៣. ឆត្តមាណវកវិមានវណ្ណនា

យោ វទតំ បវរោ មនុជេសូតិ ឆត្តមាណវកវិមានំ. តស្ស កា ឧប្បត្តិ? ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ. តេន សមយេន សេតព្យាយំ អញ្ញតរស្ស ព្រាហ្មណស្ស កិច្ឆាលទ្ធោ បុត្តោ ឆត្តោ នាម ព្រាហ្មណមាណវោ អហោសិ. សោ វយប្បត្តោ បិតរា បេសិតោ ឧក្កដ្ឋំ គន្ត្វា ព្រាហ្មណស្ស បោក្ខរសាតិស្ស សន្តិកេ មេធាវិតាយ អនលសតាយ ច ន ចិរេនេវ មន្តេ វិជ្ជាដ្ឋានានិ ច ឧគ្គហេត្វា ព្រាហ្មណសិប្បេ និប្ផត្តិំ បត្តោ. សោ អាចរិយំ អភិវាទេត្វា ‘‘មយា តុម្ហាកំ សន្តិកេ សិប្បំ សិក្ខិតំ, កិំ វោ គរុទក្ខិណំ ទេមី’’តិ អាហ. អាចរិយោ ‘‘គរុទក្ខិណា នាម អន្តេវាសិកស្ស វិភវានុរូបា, កហាបណសហស្សមានេហី’’តិ អាហ. ឆត្តមាណវោ អាចរិយំ អភិវាទេត្វា សេតព្យំ គន្ត្វា មាតាបិតរោ វន្ទិត្វា តេហិ អភិនន្ទិយមានោ កតបដិសន្ថារោ តមត្ថំ បិតុ អារោចេត្វា ‘‘ទេថ មេ ទាតព្ពយុត្តកំ, អជ្ជេវ ទត្វា អាគមិស្សាមី’’តិ អាហ. តំ មាតាបិតរោ ‘‘តាត, អជ្ជ វិកាលោ, ស្វេ គមិស្សសី’’តិ វត្វា កហាបណេ នីហរិត្វា ភណ្ឌិកំ ពន្ធាបេត្វា ឋបេសុំ. ចោរា តំ បវត្តិំ ញត្វា ឆត្តមាណវកស្ស គមនមគ្គេ អញ្ញតរស្មិំ វនគហនេ និលីនា អច្ឆិំសុ ‘‘មាណវំ មារេត្វា កហាបណេ គណ្ហិស្សាមា’’តិ.

ភគវា បច្ចូសសមយេ មហាករុណាសមាបត្តិតោ វុដ្ឋាយ លោកំ វោលោកេន្តោ ឆត្តមាណវកស្ស សរណេសុ ច សីលេសុ ច បតិដ្ឋានំ, ចោរេហិ មារិតស្ស ទេវលោកេ និព្ពត្តិំ, តតោ សហ វិមានេន អាគតស្ស តត្ថ សន្និបតិតបរិសាយ ច ធម្មាភិសមយំ ទិស្វា បឋមតរមេវ គន្ត្វា មាណវកស្ស គមនមគ្គេ អញ្ញតរស្មិំ រុក្ខមូលេ និសីទិ. មាណវោ អាចរិយធនំ គហេត្វា សេតព្យតោ ឧក្កដ្ឋាភិមុខោ គច្ឆន្តោ អន្តរាមគ្គេ ភគវន្តំ និសិន្នំ ទិស្វា ឧបសង្កមិត្វា អដ្ឋាសិ. ‘‘កុហិំ គមិស្សសី’’តិ ភគវតា វុត្តោ ‘‘ឧក្កដ្ឋំ, ភោ គោតម, គមិស្សាមិ មយ្ហំ អាចរិយស្ស បោក្ខរសាតិស្ស គរុទក្ខិណំ ទាតុ’’ន្តិ អាហ. អថ ភគវា ‘‘ជានាសិ បន ត្វំ, មាណវ, តីណិ សរណានិ, បញ្ច សីលានី’’តិ វត្វា តេន ‘‘នាហំ ជានាមិ, កិមត្ថិយានិ បនេតានិ កីទិសានិ ចា’’តិ វុត្តេ ‘‘ឥទមីទិស’’ន្តិ សរណគមនស្ស សីលសមាទានស្ស ច ផលានិសំសំ វិភាវេត្វា ‘‘ឧគ្គណ្ហាហិ តាវ, មាណវក, សរណគមនវិធិ’’ន្តិ វត្វា ‘‘សាធុ ឧគ្គណ្ហិស្សាមិ, កថេថ ភន្តេ ភគវា’’តិ តេន យាចិតោ តស្ស រុចិយា អនុរូបំ គាថាពន្ធវសេន សរណគមនវិធិំ ទស្សេន្តោ –

