៦. តណ្ហាសង្ខយសុត្តវណ្ណនា

៦៦. ឆដ្ឋេ អញ្ញាសិកោណ្ឌញ្ញោតិ ឯត្ថ កោណ្ឌញ្ញោតិ តស្សាយស្មតោ គោត្តតោ អាគតនាមំ. សាវកេសុ បន សព្ពបឋមំ អរិយសច្ចានិ បដិវិជ្ឈីតិ ភគវតា ‘‘អញ្ញាសិ វត, ភោ, កោណ្ឌញ្ញោ’’តិ (មហាវ. ១៧; សំ. និ. ៥.១០៨១) វុត្តឧទានវសេន ថេរោ សាសនេ ‘‘អញ្ញាសិកោណ្ឌញ្ញោ’’ត្វេវ បញ្ញាយិត្ថ. តណ្ហាសង្ខយវិមុត្តិន្តិ តណ្ហា សង្ខីយតិ បហីយតិ ឯត្ថាតិ តណ្ហាសង្ខយោ, និព្ពានំ. តស្មិំ តណ្ហាសង្ខយេ វិមុត្តិ. តណ្ហា វា សង្ខីយតិ បហីយតិ ឯតេនាតិ តណ្ហាសង្ខយោ, អរិយមគ្គោ. តស្ស ផលភូតា, បរិយោសានភូតា វា វិមុត្តីតិ តណ្ហាសង្ខយវិមុត្តិ, និប្បរិយាយេន អរហត្តផលសមាបត្តិ. តំ បច្ចវេក្ខមានោ និសិន្នោ ហោតិ. អយញ្ហិ អាយស្មា ពហុលំ ផលសមាបត្តិំ សមាបជ្ជតិ, តស្មា ឥធាបិ ឯវមកាសិ.

ឯតមត្ថំ វិទិត្វាតិ ឯតំ អញ្ញាសិកោណ្ឌញ្ញត្ថេរស្ស អគ្គផលបច្ចវេក្ខណំ វិទិត្វា តទត្ថទីបនំ ឥមំ ឧទានំ ឧទានេសិ.

តត្ថ យស្ស មូលំ ឆមា នត្ថីតិ យស្ស អរិយបុគ្គលស្ស អត្តភាវរុក្ខមូលភូតា អវិជ្ជា, តស្សាវ បតិដ្ឋា ហេតុភូតា អាសវនីវរណអយោនិសោមនសិការសង្ខាតា ឆមា បថវី ច នត្ថិ អគ្គមគ្គេន សមុគ្ឃាតិតត្តា. បណ្ណា នត្ថិ កុតោ លតាតិ នត្ថិ លតា កុតោ បណ្ណាតិ បទសម្ពន្ធោ. មានាតិមានាទិបភេទា សាខាបសាខាទិសង្ខាតា លតាបិ នត្ថិ, កុតោ ឯវ មទប្បមាទមាយាសាឋេយ្យាទិបណ្ណានីតិ អត្ថោ. អថ វា បណ្ណា នត្ថិ កុតោ លតាតិ រុក្ខង្កុរស្ស វឌ្ឍមានស្ស បឋមំ បណ្ណានិ និព្ពត្តន្តិ. បច្ឆា សាខាបសាខាសង្ខាតា លតាតិ កត្វា វុត្តំ. តត្ថ យស្ស អរិយមគ្គភាវនាយ អសតិ ឧប្បជ្ជនារហស្ស អត្តភាវរុក្ខស្ស អរិយមគ្គស្ស ភាវិតត្តា យំ អវិជ្ជាសង្ខាតំ មូលំ, តស្ស បតិដ្ឋានភូតំ អាសវាទិ ច នត្ថិ. មូលគ្គហណេនេវ ចេត្ថ មូលការណត្តា ពីជដ្ឋានិយំ កម្មំ តទភាវោបិ គហិតោយេវាតិ វេទិតព្ពោ. អសតិ ច កម្មពីជេ តំនិមិត្តោ វិញ្ញាណង្កុរោ, វិញ្ញាណង្កុរនិមិត្តា ច នាមរូបសឡាយតនបត្តសាខាទយោ ន និព្ពត្តិស្សន្តិយេវ. តេន វុត្តំ – ‘‘យស្ស មូលំ ឆមា នត្ថិ, បណ្ណា នត្ថិ កុតោ លតា’’តិ.

តំ ធីរំ ពន្ធនា មុត្តន្តិ តំ ចតុព្ពិធសម្មប្បធានវីរិយយោគេន វិជិតមារត្តា ធីរំ, តតោ ឯវ សព្ពកិលេសាភិសង្ខារពន្ធនតោ មុត្តំ. កោ តំ និន្ទិតុមរហតីតិ ឯត្ថ ន្តិ និបាតមត្តំ. ឯវំ សព្ពកិលេសវិប្បមុត្តំ សីលាទិអនុត្តរគុណសមន្នាគតំ កោ នាម វិញ្ញុជាតិកោ និន្ទិតុំ គរហិតុំ អរហតិ និន្ទានិមិត្តស្សេវ អភាវតោ. ទេវាបិ នំ បសំសន្តីតិ អញ្ញទត្ថុ ទេវា សក្កាទយោ គុណវិសេសវិទូ, អបិសទ្ទេន មនុស្សាបិ ខត្តិយបណ្ឌិតាទយោ បសំសន្តិ. កិញ្ច ភិយ្យោ ព្រហ្មុនាបិ បសំសិតោ មហាព្រហ្មុនាបិ អញ្ញេហិបិ ព្រហ្មនាគយក្ខគន្ធព្ពាទីហិបិ បសំសិតោ ថោមិតោយេវាតិ.

ឆដ្ឋសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.