៥. អបរលកុណ្ឌកភទ្ទិយសុត្តវណ្ណនា

៦៥. បញ្ចមេ សម្ពហុលានំ ភិក្ខូនំ បិដ្ឋិតោ បិដ្ឋិតោតិ អាយស្មា លកុណ្ឌកភទ្ទិយោ ឯកទិវសំ សម្ពហុលេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ គាមន្តរេន បិណ្ឌាយ ចរិត្វា កតភត្តកិច្ចោ បត្តំ វោទកំ កត្វា ថវិកាយ បក្ខិបិត្វា អំសេ លគ្គេត្វា ចីវរំ សង្ឃរិត្វា តម្បិ វាមំសេ ឋបេត្វា បាសាទិកេន អភិក្កន្តេន បដិក្កន្តេន អាលោកិតេន វិលោកិតេន សមិញ្ជិតេន បសារិតេន ឱក្ខិត្តចក្ខុ ឥរិយាបថសម្បន្នោ អត្តនោ សតិបញ្ញាវេបុល្លំ បកាសេន្តោ វិយ សតិសម្បជញ្ញំ សូបដ្ឋិតំ កត្វា សមាហិតេន ចិត្តេន បទេ បទំ និក្ខិបន្តោ គច្ឆតិ, គច្ឆន្តោ ច ភិក្ខូនំ បច្ឆតោ បច្ឆតោ គច្ឆតិ តេហិ ភិក្ខូហិ អសំមិស្សោ. កស្មា? អសំសដ្ឋវិហារិតាយ. អបិច តស្សាយស្មតោ រូបំ បរិភូតំ បរិភវដ្ឋានីយំ បុថុជ្ជនា ឱហីឡេន្តិ. ថេរោ តំ ជានិត្វា បិដ្ឋិតោ បិដ្ឋិតោ គច្ឆតិ ‘‘មា ឥមេ មំ និស្សាយ អបុញ្ញំ បសវិំសូ’’តិ. ឯវំ តេ ភិក្ខូ ច ថេរោ ច សាវត្ថិំ បត្វា វិហារំ បវិសិត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមន្តិ. តេន វុត្តំ – ‘‘តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា លកុណ្ឌកភទ្ទិយោ’’តិអាទិ.

តត្ថ ទុព្ពណ្ណន្តិ វិរូបំ. តេនស្ស វណ្ណសម្បត្តិយា សណ្ឋានសម្បត្តិយា ច អភាវំ ទស្សេតិ. ទុទ្ទសិកន្តិ អបាសាទិកទស្សនំ. តេនស្ស អនុព្យញ្ជនសម្បត្តិយា អាការសម្បត្តិយា ច អភាវំ ទស្សេតិ. ឱកោដិមកន្តិ រស្សំ. ឥមិនា អារោហសម្បត្តិយា អភាវំ ទស្សេតិ. យេភុយ្យេន ភិក្ខូនំ បរិភូតរូបន្តិ បុថុជ្ជនភិក្ខូហិ ឱហីឡិតរូបំ. បុថុជ្ជនា ឯកច្ចេ ឆព្ពគ្គិយាទយោ តស្សាយស្មតោ គុណំ អជានន្តា ហត្ថកណ្ណចូឡិកាទីសុ គណ្ហន្តា បរាមសន្តា កីឡន្តា បរិភវន្តិ, ន អរិយា, កល្យាណបុថុជ្ជនា វា.

ភិក្ខូ អាមន្តេសីតិ កស្មា អាមន្តេសិ? ថេរស្ស គុណំ បកាសេតុំ. ឯវំ កិរ ភគវតោ អហោសិ ‘‘ឥមេ ភិក្ខូ មម បុត្តស្ស មហានុភាវតំ ន ជានន្តិ, តេន តំ បរិភវន្តិ, តំ នេសំ ទីឃរត្តំ អហិតាយ ទុក្ខាយ ភវិស្សតិ, ហន្ទាហំ ឥមស្ស គុណេ ភិក្ខូនំ បកាសេត្វា បរិភវតោ នំ មោចេស្សាមី’’តិ.

បស្សថ នោតិ បស្សថ នុ. ន ច សា សមាបត្តិ សុលភរូបា, យា តេន ភិក្ខុនា អសមាបន្នបុព្ពាតិ រូបសមាបត្តិ អរូបសមាបត្តិ ព្រហ្មវិហារសមាបត្តិ និរោធសមាបត្តិ ផលសមាបត្តីតិ ឯវំ បភេទា សាវកសាធារណា យា កាចិ សមាបត្តិយោ នាម, តាសុ ឯកាបិ សមាបត្តិ ន សុលភរូបា, ទុល្លភា, នត្ថិយេវ សា តេន លកុណ្ឌកភទ្ទិយេន ភិក្ខុនា អសមាបន្នបុព្ពា. ឯតេនស្ស យំ វុត្តំ. ‘‘មហិទ្ធិកោ មហានុភាវោ’’តិ, តត្ថ មហិទ្ធិកតំ បកាសេត្វា ឥទានិ មហានុភាវតំ ទស្សេតុំ ‘‘យស្ស ចត្ថាយា’’តិអាទិមាហ. តំ ហេដ្ឋា វុត្តនយមេវ. ឯត្ថ ច ភគវា ‘‘ឯសោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ’’តិអាទិនា, ‘‘ភិក្ខវេ, អយំ ភិក្ខុ ន យោ វា សោ វា ទុព្ពណ្ណោ ទុទ្ទសិកោ ឱកោដិមកោតិ ភិក្ខូនំ បិដ្ឋិតោ បិដ្ឋិតោ អាគច្ឆតីតិ ច ឯត្តកេន ន ឱញ្ញាតព្ពោ, អថ ខោ មហិទ្ធិកោ មហានុភាវោ, យំកិញ្ចិ សាវកេន បត្តព្ពំ, សព្ពំ តំ តេន អនុប្បត្តំ, តស្មា តំ បាសាណច្ឆត្តំ វិយ គរុំ កត្វា ឱលោកេថ, តំ វោ ទីឃរត្តំ ហិតាយ សុខាយ ភវិស្សតី’’តិ ទស្សេតិ.