៨៨៦. ‘‘យោ វទតំ បវរោ មនុជេសុ, សក្យមុនី ភគវា កតកិច្ចោ;

បារគតោ ពលវីរិយសមង្គី, តំ សុគតំ សរណត្ថមុបេហិ.

៨៨៧. ‘‘រាគវិរាគមនេជមសោកំ, ធម្មមសង្ខតមប្បដិកូលំ;

មធុរមិមំ បគុណំ សុវិភត្តំ, ធម្មមិមំ សរណត្ថមុបេហិ.

៨៨៨. ‘‘យត្ថ ច ទិន្ន មហប្ផលមាហុ, ចតូសុ សុចីសុ បុរិសយុគេសុ;

អដ្ឋ ច បុគ្គល ធម្មទសា តេ, សង្ឃមិមំ សរណត្ថមុបេហី’’តិ. –

តិស្សោ គាថាយោ អភាសិ.

៨៨៦. តត្ថ យោតិ អនិយមិតវចនំ, តស្ស ‘‘ត’’ន្តិ ឥមិនា និយមនំ វេទិតព្ពំ. វទតន្តិ វទន្តានំ. បវរោតិ សេដ្ឋោ, កថិកានំ ឧត្តមោ វាទីវរោតិ អត្ថោ. មនុជេសូតិ ឧក្កដ្ឋនិទ្ទេសោ យថា ‘‘សត្ថា ទេវមនុស្សាន’’ន្តិ. ភគវា បន ទេវមនុស្សានម្បិ ព្រហ្មានម្បិ សព្ពេសម្បិ សត្តានំ បវរោយេវ, ភគវតោ ច ចរិមភវេ មនុស្សេសុ ឧប្បន្នតាយ វុត្តំ ‘‘មនុជេសូ’’តិ. តេនេវាហ ‘‘សក្យមុនី’’តិ. សក្យកុលប្បសុតតាយ សក្យោ, កាយមោនេយ្យាទីហិ សមន្នាគតតោ អនវសេសស្ស ច ញេយ្យស្ស មុននតោ មុនិ ចាតិ សក្យមុនិ. ភាគ្យវន្តតាទីហិ ចតូហិ ការណេហិ ភគវា. ចតូហិ មគ្គេហិ កាតព្ពស្ស បរិញ្ញាទិបភេទស្ស សោឡសវិធស្ស កិច្ចស្ស កតត្តា និប្ផាទិតត្តា កតកិច្ចោ. បារំ សក្កាយស្ស បរតីរំ និព្ពានំ គតោ សយម្ភុញាណេន អធិគតោតិ បារគតោ. អសទិសេន កាយពលេន, អនញ្ញសាធារណេន ញាណពលេន, ចតុព្ពិធសម្មប្បធានវីរិយេន ច សមន្នាគតត្តា ពលវីរិយសមង្គី. សោភនគមនត្តា, សុន្ទរំ ឋានំ គតត្តា, សម្មា គតត្តា, សម្មា ច គទិតត្តា សុគតោ. តំ សុគតំ សម្មាសម្ពុទ្ធំ សរណត្ថំ សរណាយ បរាយណាយ អបាយទុក្ខវដ្ដទុក្ខបរិត្តាណាយ ឧបេហិ ឧបគច្ឆ, អជ្ជ បដ្ឋាយ អហិតនិវត្តនេន ហិតសំវឌ្ឍនេន ‘‘អយំ មេ ភគវា សរណំ តាណំ លេណំ បរាយណំ គតិ បដិសរណ’’ន្តិ ភជ សេវ, ឯវំ ជានាហិ វា ពុជ្ឈស្សូតិ អត្ថោ.

