិ ឯវំលទ្ធិកា. តត្រាតិ តស្មិំ អនិដ្ឋវឌ្ឍនេ ចេវ ឥដ្ឋបរិហានេ ច. ភគវំមូលកាតិ ភគវា មូលំ ឯតេសន្តិ ភគវំមូលកា. ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – ឥមេ, ភន្តេ, អម្ហាកំ ធម្មា បុព្ពេ កស្សបសម្មាសម្ពុទ្ធេន ឧប្បាទិតា, តស្មិំ បរិនិព្ពុតេ ឯកំ ពុទ្ធន្តរំ អញ្ញោ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា ឥមេ ធម្មេ ឧប្បាទេតុំ សមត្ថោ នាម នាហោសិ, ភគវតា បន នោ ឥមេ ធម្មា ឧប្បាទិតា. ភគវន្តញ្ហិ និស្សាយ មយំ ឥមេ ធម្មេ អាជានាម បដិវិជ្ឈាមាតិ ឯវំ ភគវំមូលកា នោ, ភន្តេ, ធម្មាតិ. ភគវំនេត្តិកាតិ ភគវា ហិ ធម្មានំ នេតា វិនេតា អនុនេតាតិ. យថាសភាវតោ បាដិយេក្កំ បាដិយេក្កំ នាមំ គហេត្វា ទស្សិតា ធម្មា ភគវំនេត្តិកា នាម ហោន្តិ. ភគវំបដិសរណាតិ ចតុភូមកា ធម្មា សព្ពញ្ញុតញ្ញាណស្ស អាបាថំ អាគច្ឆមានា ភគវតិ បដិសរន្តិ នាមាតិ ភគវំបដិសរណា. បដិសរន្តីតិ ឱសរន្តិ សមោសរន្តិ. អបិច មហាពោធិមណ្ឌេ និសិន្នស្ស ភគវតោ បដិវេធវសេន ផស្សោ អាគច្ឆតិ, អហំ ភគវា កិន្នាមោតិ? ត្វំ ផុសនដ្ឋេន ផស្សោ នាម. វេទនា, សញ្ញា, សង្ខារា, វិញ្ញាណំ អាគច្ឆតិ. អហំ ភគវា កិន្នាមន្តិ? ត្វំ វិជាននដ្ឋេន វិញ្ញាណំ នាមាតិ ឯវំ ចតុភូមកធម្មានំ យថាសភាវតោ បាដិយេក្កំ បាដិយេក្កំ នាមំ គណ្ហន្តោ ភគវា ធម្មេ បដិសរតីតិបិ ភគវំបដិសរណា. ភគវន្តញ្ញេវ បដិភាតូតិ ភគវតោយេវ ឯតស្ស ភាសិតស្ស អត្ថោ ឧបដ្ឋាតុ, តុម្ហេយេវ នោ កថេត្វា ទេថាតិ អត្ថោ.

៤៧៤. សេវិតព្ពេតិ និស្សយិតព្ពេ. ភជិតព្ពេតិ ឧបគន្តព្ពេ. យថា តំ អវិទ្ទសុនោតិ យថា អវិទុនោ ពាលស្ស អន្ធបុថុជ្ជនស្ស. យថា តំ វិទ្ទសុនោតិ យថា វិទុនោ មេធាវិនោ បណ្ឌិតស្ស.

៤៧៥. អត្ថិ, ភិក្ខវេ, ធម្មសមាទានន្តិ បុរិមសុត្តេ ឧប្បដិបាដិអាការេន មាតិកា ឋបិតា, ឥធ បន យថាធម្មរសេនេវ សត្ថា មាតិកំ ឋបេសិ. តត្ថ ធម្មសមាទានន្តិ បាណាតិបាតាទីនំ ធម្មានំ គហណំ.

៤៧៦. អវិជ្ជាគតោតិ អវិជ្ជាយ សមន្នាគតោ.

៤៧៧. វិជ្ជាគតោតិ វិជ្ជាយ សមន្នាគតោ បញ្ញវា.

៤៧៨. សហាបិ ទុក្ខេនាតិ ឯត្ថ មិច្ឆាចារោ អភិជ្ឈា មិច្ឆាទិដ្ឋីតិ ឥមេ តាវ តយោ បុព្ពចេតនាយ ច អបរចេតនាយ ចាតិ ទ្វិន្នំ ចេតនានំ វសេន ទុក្ខវេទនា ហោន្តិ. សន្និដ្ឋាបកចេតនា បន សុខសម្បយុត្តា វា ឧបេក្ខាសម្បយុត្តា វា ហោតិ. សេសា បាណាតិបាតាទយោ សត្ត តិស្សន្នម្បិ ចេតនានំ វសេន ទុក្ខវេទនា ហោន្តិ. ឥទំ សន្ធាយ វុត្តំ – ‘‘សហាបិ ទុក្ខេន សហាបិ ទោមនស្សេនា’’តិ. ទោមនស្សមេវ ចេត្ថ ទុក្ខន្តិ វេទិតព្ពំ. បរិយេដ្ឋិំ វា អាបជ្ជន្តស្ស បុព្ពភាគបរភាគេសុ កាយិកំ ទុក្ខម្បិ វដ្ដតិយេវ.

