១០. បារិច្ឆត្តកវិមានវណ្ណនា

បារិច្ឆត្តកេ កោវិឡារេតិ បារិច្ឆត្តកវិមានំ. តស្ស កា ឧប្បត្តិ? ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ. តេន សមយេន សាវត្ថិវាសី អញ្ញតរោ ឧបាសកោ ភគវន្តំ ឧបសង្កមិត្វា, ស្វាតនាយ និមន្តេត្វា, អត្តនោ គេហទ្វារេ មហន្តំ មណ្ឌបំ សជ្ជេត្វា សាណិបាការំ បរិក្ខិបិត្វា ឧបរិ វិតានំ ពន្ធិត្វា ធជបដាកាទយោ ឧស្សាបេត្វា នានាវិរាគវណ្ណានិ វត្ថានិ គន្ធទាមមាលាទាមានិ ច ឱលម្ពេត្វា សិត្តសម្មដ្ឋេ បទេសេ អាសនានិ បញ្ញាបេត្វា ភគវតោ កាលំ អារោចេសិ. អថ ភគវា បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ ទេវវិមានំ វិយ អលង្កតបដិយត្តំ មណ្ឌបំ បវិសិត្វា សហស្សរំសី វិយ អណ្ណវកុច្ឆិំ ឱភាសយមានោ បញ្ញត្តេ អាសនេ និសីទិ. ឧបាសកោ គន្ធបុប្ផធូមទីបេហិ ភគវន្តំ បូជេសិ.

តេន ច សមយេន អញ្ញតរា កដ្ឋហារិកា ឥត្ថី អន្ធវនេ សុបុប្ផិតំ អសោករុក្ខំ ទិស្វា សបល្លវង្កុរានិ បិណ្ឌីកតានិ ពហូនិ អសោកបុប្ផានិ គហេត្វា អាគច្ឆន្តី, ភគវន្តំ តត្ថ និសិន្នំ ទិស្វា បសន្នចិត្តា អាសនស្ស សមន្តតោ តេហិ បុប្ផេហិ បុប្ផសន្ថរំ សន្ថរន្តី, ភគវតោ បូជំ កត្វា វន្ទិត្វា តិក្ខត្តុំ បទក្ខិណំ កត្វា នមស្សមានា អគមាសិ. សា អបរេន សមយេន កាលំ កត្វា តាវតិំសេសុ និព្ពត្តិ, អច្ឆរាសហស្សបរិវារា យេភុយ្យេន នន្ទនវនេ នច្ចន្តី គាយន្តី បារិច្ឆត្តកមាលា គន្ថេន្តី បមោទមានា កីឡន្តី សុខំ អនុភវតិ. អថាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ ហេដ្ឋា វុត្តនយេន ទេវចារិកំ ចរន្តោ តាវតិំសភវនំ គន្ត្វា តំ ទិស្វា តាយ កតកម្មំ ឥមាហិ គាថាហិ បុច្ឆិ –

៦៨០. ‘‘បារិច្ឆត្តកេ កោវិឡារេ, រមណីយេ មនោរមេ;

ទិព្ពមាលំ គន្ថមានា, គាយន្តី សម្បមោទសិ.

៦៨១. ‘‘តស្សា តេ នច្ចមានាយ, អង្គមង្គេហិ សព្ពសោ;

ទិព្ពា សទ្ទា និច្ឆរន្តិ, សវនីយា មនោរមា.

៦៨២. ‘‘តស្សា តេ នច្ចមានាយ, អង្គមង្គេហិ សព្ពសោ;

ទិព្ពា គន្ធា បវាយន្តិ, សុចិគន្ធា មនោរមា.

៦៨៣. ‘‘វិវត្តមានា កាយេន, យា វេណីសុ បិឡន្ធនា;

តេសំ សុយ្យតិ និគ្ឃោសោ, តូរិយេ បញ្ចង្គិកេ យថា.

៦៨៤. ‘‘វដំសកា វាតធុតា, វាតេន សម្បកម្បិតា;

តេសំ សុយ្យតិ និគ្ឃោសោ, តូរិយេ បញ្ចង្គិកេ យថា.

៦៨៥. ‘‘យាបិ តេ សិរស្មិំ មាលា, សុចិគន្ធា មនោរមា;

វាតិ គន្ធោ ទិសា សព្ពា, រុក្ខោ មញ្ជូសកោ យថា.

៦៨៦. ‘‘ឃាយសេ តំ សុចិគន្ធំ, រូបំ បស្សសិ អមានុសំ;

ទេវតេ បុច្ឆិតាចិក្ខ, កិស្ស កម្មស្សិទំ ផល’’ន្តិ.

៦៨០. តត្ថ បារិច្ឆត្តកេ កោវិឡារេតិ បារិច្ឆត្តកនាមកេ កោវិឡារបុប្ផេ អាទាយ ទិព្ពមាលំ គន្ថមានាតិ យោជនា. យញ្ហិ លោកិយា ‘‘បារិជាត’’ន្តិ វទន្តិ, តំ មាគធភាសាយ ‘‘បារិច្ឆត្តក’’ន្តិ វុច្ចតិ. កោវិឡារោតិ ច កោវិឡារជាតិកោ, សោ ច មនុស្សលោកេបិ ទេវលោកេបិ កោវិឡារោ, តស្សាបិ ជាតីតិ វទន្តិ.

