៤. ចតុត្ថនិព្ពានបដិសំយុត្តសុត្តវណ្ណនា

៧៤. ចតុត្ថេ អថ ខោ ភគវា ឯតមត្ថំ វិទិត្វាតិ តទា កិរ ភគវតា អនេកបរិយាយេន សន្ទស្សនាទិវសេន និព្ពានបដិសំយុត្តាយ ធម្មទេសនាយ កតាយ តេសំ ភិក្ខូនំ ឯតទហោសិ – ‘‘អយំ តាវ ភគវតា អមតមហានិព្ពានធាតុយា អនេកាការវោការំ អានិសំសំ ទស្សេន្តេន អនញ្ញសាធារណោ អានុភាវោ បកាសិតោ, អធិគមូបាយោ បនស្សា ន ភាសិតោ, កថំ នុ ខោ បដិបជ្ជន្តេហិ អម្ហេហិ អយំ អធិគន្តព្ពា’’តិ. អថ ភគវា តេសំ ភិក្ខូនំ ឯតំ យថាវុត្តបរិវិតក្កសង្ខាតំ អត្ថំ សព្ពាការតោ វិទិត្វា. ឥមំ ឧទានន្តិ តណ្ហាវសេន កត្ថចិ អនិស្សិតស្ស បស្សទ្ធកាយចិត្តស្ស វីថិបដិបន្នវិបស្សនស្ស អរិយមគ្គេន អនវសេសតោ តណ្ហាបហានេន និព្ពានាធិគមវិភាវនំ ឥមំ ឧទានំ ឧទានេសិ.

តត្ថ និស្សិតស្ស ចលិតន្តិ រូបាទិសង្ខារេ តណ្ហាទិដ្ឋីហិ និស្សិតស្ស ចលិតំ ‘‘ឯតំ មម, ឯសោ មេ អត្តា’’តិ តណ្ហាទិដ្ឋិវិប្ផន្ទិតំ ហោតិ. អប្បហីនតណ្ហាទិដ្ឋិកស្ស ហិ បុគ្គលស្ស សុខាទីសុ ឧប្បន្នេសុ តានិ អភិភុយ្យ វិហរិតុំ អសក្កោន្តស្ស ‘‘មម វេទនា, អហំ វេទិយាមី’’តិអាទិនា តណ្ហាទិដ្ឋិគាហវសេន កុសលប្បវត្តិតោ ចិត្តសន្តានស្ស ចលនំ កម្បនំ, អវក្ខលិតំ វា ហោតីតិ អត្ថោ. អនិស្សិតស្ស ចលិតំ នត្ថីតិ យោ បន វិសុទ្ធិបដិបទំ បដិបជ្ជន្តោ សមថវិបស្សនាហិ តណ្ហាទិដ្ឋិយោ វិក្ខម្ភេត្វា អនិច្ចាទិវសេន សង្ខារេ សម្មសន្តោ វិហរតិ, តស្ស តំ អនិស្សិតស្ស យថាវុត្តំ ចលិតំ អវក្ខលិតំ, វិប្ផន្ទិតំ វា នត្ថិ ការណស្ស សុវិក្ខម្ភិតត្តា.

ចលិតេ អសតីតិ យថាវុត្តេ ចលិតេ អសតិ យថា តណ្ហាទិដ្ឋិគាហា នប្បវត្តន្តិ, តថា វីថិបដិបន្នាយ វិបស្សនាយ តំ ឧស្សុក្កន្តស្ស. បស្សទ្ធីតិ វិបស្សនាចិត្តសហជាតានំ កាយចិត្តានំ សារម្ភករកិលេសវូបសមិនី ទុវិធាបិ បស្សទ្ធិ ហោតិ. បស្សទ្ធិយា សតិ នតិ ន ហោតីតិ បុព្ពេនាបរំ វិសេសយុត្តាយ បស្សទ្ធិយា សតិ អនវជ្ជសុខាធិដ្ឋានំ សមាធិំ វឌ្ឍេត្វា តំ បញ្ញាយ សមវាយករណេន សមថវិបស្សនំ យុគនទ្ធំ យោជេត្វា មគ្គបរម្បរាយ កិលេសេ ខេបេន្តស្ស កាមភវាទីសុ នមនតោ ‘‘នតី’’តិ លទ្ធនាមា តណ្ហា អរហត្តមគ្គក្ខណេ អនវសេសតោ ន ហោតិ, អនុប្បត្តិធម្មតំ អាបាទិតត្តា ន ឧប្បជ្ជតីតិ អត្ថោ.

នតិយា អសតីតិ អរហត្តមគ្គេន តណ្ហាយ សុប្បហីនត្តា ភវាទិអត្ថាយ អាលយនិកន្តិ បរិយុដ្ឋានេ អសតិ. អាគតិគតិ ន ហោតីតិ បដិសន្ធិវសេន ឥធ អាគតិ អាគមនំ ចុតិវសេន គតិ ឥតោ បរលោកគមនំ បេច្ចភាវោ ន ហោតិ ន បវត្តតិ. អាគតិគតិយា អសតីតិ វុត្តនយេន អាគតិយា ច គតិយា ច អសតិ. ចុតូបបាតោ ន ហោតីតិ អបរាបរំ ចវនុបបជ្ជនំ ន ហោតិ ន បវត្តតិ. អសតិ ហិ កិលេសវដ្ដេ កម្មវដ្ដំ បច្ឆិន្នមេវ, បច្ឆិន្នេ ច តស្មិំ កុតោ វិបាកវដ្ដស្ស សម្ភវោ. តេនាហ – ‘‘ចុតូបបាតេ អសតិ នេវិធ ន ហុរ’’ន្តិអាទិ. តត្ថ យំ វត្តព្ពំ, តំ ហេដ្ឋា ពាហិយសុត្តេ វិត្ថារតោ វុត្តមេវ. តស្មា តត្ថ វុត្តនយេនេវ អត្ថោ វេទិតព្ពោ.

ឥតិ ភគវា ឥធាបិ តេសំ ភិក្ខូនំ អនវសេសតោ វដ្ដទុក្ខវូបសមហេតុភូតំ អមតមហានិព្ពានស្ស អានុភាវំ សម្មាបដិបត្តិយា បកាសេតិ.

ចតុត្ថសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.