៥. កញ្ជិកទាយិកាវិមានវណ្ណនា

អភិក្កន្តេន វណ្ណេនាតិ កញ្ជិកទាយិកាវិមានំ. តស្ស កា ឧប្បត្តិ? ភគវា អន្ធកវិន្ទេ វិហរតិ. តេន ច សមយេន ភគវតោ កុច្ឆិយំ វាតរោគោ ឧប្បជ្ជិ. ភគវា អាយស្មន្តំ អានន្ទំ អាមន្តេសិ ‘‘គច្ឆ ត្វំ អានន្ទ, បិណ្ឌាយ ចរិត្វា មយ្ហំ ភេសជ្ជត្ថំ កញ្ជិកំ អាហរា’’តិ. ‘‘ឯវំ ភន្តេ’’តិ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ ភគវតោ បដិស្សុណិត្វា មហារាជទត្តិយំ បត្តំ គហេត្វា អត្តនោ ឧបដ្ឋាកវេជ្ជស្ស និវេសនទ្វារេ អដ្ឋាសិ. តំ ទិស្វា វេជ្ជស្ស ភរិយា បច្ចុគ្គន្ត្វា វន្ទិត្វា បត្តំ គហេត្វា ថេរំ បុច្ឆិ ‘‘កីទិសេន វោ, ភន្តេ, ភេសជ្ជេន អត្ថោ’’តិ. សា កិរ ពុទ្ធិសម្បន្នា ‘‘ភេសជ្ជេន បយោជនេ សតិ ថេរោ ឥធាគច្ឆតិ, ន ភិក្ខត្ថ’’ន្តិ សល្លក្ខេសិ. ‘‘កញ្ជិកេនា’’តិ ច វុត្តេ ‘‘ន យិទំ ភេសជ្ជំ មយ្ហំ អយ្យស្ស, តថា ហេស ភគវតោ បត្តោ, ហន្ទាហំ លោកនាថស្ស អនុច្ឆវិកំ កញ្ជិកំ សម្បាទេមី’’តិ សោមនស្សជាតា សញ្ជាតពហុមានា ពទរយូសេន យាគុំ សម្បាទេត្វា បត្តំ បូរេត្វា តស្ស បរិវារភាវេន អញ្ញញ្ច ភោជនំ បដិយាទេត្វា បេសេសិ. តំ បរិភុត្តមត្តស្សេវ ភគវតោ សោ អាពាធោ វូបសមិ. សា អបរេន សមយេន កាលំ កត្វា តាវតិំសេសុ ឧប្បជ្ជិត្វា មហតិំ ទិព្ពសម្បត្តិំ អនុភវន្តី មោទតិ. អថាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ ទេវចារិកំ ចរន្តោ តំ អច្ឆរាសហស្សបរិវារេន វិចរន្តិំ ទិស្វា តាយ កតកម្មំ ឥមាហិ គាថាហិ បុច្ឆិ –

៧១៩. ‘‘អភិក្កន្តេន វណ្ណេន …បេ… វណ្ណោ ច តេ សព្ពទិសា បភាសតី’’តិ. –

សាបិ ព្យាកាសិ.

៧២១. ‘‘សា ទេវតា អត្តមនា…បេ… យស្ស កម្មស្សិទំ ផលំ’’.

៧២៣. ‘‘អហំ អន្ធកវិន្ទម្ហិ, ពុទ្ធស្សាទិច្ចពន្ធុនោ;

អទាសិំ កោលសម្បាកំ, កញ្ជិកំ តេលធូបិតំ.

៧២៤. ‘‘បិប្ផល្យា លសុណេន ច, មិស្សំ លាមញ្ជកេន ច;

អទាសិំ ឧជុភូតស្មិំ, វិប្បសន្នេន ចេតសា.

៧២៥. ‘‘យា មហេសិត្តំ ការេយ្យ, ចក្កវត្តិស្ស រាជិនោ;

នារី សព្ពង្គកល្យាណី, ភត្តុ ចានោមទស្សិកា;

ឯកស្ស កញ្ជិកទានស្ស, កលំ នាគ្ឃតិ សោឡសិំ.

៧២៦. ‘‘សតំ និក្ខា សតំ អស្សា, សតំ អស្សតរីរថា;

សតំ កញ្ញាសហស្សានិ, អាមុត្តមណិកុណ្ឌលា;

ឯកស្ស កញ្ជិកទានស្ស, កលំ នាគ្ឃន្តិ សោឡសិំ.

៧២៧. ‘‘សតំ ហេមវតា នាគា, ឦសាទន្តា ឧរូឡ្ហវា;

សុវណ្ណកច្ឆា មាតង្គា, ហេមកប្បនវាសសា,

ឯកស្ស កញ្ជិកទានស្ស, កលំ នាគ្ឃន្តិ សោឡសិំ.

៧២៨. ‘‘ចតុន្នមបិ ទីបានំ, ឥស្សរំ យោធ ការយេ;

ឯកស្ស កញ្ជិកទានស្ស, កលំ នាគ្ឃតិ សោឡសិ’’ន្តិ.

៧២៣-៤. តត្ថ អទាសិំ កោលសម្បាបកំ, កញ្ជិកំ តេលធូបិតន្តិ ពទរមោទកកសាវេ ចតុគុណោទកសមោទិតេ បាកេន ចតុត្ថភាគាវសិដ្ឋំ យាគុំ បចិត្វា តំ តិកដុកអជមោទហិង្គុជីរកលសុណាទីហិ កដុកភណ្ឌេហិ អភិសង្ខរិត្វា សុធូបិតំ កត្វា លាមញ្ជគន្ធំ គាហាបេត្វា បសន្នចិត្តេន ភគវតោ បត្តេ អាកិរិត្វា សត្ថារំ ឧទ្ទិសិត្វា អទាសិំ, ថេរស្ស ហត្ថេ បតិដ្ឋបេសិន្តិ ទស្សេតិ. តេនាហ –

‘‘បិប្ផល្យា លសុណេន ច, មិស្សំ លាមញ្ជកេន ច;

អទាសិំ ឧជុភូតស្មិំ, វិប្បសន្នេន ចេតសា’’តិ.

សេសំ វុត្តនយមេវ.

ឯវំ អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ តាយ ទេវតាយ អត្តនា សមុបចិតសុចរិតកម្មេ អាវិកតេ សបរិវារាយ តស្សា ធម្មំ ទេសេត្វា មនុស្សលោកំ អាគន្ត្វា តំ បវត្តិំ ភគវតោ អារោចេសិ. ភគវា តមត្ថំ អដ្ឋុប្បត្តិំ កត្វា ចតុបរិសមជ្ឈេ ធម្មំ ទេសេសិ. សា ទេសនា មហាជនស្ស សាត្ថិកា អហោសីតិ.

កញ្ជិកទាយិកាវិមានវណ្ណនា និដ្ឋិតា.