៦៨១. តស្សា បន ទេវតាយ នច្ចនកាលេ អង្គភារវសេន សរីរតោ ច បិឡន្ធនតោ ច អតិវិយ មធុរោ សទ្ទោ និច្ឆរតិ, គន្ធោ សទា សព្ពា ទិសាបិ ផរិត្វា តិដ្ឋតិ. តេនាហ ‘‘តស្សា តេ នច្ចមានាយា’’តិអាទិ. តត្ថ សវនីយាតិ សោតុំ យុត្តា, សវនស្ស វា ហិតា, កណ្ណសុខាតិ អត្ថោ.

៦៨៣. វិវត្តមានា កាយេនាតិ តវ កាយេន សរីរេន បរិវត្តមានេន, ឥត្ថម្ភូតលក្ខណេ ចេតំ ករណវចនំ. យា វេណីសុ បិឡន្ធនាតិ យានិ តេ កេសវេណីសុ បិឡន្ធនានិ, វិភត្តិលោបោ ចេត្ថ ទដ្ឋព្ពោ, លិង្គវិបល្លាសោ វា.

៦៨៤. វដំសកាតិ រតនមយា កណ្ណិកា វដំសកាតិ អត្ថោ. វាតធុតាតិ មន្ទេន មាលុតេន ធូបយមានា. វាតេន សម្បកម្បិតាតិ វាតេន សមន្តតោ វិសេសតោ កម្បិតា ចលិតា. អថ វា វដំសកា វាតធុតា, វាតេន សម្បកម្បិតាតិ អវាតេរិតាបិ វាតេរិតាបិ យេ តេ វដំសកា កម្បិតា, តេសំ សុយ្យតិ និគ្ឃោសោតិ អត្ថយោជនា.

៦៨៥. វាតិ គន្ធោ ទិសា សព្ពាតិ តស្សា តេ សិរស្មិំ ទិព្ពមាលាយ គន្ធោ វាយតិ សព្ពា ទិសា. យថា កិំ? រុក្ខោ មញ្ជូសកោ យថាតិ, យថា នាម មញ្ជូសកោ រុក្ខោ សុបុប្ផិតោ អត្តនោ គន្ធេន ពហូនិ យោជនានិ ផរមានោ សព្ពា ទិសា វាយតិ, ឯវំ តវ សិរស្មិំ បិឡន្ធនមាលាយ គន្ធោតិ អត្ថោ. សោ កិរ រុក្ខោ គន្ធមាទនេ បច្ចេកពុទ្ធានំ ឧបោសថករណមណ្ឌលមាឡកមជ្ឈេ តិដ្ឋតិ. យត្តកានិ ទេវលោកេ ច មនុស្សលោកេ ច សុរភិកុសុមានិ, តានិ តស្ស សាខគ្គេសុ និព្ពត្តន្តិ. តេន សោ អតិវិយ សុគន្ធោ ហោតិ. ឯវំ តាយ ទេវតាយ បិឡន្ធនមាលាយ គន្ធោតិ. តេន វុត្តំ ‘‘រុក្ខោ មញ្ជូសកោ យថា’’តិ.

៦៨៦. យទិបិ តស្ស សគ្គស្ស ឆផស្សាយតនិកភាវតោ សព្ពានិបិ តត្ថ អារម្មណានិ បិយរូបានិយេវ, គន្ធរូបានំ បន សវិសេសានំ តស្សា ទេវតាយ លាភិភាវតោ ‘‘ឃាយសេ តំ សុចិគន្ធំ, រូបំ បស្សសិ អមានុស’’ន្តិ វុត្តំ.

អថ ទេវតា ទ្វីហិ គាថាហិ ព្យាកាសិ –

៦៨៧. ‘‘បភស្សរំ អច្ចិមន្តំ, វណ្ណគន្ធេន សំយុតំ;

អសោកបុប្ផមាលាហំ, ពុទ្ធស្ស ឧបនាមយិំ.

៦៨៨. ‘‘តាហំ កម្មំ ករិត្វាន, កុសលំ ពុទ្ធវណ្ណិតំ;

អបេតសោកា សុខិតា, សម្បមោទាមនាមយា’’តិ.

៦៨៧. តត្ថ សុធោតបវាឡសង្ឃាតសន្និភស្ស កិញ្ជក្ខកេសរសមុទាយេន ភាណុរំសិជាលស្ស វិយ អសោកបុប្ផុត្តមស្ស តទា ឧបដ្ឋិតតំ សន្ធាយាហ ‘‘បភស្សរំ អច្ចិមន្ត’’ន្តិ. សេសំ វុត្តនយមេវ.

អថាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ តាយ ទេវតាយ អត្តនោ សុចរិតកម្មេ កថិតេ សបរិវារាយ តស្សា ធម្មំ ទេសេត្វា តតោ មនុស្សលោកំ អាគន្ត្វា ភគវតោ តំ បវត្តិំ កថេសិ. ភគវា តំ អដ្ឋុប្បត្តិំ កត្វា សម្បត្តមហាជនស្ស ធម្មំ ទេសេសិ, សា ទេសនា មហាជនស្ស សាត្ថិកា អហោសីតិ.

បារិច្ឆត្តកវិមានវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ឥតិ បរមត្ថទីបនិយា ខុទ្ទក-អដ្ឋកថាយ វិមានវត្ថុស្មិំ

ទសវត្ថុបដិមណ្ឌិតស្ស តតិយស្ស បារិច្ឆត្តកវគ្គស្ស

អត្ថវណ្ណនា និដ្ឋិតា.