៤. ទុតិយសត្តសុត្តវណ្ណនា

៦៤. ចតុត្ថេ អន្ធីកតាតិ កាមា នាម អនន្ធម្បិ អន្ធំ ករោន្តិ.

យថាហ –

‘‘លុទ្ធោ អត្ថំ ន ជានាតិ, លុទ្ធោ ធម្មំ ន បស្សតិ;

អន្ធតមំ តទា ហោតិ, យំ លោភោ សហតេ នរ’’ន្តិ. (ឥតិវុ. ៨៨; មហានិ. ៥; ចូឡនិ. ខគ្គវិសាណសុត្តនិទ្ទេស ១២៨) –

តស្មា កាមេន អនន្ធាបិ អន្ធា កតាតិ អន្ធីកតា. សេសំ អនន្តរសុត្តេ វុត្តនយមេវ. តត្ថ ហិ មនុស្សានំ បវត្តិ ភិក្ខូហិ ទិស្វា ភគវតោ អារោចិតា, ឥធ ភគវតា សាមំយេវ ទិដ្ឋាតិ អយមេវ វិសេសោ. សត្ថា សាវត្ថិតោ និក្ខមិត្វា ជេតវនំ គច្ឆន្តោ អន្តរាមគ្គេ អចិរវតិយំ នទិយំ មច្ឆពន្ធេហិ ឱឌ្ឌិតំ កុមិនំ បវិសិត្វា និក្ខន្តុំ អសក្កោន្តេ ពហូ មច្ឆេ បស្សិ, តតោ អបរភាគេ ឯកំ ខីរបកំ វច្ឆំ គោរវំ កត្វា អនុពន្ធិត្វា ថញ្ញបិបាសាយ គីវំ បសារេត្វា មាតុ អន្តរសត្ថិយំ មុខំ ឧបនេន្តំ បស្សិ. អថ ភគវា វិហារំ បវិសិត្វា បាទេ បក្ខាលេត្វា បញ្ញត្តវរពុទ្ធាសនេ និសិន្នោ បច្ឆិមំ វត្ថុទ្វយំ បុរិមស្ស ឧបមានភាវេន គហេត្វា ឥមំ ឧទានំ ឧទានេសិ.

តត្ថ កាមន្ធាតិ វត្ថុកាមេសុ កិលេសកាមេន អន្ធា វិចក្ខុកា កតា. ជាលសញ្ឆន្នាតិ សកត្តភាវបរត្តភាវេសុ អជ្ឈត្តិកពាហិរាយតនេសុ, តន្និស្សិតេសុ ច ធម្មេសុ អតីតាទិវសេន អនេកភេទភិន្នេសុ ហេដ្ឋុបរិយវសេន អបរាបរំ ឧប្បត្តិយា អន្តោគធានំ អនត្ថាវហតោ ច ជាលភូតាយ តណ្ហាយ សុខុមច្ឆិទ្ទេន ជាលេន បរិវុតោ វិយ ឧទករហទោ សញ្ឆន្នា បលិគុណ្ឋិតា អជ្ឈោត្ថដា. តណ្ហាឆទនឆាទិតាតិ តណ្ហាសង្ខាតេន ឆទនេន សេវាលបណកេន វិយ ឧទកំ ឆាទិតា, បដិច្ឆន្នា បិហិតាតិ អត្ថោ. បទទ្វយេនាបិ កាមច្ឆន្ទនីវរណនិវារិតកុសលចិត្តាចារតំ ទស្សេតិ.

បមត្តពន្ធុនា ពទ្ធាតិ កិលេសមារេន ទេវបុត្តមារេន ច ពទ្ធា. យទគ្គេន ហិ កិលេសមារេន ពទ្ធា, តទគ្គេន ទេវបុត្តមារេនបិ ពទ្ធា នាម ហោន្តិ. វុត្តញ្ហេតំ –

‘‘អន្តលិក្ខចរោ បាសោ, យ្វាយំ ចរតិ មានសោ;

តេន តំ ពាធយិស្សាមិ, ន មេ សមណ មោក្ខសី’’តិ. (សំ. និ. ១.១៥១; មហាវ. ៣៣);

នមុចិ កណ្ហោ បមត្តពន្ធូតិ តីណិ មារស្ស នាមានិ. ទេវបុត្តមារោបិ ហិ កិលេសមារោ វិយ អនត្ថេន បមត្តេ សត្តេ ពន្ធតីតិ បមត្តពន្ធុ. ‘‘បមត្តា ពន្ធនេ ពទ្ធា’’តិបិ បឋន្តិ. តត្ថ ពន្ធនេតិ កាមគុណពន្ធនេតិ អត្ថោ. ពទ្ធាតិ និយមិតា. យថា កិំ? មច្ឆាវ កុមិនាមុខេ យថា នាម មច្ឆពន្ធកេន ឱឌ្ឌិតស្ស កុមិនស្ស មុខេ បវិដ្ឋា មច្ឆា តេន ពទ្ធា ហុត្វា មរណមន្វេន្តិ បាបុណន្តិ, ឯវមេវ មារេន ឱឌ្ឌិតេន កាមគុណពន្ធនេន ពទ្ធា ឥមេ សត្តា ជរាមរណមន្វេន្តិ. វច្ឆោ ខីរបកោវ មាតរំ យថា ខីរបាយី តរុណវច្ឆោ អត្តនោ មាតរំ អន្វេតិ អនុគច្ឆតិ, ន អញ្ញំ ឯវំ មារពន្ធនពទ្ធា សត្តា សំសារេ បរិព្ភមន្តា មរណមេវ អន្វេន្តិ អនុគច្ឆន្តិ, ន អជរំ អមរណំ និព្ពានន្តិ អធិប្បាយោ.

ចតុត្ថសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.