៨៨៧. រាគវិរាគន្តិ អរិយមគ្គមាហ. តេន ហិ អរិយា អនាទិកាលភាវិតម្បិ រាគំ វិរជ្ជេន្តិ. អនេជមសោកន្តិ អរិយផលំ. តញ្ហិ ឯជាសង្ខាតាយ តណ្ហាយ អវសិដ្ឋានញ្ច សោកនិមិត្តានំ កិលេសានំ សព្ពសោ បដិប្បស្សម្ភនតោ ‘‘អនេជំ អសោក’’ន្តិ ច វុច្ចតិ. ធម្មន្តិ សភាវធម្មំ. សភាវតោ គហេតព្ពធម្មោ ហេស យទិទំ មគ្គផលនិព្ពានានិ, ន បរិយត្តិធម្មោ វិយ បញ្ញត្តិធម្មវសេន. ធម្មន្តិ វា បរមត្ថធម្មំ, និព្ពានន្តិ អត្ថោ. សមេច្ច សម្ភុយ្យ បច្ចយេហិ កតំ សង្ខតំ, ន សង្ខតន្តិ អសង្ខតំ. តទេវ និព្ពានំ. នត្ថិ ឯត្ថ កិញ្ចិបិ បដិកូលន្តិ អប្បដិកូលំ. សវនវេលាយំ ឧបបរិក្ខណវេលាយំ បដិបជ្ជនវេលាយន្តិ សព្ពទាបិ ឥដ្ឋមេវាតិ មធុរំ. សព្ពញ្ញុតញ្ញាណសន្និស្សយាយ បដិភានសម្បទាយ បវត្តិតត្តា សុប្បវត្តិភាវតោ និបុណភាវតោ ច បគុណំ. វិភជិតព្ពស្ស អត្ថស្ស ខន្ធាទិវសេន កុសលាទិវសេន ឧទ្ទេសាទិវសេន ច សុដ្ឋុ វិភជនតោ សុវិភត្តំ. តីហិបិ បទេហិ បរិយត្តិធម្មមេវ វទតិ. តេនេវ ហិស្ស អាបាថកាលេ វិយ វិមទ្ទនកាលេបិ កថេន្តស្ស វិយ សុណន្តស្សាបិ សម្មុខីភាវតោ ឧភតោបច្ចក្ខតាយ ទស្សនត្ថំ ‘‘ឥម’’ន្តិ វុត្តំ. ធម្មន្តិ យថាវបដិបជ្ជន្តេ អបាយទុក្ខបាតតោ ធារណត្ថេន ធម្មំ, ឥទំ ចតុព្ពិធស្សាបិ ធម្មស្ស សាធារណវចនំ. បរិយត្តិធម្មោបិ ហិ សរណេសុ ច សីលេសុ ច បតិដ្ឋានមត្តាយបិ យថាវបដិបត្តិយា អបាយទុក្ខបាតតោ ធារេតិ ឯវ. ឥមស្ស ច អត្ថស្ស ឥទមេវ វិមានំ សាធកន្តិ ទដ្ឋព្ពំ. សាធារណភាវេន យថាវុត្តធម្មស្ស បច្ចក្ខំ កត្វា ទស្សេន្តោ បុន ‘‘ឥម’’ន្តិ អាហ.

