៣. ផលទាយកវិមានវណ្ណនា

ឧច្ចមិទំ មណិថូណន្តិ ផលទាយកវិមានំ. តស្ស កា ឧប្បត្តិ? ភគវា រាជគហេ វិហរតិ វេឡុវនេ. តេន សមយេន រញ្ញោ ពិម្ពិសារស្ស អកាលេ អម្ពផលានិ បរិភុញ្ជិតុំ ឥច្ឆា ឧប្បជ្ជិ. សោ អារាមបាលំ អាហ – ‘‘មយ្ហំ ខោ, ភណេ, អម្ពផលេសុ ឥច្ឆា ឧប្បន្នា, តស្មា អម្ពានិ មេ អានេត្វា ទេហី’’តិ. ‘‘ទេវ, នត្ថិ អម្ពេសុ អម្ពផលំ, អបិចាហំ តថា ករោមិ, សចេ ទេវោ កិញ្ចិ កាលំ អាគមេតិ, យថា អម្ពា ន ចិរស្សេវ ផលំ គណ្ហន្តី’’តិ. ‘‘សាធុ, ភណេ, តថា ករោហី’’តិ. អារាមបាលោ អារាមំ គន្ត្វា អម្ពរុក្ខមូលេសុ បំសុំ អបនេត្វា តាទិសំ បំសុំ អាកិរិ, តាទិសញ្ច ឧទកំ អាសិញ្ចិ, យថា ន ចិរស្សេវ អម្ពរុក្ខា សច្ឆិន្នបត្តា អហេសុំ. អថ នំ បំសុំ អបនេត្វា ផារុសកកសដមិស្សកំ បាកតិកំ បំសុំ អាកិរិត្វា សាធុកំ ឧទកំ អទាសិ. តទា អម្ពរុក្ខា ន ចិរេនេវ កោរកិតា បល្លវិតា កុដមលកជាតា ហុត្វា បុប្ផិំសុ, អថ សលាដុកជាតា ហុត្វា ផលានិ គណ្ហិំសុ. តត្ថេកស្មិំ អម្ពរុក្ខេ បឋមតរំ ចត្តារិ ផលានិ មនោសិលាចុណ្ណបិញ្ជរវណ្ណានិ សម្បន្នគន្ធរសានិ បរិណតានិ អហេសុំ.

សោ តានិ គហេត្វា ‘‘រញ្ញោ ទស្សាមី’’តិ គច្ឆន្តោ អន្តរាមគ្គេ អាយស្មន្តំ មហាមោគ្គល្លានំ បិណ្ឌាយ ចរមានំ ទិស្វា ចិន្តេសិ ‘‘ឥមានិ អម្ពានិ អគ្គផលភូតានិ ឥមស្ស អយ្យស្ស ទស្សាមិ, កាមំ មំ រាជា ហនតុ វា បព្ពាជេតុ វា, រញ្ញោ ហិ ទិន្នេ ទិដ្ឋធម្មេ បូជាមត្តំ អប្បមត្តកំ ផលំ, អយ្យស្ស ទិន្នេ បន ទិដ្ឋធម្មិកម្បិ សម្បរាយិកម្បិ អបរិមាណំ ផលំ ភវិស្សតី’’តិ. ឯវំ បន ចិន្តេត្វា តានិ ផលានិ ថេរស្ស ទត្វា រាជានំ ឧបសង្កមិត្វា រញ្ញោ តមត្ថំ អារោចេសិ. តំ សុត្វា រាជា រាជបុរិសេ អាណាបេសិ ‘‘វីមំសថ តាវ, ភណេ, យថាយំ អាហា’’តិ. ថេរោ បន តានិ ផលានិ ភគវតោ ឧបនាមេសិ. ភគវា តេសុ ឯកំ សារិបុត្តត្ថេរស្ស, ឯកំ មហាមោគ្គល្លានត្ថេរស្ស, ឯកំ មហាកស្សបត្ថេរស្ស ទត្វា ឯកំ អត្តនា បរិភុញ្ជិ. បុរិសា តំ បវត្តិំ រញ្ញោ អារោចេសុំ.