៤៧៩. សហាបិ សុខេនាតិ ឯត្ថ បាណាតិបាតោ ផរុសវាចា ព្យាបាទោតិ ឥមេ តាវ តយោ បុព្ពចេតនាយ ច អបរចេតនាយ ចាតិ ទ្វិន្នំ ចេតនានំ វសេន សុខវេទនា ហោន្តិ. សន្និដ្ឋាបកចេតនា បន ទុក្ខសម្បយុត្តាវ ហោតិ. សេសា សត្ត តិស្សន្នម្បិ ចេតនានំ វសេន សុខវេទនា ហោន្តិយេវ. សហាបិ សោមនស្សេនាតិ សោមនស្សមេវ ចេត្ថ សុខន្តិ វេទិតព្ពំ. ឥដ្ឋផោដ្ឋព្ពសមង្គិនោ វា បុព្ពភាគបរភាគេសុ កាយិកំ សុខម្បិ វដ្ដតិយេវ.

៤៨០. តតិយធម្មសមាទានេ ឥធេកច្ចោ មច្ឆពន្ធោ វា ហោតិ, មាគវិកោ វា, បាណុបឃាតំយេវ និស្សាយ ជីវិកំ កប្បេតិ. តស្ស គរុដ្ឋានិយោ ភិក្ខុ អកាមកស្សេវ បាណាតិបាតេ អាទីនវំ, បាណាតិបាតវិរតិយា ច អានិសំសំ កថេត្វា សិក្ខាបទំ ទេតិ. សោ គណ្ហន្តោបិ ទុក្ខិតោ ទោមនស្សិតោវ ហុត្វា គណ្ហាតិ. អបរភាគេ កតិបាហំ វីតិនាមេត្វា រក្ខិតុំ អសក្កោន្តោបិ ទុក្ខិតោវ ហោតិ, តស្ស បុព្ពាបរចេតនា ទុក្ខសហគតាវ ហោន្តិ. សន្និដ្ឋាបកចេតនា បន សុខសហគតា វា ឧបេក្ខាសហគតា វាតិ ឯវំ សព្ពត្ថ អត្ថោ វេទិតព្ពោ. ឥតិ បុព្ពភាគបរភាគចេតនាវ សន្ធាយ ឥទំ វុត្តំ – ‘‘សហាបិ ទុក្ខេន សហាបិ ទោមនស្សេនា’’តិ. ទោមនស្សមេវ ចេត្ថ ទុក្ខន្តិ វេទិតព្ពំ.

៤៨១. ចតុត្ថធម្មសមាទានេ ទសសុបិ បទេសុ តិស្សោបិ បុព្ពភាគាបរភាគសន្និដ្ឋាបកចេតនា សុខសម្បយុត្តា ហោន្តិយេវ, តំ សន្ធាយ ឥទំ វុត្តំ – ‘‘សហាបិ សុខេន សហាបិ សោមនស្សេនា’’តិ. សោមនស្សមេវ ចេត្ថ សុខន្តិ វេទិតព្ពំ.

៤៨២. តិត្តកាលាពូតិ តិត្តករសអលាពុ. វិសេន សំសដ្ឋោតិ ហលាហលវិសេន សម្បយុត្តោ មិស្សិតោ លុឡិតោ. នច្ឆាទេស្សតីតិ ន រុច្ចិស្សតិ ន តុដ្ឋិំ ករិស្សតិ. និគច្ឆសីតិ គមិស្សសិ. អប្បដិសង្ខាយ បិវេយ្យាតិ តំ អប្បច្ចវេក្ខិត្វា បិវេយ្យ.

៤៨៣. អាបានីយកំសោតិ អាបានីយស្ស មធុរបានកស្ស ភរិតកំសោ. វណ្ណសម្បន្នោតិ បានកវណ្ណាទីហិ សម្បន្នវណ្ណោ, កំសេ បក្ខិត្តបានកវសេន បានកកំសោបិ ឯវំ វុត្តោ. ឆាទេស្សតីតិ តញ្ហិ ហលាហលវិសំ យត្ថ យត្ថ បក្ខិត្តំ ហោតិ, តស្ស តស្សេវ រសំ ទេតិ. តេន វុត្តំ ‘‘ឆាទេស្សតី’’តិ.

៤៨៤. បូតិមុត្តន្តិ មុត្តមេវ. យថា ហិ មនុស្សភាវោ សុវណ្ណវណ្ណោ បូតិកាយោត្វេវ, តទហុជាតាបិ គលោចិលតា បូតិលតាត្វេវ វុច្ចតិ. ឯវំ តង្ខណំ គហិតំ តរុណម្បិ មុត្តំ បូតិមុត្តមេវ. នានាភេសជ្ជេហីតិ ហរីតកាមលកាទីហិ នានោសធេហិ. សុខី អស្សាតិ អរោគោ សុវណ្ណវណ្ណោ សុខី ភវេយ្យ.