៨៨៨. យត្ថាតិ យស្មិំ អរិយសង្ឃេ. ទិន្នន្តិ បរិច្ចត្តំ អន្នាទិទេយ្យធម្មំ. ទិន្ន មហប្ផលន្តិ គាថាសុខត្ថំ អនុនាសិកលោបោ កតោ. អច្ចន្តមេវ កិលេសាសុចិតោ វិសុជ្ឈនេន សុចីសុ ‘‘សោតាបន្នោ សោតាបត្តិផលសច្ឆិកិរិយាយ បដិបន្នោ’’តិអាទិនា (អ. និ. ៨.៦០) វុត្តេសុ ចតូសុ បុរិសយុគេសុ. អដ្ឋាតិ មគ្គដ្ឋផលដ្ឋេសុ យុគឡេ អកត្វា វិសុំ វិសុំ គហណេន អដ្ឋ បុគ្គលា. គាថាសុខត្ថមេវ ចេត្ថ ‘‘បុគ្គល ធម្មទសា’’តិ រស្សំ កត្វា និទ្ទេសោ. ធម្មទសាតិ ចតុសច្ចធម្មស្ស និព្ពានធម្មស្ស ច បច្ចក្ខតោ ទស្សនកា. ទិដ្ឋិសីលសាមញ្ញេន សំហតភាវេន សង្ឃំ.

ឯវំ ភគវតា តីហិ គាថាហិ សរណគុណសន្ទស្សនេន សទ្ធិំ សរណគមនវិធិម្ហិ វុត្តេ មាណវោ តំតំសរណគុណានុស្សរណមុខេន សរណគមនវិធិនោ អត្តនោ ហទយេ ឋបិតភាវំ វិភាវេន្តោ តស្សា តស្សា គាថាយ អនន្តរំ ‘‘យោ វទតំ បវរោ’’តិអាទិនា តំ តំ គាថំ បច្ចនុភាសិ. ឯវំ បច្ចនុភាសិត្វា ឋិតស្ស បញ្ច សិក្ខាបទានិ សរូបតោ ផលានិសំសតោ ច វិភាវេត្វា តេសំ សមាទានវិធិំ កថេសិ. សោ តម្បិ សុដ្ឋុ ឧបធារេត្វា បសន្នមានសោ ‘‘ហន្ទាហំ ភគវា គមិស្សាមី’’តិ វត្វា រតនត្តយគុណំ អនុស្សរន្តោ តំយេវ មគ្គំ បដិបជ្ជិ. ភគវាបិ ‘‘អលំ ឥមស្ស ឯត្តកំ កុសលំ ទេវលោកូបបត្តិយា’’តិ ជេតវនមេវ អគមាសិ.

មាណវស្ស បន បសន្នចិត្តស្ស រតនត្តយគុណំ សល្លក្ខណវសេន ‘‘សរណំ ឧបេមី’’តិ បវត្តចិត្តុប្បាទតាយ សរណេសុ ច, ភគវតា វុត្តនយេន បញ្ចន្នំ សីលានំ អធិដ្ឋានេន សីលេសុ ច បតិដ្ឋិតស្ស តេនេវ នយេន រតនត្តយគុណេ អនុស្សរន្តស្សេវ គច្ឆន្តស្ស ចោរា មគ្គេ បរិយុដ្ឋិំសុ. សោ តេ អគណេត្វា រតនត្តយគុណេ អនុស្សរន្តោយេវ គច្ឆតិ. តញ្ចេកោ ចោរោ គុម្ពន្តរំ ឧបនិស្សាយ ឋិតោ វិសបីតេន សរេន សហសាវ វិជ្ឈិត្វា ជីវិតក្ខយំ បាបេត្វា កហាបណភណ្ឌិកំ គហេត្វា អត្តនោ សហាយេហិ សទ្ធិំ បក្កាមិ. មាណវោ បន កាលំ កត្វា តាវតិំសភវនេ តិំសយោជនិកេ កនកវិមានេ សុត្តប្បពុទ្ធោ វិយ អច្ឆរាសហស្សបរិវុតោ សដ្ឋិសកដភារាលង្ការបដិមណ្ឌិតត្តភាវោ និព្ពត្តិ, តស្ស វិមានស្ស អាភា សាតិរេកានិ វីសតិយោជនានិ ផរិត្វា តិដ្ឋតិ.