រាជា តំ សុត្វា ‘‘ធីរោ វតាយំ បុរិសោ, យោ អត្តនោ ជីវិតម្បិ បរិច្ចជិត្វា បុញ្ញបសុតោ អហោសិ, អត្តនោ បរិស្សមញ្ច ឋានគតមេវ អកាសី’’តិ តុដ្ឋចិត្តោ តស្ស ឯកំ គាមវរំ វត្ថាលង្ការាទីនិ ច ទត្វា ‘‘យំ តយា ភណេ អម្ពផលទានេន បុញ្ញំ បសុតំ, តតោ មេ បត្តិំ ទេហី’’តិ អាហ. សោ ‘‘ទេមិ, ទេវ, យថាសុខំ បត្តិំ គណ្ហាហី’’តិ អវោច. អារាមបាលោ អបរភាគេ កាលំ កត្វា តាវតិំសេសុ ឧប្បជ្ជិ, តស្ស សោឡសយោជនិកំ កនកវិមានំ និព្ពត្តិ សត្តសតកូដាគារបដិមណ្ឌិតំ. តំ ទិស្វា អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ បុច្ឆិ –

១០៦០. ‘‘ឧច្ចមិទំ មណិថូណំ វិមានំ, សមន្តតោ សោឡស យោជនានិ;

កូដាគារា សត្តសតា ឧឡារា, វេឡុរិយថម្ភា រុចកត្ថតា សុភា.

១០៦១. ‘‘តត្ថច្ឆសិ បិវសិ ខាទសិ ច, ទិព្ពា ច វីណា បវទន្តិ វគ្គុំ;

អដ្ឋដ្ឋកា សិក្ខិតា សាធុរូបា, ទិព្ពា ច កញ្ញា តិទសចរា ឧឡារា;

នច្ចន្តិ គាយន្តិ បមោទយន្តិ.

១០៦២. ‘‘ទេវិទ្ធិបត្តោសិ មហានុភាវោ…បេ…

វណ្ណោ ច តេ សព្ពទិសា បភាសតី’’តិ.

១០៦៣. ‘‘សោ ទេវបុត្តោ អត្តមនោ…បេ… យស្ស កម្មស្សិទំ ផលំ’’.

១០៦៤. ‘‘ផលទាយី ផលំ វិបុលំ លភតិ, ទទមុជុគតេសុ បសន្នមានសោ;

សោ ហិ បមោទតិ សគ្គគតោ តិទិវេ, អនុភោតិ ច បុញ្ញផលំ វិបុលំ.

១០៦៥. ‘‘តវេវាហំ មហាមុនិ, អទាសិំ ចតុរោ ផលេ.

១០៦៦. ‘‘តស្មា ហិ ផលំ អលមេវ ទាតុំ, និច្ចំ មនុស្សេន សុខត្ថិកេន;

ទិព្ពានិ វា បត្ថយតា សុខានិ, មនុស្សសោភគ្គតមិច្ឆតា វា.

១០៦៧. ‘‘តេន មេតាទិសោ វណ្ណោ…បេ…

វណ្ណោ ច មេ សព្ពទិសា បភាសតី’’តិ. – សោបិស្ស ព្យាកាសិ;

១០៦១. តត្ថ អដ្ឋដ្ឋកាតិ ឯកេកស្មិំ កូដាគារេ អដ្ឋដ្ឋកា ចតុសដ្ឋិបរិមាណា. សាធុរូបាតិ រូបសម្បត្តិយា ច សីលាចារសម្បត្តិយា ច សិក្ខាសម្បត្តិយា ច សុន្ទរសភាវា. ទិព្ពា ច កញ្ញាតិ ទេវច្ឆរាយោ. តិទសចរាតិ តិទសេសុ សុខាចារា សុខវិហារិនិយោ. ឧឡារាតិ ឧឡារវិភវា.

១០៦៤. ផលទាយីតិ អត្តនា អម្ពផលស្ស ទិន្នត្តា អត្តានំ សន្ធាយ វទតិ. ផលន្តិ បុញ្ញផលំ. វិបុលន្តិ មហន្តំ លភតិ មនុស្សលោកេ បតិដ្ឋិតោតិ អធិប្បាយោ. ទទន្តិ ទទន្តោ ទានហេតុ. ឧជុគតេសូតិ ឧជុបដិបន្នេសុ. សគ្គគតោតិ ឧប្បជ្ជនវសេន សគ្គំ គតោ, តត្ថាបិ តិទិវេ តាវតិំសភវនេ អនុភោតិ ច បុញ្ញផលំ វិបុលំ យថាហំ, ឯវំ អញ្ញោបីតិ អត្ថោ.

១០៦៦. តស្មាតិ យស្មា ចតុន្នំ ផលានំ ទានមត្តេន ឦទិសី សម្បត្តិ អធិគតា, តស្មា. អលមេវ យុត្តមេវ. និច្ចន្តិ សព្ពកាលំ. ទិព្ពានីតិ ទេវលោកបរិយាបន្នានិ. មនុស្សសោភគ្គតន្តិ មនុស្សេសុ សុភគភាវំ. សេសំ វុត្តនយមេវ.

ផលទាយកវិមានវណ្ណនា និដ្ឋិតា.