៤៨៥. ទធិ ច មធុ ចាតិ សុបរិសុទ្ធំ ទធិ ច សុមធុរំ មធុ ច. ឯកជ្ឈំ សំសដ្ឋន្តិ ឯកតោ កត្វា មិស្សិតំ អាលុឡិតំ. តស្ស តន្តិ តស្ស តំ ចតុមធុរភេសជ្ជំ បិវតោ រុច្ចេយ្យ. ឥទញ្ច យំ ភគន្ទរសំសដ្ឋំ លោហិតំ បក្ខន្ទតិ, ន តស្ស ភេសជ្ជំ, អាហារំ ថម្ភេត្វា មគ្គំ អវលញ្ជំ ករោតិ. យំ បន បិត្តសំសដ្ឋំ លោហិតំ, តស្សេតំ ភេសជ្ជំ សីតលកិរិយាយ បរិយត្តភូតំ.

៤៨៦. វិទ្ធេតិ ឧព្ពិទ្ធេ. មេឃវិគមេន ទូរីភូតេតិ អត្ថោ. វិគតវលាហកេតិ អបគតមេឃេ, ទេវេតិ អាកាសេ. អាកាសគតំ តមគតន្តិ អាកាសគតំ តមំ. បុថុសមណព្រាហ្មណបរប្បវាទេតិ បុថូនំ សមណព្រាហ្មណសង្ខាតានំ បរេសំ វាទេ. អភិវិហច្ចាតិ អភិហន្ត្វា. ភាសតេ ច តបតេ ច វិរោចតេ ចាតិ សរទកាលេ មជ្ឈន្ហិកសមយេ អាទិច្ចោវ ឱភាសំ មុញ្ចតិ តបតិ វិជ្ជោតតីតិ.

ឥទំ បន សុត្តំ ទេវតានំ អតិវិយ បិយំ មនាបំ. តត្រិទំ វត្ថុ – ទក្ខិណទិសាយំ កិរ ហត្ថិភោគជនបទេ សង្គរវិហារោ នាម អត្ថិ. តស្ស ភោជនសាលទ្វារេ សង្គររុក្ខេ អធិវត្ថា ទេវតា រត្តិភាគេ ឯកស្ស ទហរស្ស សរភញ្ញវសេន ឥទំ សុត្តំ ឱសារេន្តស្ស សុត្វា សាធុការំ អទាសិ. ទហរោ កិំ ឯសោតិ អាហ. អហំ, ភន្តេ, ឥមស្មិំ រុក្ខេ អធិវត្ថា ទេវតាតិ. កស្មិំ ទេវតេ បសន្នាសិ, កិំ សទ្ទេ, ឧទាហុ សុត្តេតិ? សទ្ទោ នាម, ភន្តេ, យស្ស កស្សចិ ហោតិយេវ, សុត្តេ បសន្នាម្ហិ. សត្ថារា ជេតវនេ និសីទិត្វា កថិតទិវសេ ច អជ្ជ ច ឯកព្យញ្ជនេបិ នានំ នត្ថីតិ. អស្សោសិ ត្វំ ទេវតេ សត្ថារា កថិតទិវសេតិ? អាម, ភន្តេ. កត្ថ ឋិតា អស្សោសីតិ? ជេតវនំ, ភន្តេ, គតាម្ហិ, មហេសក្ខាសុ បន ទេវតាសុ អាគច្ឆន្តីសុ តត្ថ ឱកាសំ អលភិត្វា ឥធេវ ឋត្វា អស្សោសិន្តិ. ឯត្ថ ឋិតាយ សក្កា សុត្ថុ សទ្ទោ សោតុន្តិ? ត្វំ បន, ភន្តេ, មយ្ហំ សទ្ទំ សុណសីតិ? អាម ទេវតេតិ. ទក្ខិណកណ្ណបស្សេ និសីទិត្វា កថនកាលោ វិយ, ភន្តេ, ហោតីតិ. កិំ បន ទេវតេ សត្ថុ រូបំ បស្សសីតិ? សត្ថា មមេវ ឱលោកេតីតិ មញ្ញមានា សណ្ឋាតុំ ន សក្កោមិ, ភន្តេតិ. វិសេសំ បន និព្ពត្តេតុំ អសក្ខិត្ថ ទេវតេតិ. ទេវតា តត្ថេវ អន្តរធាយិ. តំ ទិវសំ កិរេស ទេវបុត្តោ សោតាបត្តិផលេ បតិដ្ឋិតោ. ឯវមិទំ សុត្តំ ទេវតានំ បិយំ មនាបំ. សេសំ សព្ពត្ថ ឧត្តានត្ថមេវាតិ.

បបញ្ចសូទនិយា មជ្ឈិមនិកាយដ្ឋកថាយ

មហាធម្មសមាទានសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.