អថ មាណវំ កាលកតំ ទិស្វា សេតព្យគាមវាសិនោ មនុស្សា សេតព្យំ គន្ត្វា តស្ស មាតាបិតូនំ ឧក្កដ្ឋគាមវាសិនោ ច ឧក្កដ្ឋំ គន្ត្វា ព្រាហ្មណស្ស បោក្ខរសាតិស្ស កថេសុំ. តំ សុត្វា តស្ស មាតាបិតរោ ញាតិមិត្តា ព្រាហ្មណោ ច បោក្ខរសាតិ សបរិវារា អស្សុមុខា រោទមានា តំ បទេសំ អគមំសុ, យេភុយ្យេន សេតព្យវាសិនោ ច ឧក្កដ្ឋវាសិនោ ច ឥច្ឆានង្គលវាសិនោ ច សន្និបតិំសុ, មហាសមាគមោ អហោសិ. អថ មាណវស្ស មាតាបិតរោ មគ្គស្ស អវិទូរេ ចិតកំ សជ្ជេត្វា សរីរកិច្ចំ កាតុំ អារភិំសុ.

អថ ភគវា ចិន្តេសិ ‘‘មយិ គតេ ឆត្តមាណវោ មំ វន្ទិតុំ អាគមិស្សតិ, អាគតញ្ច តំ កតកម្មំ កថាបេន្តោ កម្មផលំ បច្ចក្ខំ ការេត្វា ធម្មំ ទេសេស្សាមិ, ឯវំ មហាជនស្ស ធម្មាភិសមយោ ភវិស្សតី’’តិ ចិន្តេត្វា មហតា ភិក្ខុសង្ឃេន សទ្ធិំ តំ បទេសំ ឧបគន្ត្វា អញ្ញតរស្មិំ រុក្ខមូលេ និសីទិ ឆព្ពណ្ណពុទ្ធរំសិយោ វិស្សជ្ជេន្តោ. អថ ឆត្តមាណវទេវបុត្តោបិ អត្តនោ សម្បត្តិំ បច្ចវេក្ខិត្វា, តស្សា ការណំ ឧបធារេន្តោ សរណគមនញ្ច សីលសមាទានញ្ច ទិស្វា, វិម្ហយជាតោ ភគវតិ សញ្ជាតបសាទពហុមានោ ‘‘ឥទានេវាហំ គន្ត្វា ភគវន្តញ្ច ភិក្ខុសង្ឃញ្ច វន្ទិស្សាមិ, រតនត្តយគុណេ ច មហាជនស្ស បាកដេ ករិស្សាមី’’តិ កតញ្ញុតំ និស្សាយ សកលំ តំ អរញ្ញបទេសំ ឯកាលោកំ ករោន្តោ, សហ វិមានេន អាគន្ត្វា វិមានតោ ឱរុយ្ហ មហតា បរិវារេន សទ្ធិំ ទិស្សមានរូបោ ឧបសង្កមិត្វា ភគវតោ បាទេសុ សិរសា និបតន្តោ អភិវាទេត្វា អញ្ជលិំ បគ្គយ្ហ ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ. តំ ទិស្វា មហាជនោ ‘‘កោ នុ ខោ អយំ ទេវោ វា ព្រហ្មា វា’’តិ អច្ឆរិយព្ភុតជាតោ ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ បរិវារេសិ. ភគវា តេន កតបុញ្ញកម្មំ បាកដំ កាតុំ –

៨៨៩. ‘‘ន តថា តបតិ នភេ សូរិយោ, ចន្ទោ ច ន ភាសតិ ន ផុស្សោ;

យថា អតុលមិទំ មហប្បភាសំ, កោ នុ ត្វំ តិទិវា មហិំ ឧបាគា.