ឯតមត្ថំ វិទិត្វាតិ ឯតំ អាយស្មតោ លកុណ្ឌកភទ្ទិយស្ស មហិទ្ធិកតាមហានុភាវតាទិភេទំ គុណរាសិំ សព្ពាការតោ ជានិត្វា តទត្ថទីបនំ ឥមំ ឧទានំ ឧទានេសិ.

តត្ថ នេលង្គោតិ ឯលំ វុច្ចតិ ទោសោ, នាស្ស ឯលន្តិ នេលំ. កិំ បន តំ? សុបរិសុទ្ធសីលំ. តញ្ហិ និទ្ទោសដ្ឋេន ឥធ ‘‘នេល’’ន្តិ អធិប្បេតំ. តំ នេលំ បធានភូតំ អង្គំ ឯតស្សាតិ នេលង្គោ. សោ យំ ‘‘រថោ’’តិ វក្ខតិ, តេន សម្ពន្ធោ, តស្មា សុបរិសុទ្ធសីលង្គោតិ អត្ថោ. អរហត្តផលសីលញ្ហិ ឥធាធិប្បេតំ. សេតោ បច្ឆាទោ ឯតស្សាតិ សេតបច្ឆាទោ. បច្ឆាទោតិ រថស្ស ឧបរិ អត្ថរិតព្ពកម្ពលាទិ. សោ បន សុបរិសុទ្ធធវលភាវេន សេតោ វា ហោតិ រត្តនីលាទីសុ វា អញ្ញតរោ. ឥធ បន អរហត្តផលវិមុត្តិយា អធិប្បេតត្តា សុបរិសុទ្ធភាវំ ឧបាទាយ ‘‘សេតបច្ឆាទោ’’តិ វុត្តំ យថា អញ្ញត្រាបិ ‘‘រថោ សីលបរិក្ខារោ’’តិ. ឯកោ សតិសង្ខាតោ អរោ ឯតស្សាតិ ឯការោ. វត្តតីតិ បវត្តតិ. រថោតិ ថេរស្ស អត្តភាវំ សន្ធាយ វទតិ.

អនីឃន្តិ និទ្ទុក្ខំ, ខោភវិរហិតំ យានំ វិយ កិលេសបរិខោភវិរហិតន្តិ អត្ថោ. អាយន្តន្តិ សម្ពហុលានំ ភិក្ខូនំ បិដ្ឋិតោ បិដ្ឋិតោ អាគច្ឆន្តំ. ឆិន្នសោតន្តិ បច្ឆិន្នសោតំ. បកតិរថស្ស ហិ សុខបវត្តនត្ថំ អក្ខសីសេសុ នាភិយញ្ច ឧបលិត្តានំ សប្បិតេលាទីនំ សោតោ សវនំ សន្ទនំ ហោតិ, តេន សោ អច្ឆិន្នសោតោ នាម ហោតិ. អយំ បន ឆត្តិំសតិយា សោតានំ អនវសេសតោ បហីនត្តា ឆិន្នសោតោ នាម ហោតិ, តំ ឆិន្នសោតំ. នត្ថិ ឯតស្ស ពន្ធនន្តិ អពន្ធនោ. រថូបត្ថរស្ស ហិ អក្ខេន សទ្ធិំ និច្ចលភាវករណត្ថំ ពហូនិ ពន្ធនានិ ហោន្តិ, តេន សោ សពន្ធនោ. អយំ បន សព្ពសំយោជនពន្ធនានំ អនវសេសតោ បរិក្ខីណត្តា អពន្ធនោ, តំ អពន្ធនំ. បស្សាតិ ភគវា ថេរស្ស គុណេហិ សោមនស្សប្បត្តោ ហុត្វា អត្តានំ វទតិ.

ឥតិ សត្ថា អាយស្មន្តំ លកុណ្ឌកភទ្ទិយំ អរហត្តផលសីសេន សុចក្កំ, អរហត្តផលវិមុត្តិយា សុឧត្តរច្ឆទំ, សូបដ្ឋិតាយ សតិយា ស្វារំ, កិលេសបរិខោភាភាវេន អបរិខោភំ, តណ្ហូបលេបាភាវេន អនុបលេបំ, សំយោជនាទីនំ អភាវេន អពន្ធនំ សុបរិក្ខិត្តំ សុយុត្តំ អាជញ្ញរថំ កត្វា ទស្សេតិ.

បញ្ចមសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.