៨៩០. ‘‘ឆិន្ទតិ រំសី បភង្ករស្ស, សាធិកវីសតិយោជនានិ អាភា;

រត្តិមបិ យថា ទិវំ ករោតិ, បរិសុទ្ធំ វិមលំ សុភំ វិមានំ.

៨៩១. ‘‘ពហុបទុមវិចិត្របុណ្ឌរីកំ, វោកិណ្ណំ កុសុមេហិ នេកចិត្តំ;

អរជវិរជហេមជាលឆន្នំ, អាកាសេ តបតិ យថាបិ សូរិយោ.

៨៩២. ‘‘រត្តម្ពរបីតវាសសាហិ, អគរុបិយង្គុចន្ទនុស្សទាហិ;

កញ្ចនតនុសន្និភត្តចាហិ, បរិបូរំ គគនំវ តារកាហិ.

៨៩៣. ‘‘នរនារិយោ ពហុកេត្ថនេកវណ្ណា, កុសុមវិភូសិតាភរណេត្ថ សុមនា;

អនិលបមុញ្ចិតា បវន្តិ សុរភិំ, តបនិយវិតតា សុវណ្ណឆន្នា.

៨៩៤. ‘‘កិស្ស សំយមស្ស អយំ វិបាកោ, កេនាសិ កម្មផលេនិធូបបន្នោ;

យថា ច តេ អធិគតមិទំ វិមានំ, តទនុបទំ អវចាសិ ឥគ្ឃ បុដ្ឋោ’’តិ. –

តំ ទេវបុត្តំ បដិបុច្ឆិ.

៨៨៦. តត្ថ តបតីតិ ទិប្បតិ. នភេតិ អាកាសេ. ផុស្សោតិ ផុស្សតារកា. អតុលន្តិ អនុបមំ, អប្បមាណំ វា. ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – យថា ឥទំ តវ វិមានំ អនុបមំ អប្បមាណំ បភស្សរភាវេន តតោ ឯវ មហប្បភាសំ អាកាសេ ទិប្បតិ, ន តថា តារករូបានិ ទិប្បន្តិ, ន ចន្ទោ, តានិ តាវ តិដ្ឋន្តុ, នាបិ សូរិយោ ទិប្បតិ, ឯវំភូតោ កោ នុ ត្វំ ទេវលោកតោ ឥមំ ភូមិបទេសំ ឧបគតោ, តំ បាកដំ កត្វា ឥមស្ស មហាជនស្ស កថេហីតិ.

៨៩០. ឆិន្ទតីតិ វិច្ឆិន្ទតិ, បវត្តិតុំ អទេន្តោ បដិហនតីតិ អត្ថោ. រំសីតិ រស្មិយោ. បភង្ករស្សាតិ សូរិយស្ស. តស្ស ច វិមានស្ស បភា សមន្តតោ បញ្ចវីសតិ យោជនានិ ផរិត្វា តិដ្ឋតិ. តេនាហ ‘‘សាធិកវីសតិយោជនានិ អាភា’’តិ. រត្តិមបិ យថា ទិវំ ករោតីតិ អត្តនោ បភាយ អន្ធការំ វិធមន្តំ រត្តិភាគម្បិ ទិវសភាគំ វិយ ករោតិ. បរិសមន្តតោ អន្តោ ចេវ ពហិ ច សុទ្ធតាយ បរិសុទ្ធំ. សព្ពសោ មលាភាវេន វិមលំ. សុន្ទរតាយ សុភំ.

៨៩១. ពហុបទុមវិចិត្របុណ្ឌរីកន្តិ ពហុវិធរត្តកមលញ្ចេវ វិចិត្តវណ្ណសេតកមលញ្ច. សេតកមលំ បទុមំ, រត្តកមលំ បុណ្ឌរីកន្តិ វទន្តិ. វោកិណ្ណំ កុសុមេហីតិ អញ្ញេហិ ច នានាវិធេហិ បុប្ផេហិ សមោកិណ្ណំ. នេកចិត្តន្តិ មាលាកម្មលតាកម្មាទិនានាវិធវិចិត្តំ. អរជវិរជហេមជាលឆន្នន្តិ សយំ អបគតរជំ វិរជេន និទ្ទោសេន កញ្ចនជាលេន ឆាទិតំ.

៨៩២. រត្តម្ពរបីតវាសសាហីតិ រត្តវត្ថាហិ ចេវ បីតវត្ថាហិ ច. ឯកា ហិ រត្តំ ទិព្ពវត្ថំ និវាសេត្វា បីតំ ឧត្តរិយំ ករោតិ, អបរា បីតំ និវាសេត្វា រត្តំ ឧត្តរិយំ ករោតិ. តំ សន្ធាយ វុត្តំ ‘‘រត្តម្ពរបីតវាសសាហី’’តិ. អគរុបិយង្គុចន្ទនុស្សទាហីតិ អគរុគន្ធេន បិយង្គុមាលាហិ ចន្ទនគន្ធេហិ ច ឧស្សទាហិ, ឧស្សន្នទិព្ពាគរុគន្ធាទិកាហីតិ អត្ថោ. កញ្ចនតនុសន្និភត្តចាហីតិ កនកសទិសសុខុមច្ឆវីហិ. បរិបូរន្តិ តហំ តហំ វិចរន្តីហិ សង្គីតិបសុតាហិ ច បរិបុណ្ណំ.

៨៩៣. ពហុកេត្ថាតិ ពហុកា ឯត្ថ. អនេកវណ្ណាតិ នានារូបា. កុសមវិភូសិតាភរណាតិ វិសេសតោ សុរភិវាយនត្ថំ ទិព្ពកុសុមេហិ អលង្កតទិព្ពាភរណា. ឯត្ថាតិ ឯតស្មិំ វិមានេ. សុមនាតិ សុន្ទរមនា បមុទិតចិត្តា. អនិលបមុញ្ចិតា បវន្តិ សុរភិន្តិ អនិលេន បមុញ្ចិតគន្ធានំ បុប្ផានំ វាយុនា វិមុត្តបត្តបុដំ វិយ វិពន្ធតាយ វិកសិតតាយ ច សុគន្ធំ បវាយន្តិ. ‘‘អនិលបធូបិតា’’តិបិ បឋន្តិ, វាតេន មន្ទំ អាវុយ្ហមានា ហេមមយបុប្ផាតិ អត្ថោ. កនកចីរកាទីហិ វេណិអាទីសុ ឱតតតាយ តបនិយវិតតា. យេភុយ្យេន កញ្ចនាភរណេហិ អច្ឆាទិតសរីរតាយ សុវណ្ណឆន្នា. នរនារិយោតិ ទេវបុត្តា ទេវធីតរោ ច ពហុកា ឯត្ថ តវ វិមានេតិ ទស្សេតិ.

៨៩៤. ឥង្ឃាតិ ចោទនត្ថេ និបាតោ បុដ្ឋោតិ បុច្ឆិតោ ឥមស្ស មហាជនស្ស កម្មផលបច្ចក្ខភាវាយាតិ អធិប្បាយោ.

តតោ ទេវបុត្តោ ឥមាហិ គាថាហិ ព្យាកាសិ –

៨៩៥. ‘‘សយមិធ បថេ សមេច្ច មាណវេន, សត្ថានុសាសិ អនុកម្បមានោ;

តវ រតនវរស្ស ធម្មំ សុត្វា, ករិស្សាមីតិ ច ព្រវិត្ថ ឆត្តោ.

៨៩៦. ‘‘ជិនវរបវរំ ឧបេហិ សរណំ, ធម្មញ្ចាបិ តថេវ ភិក្ខុសង្ឃំ;